Μια νέα περίοδο περιορισμένης οικοδομικής ανάπτυξης για τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς της χώρας προδιαγράφουν οι δηλώσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο συνέδριο «Reimagine Tourism 2026», που διοργάνωσε η «Καθημερινή» στις 19 Νοεμβρίου 2026.
Κατά τη συζήτησή του με την Divia Thani, Global Editorial Director του Condé Nast Traveller, ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στην ανάγκη αυστηρότερων προϋποθέσεων για νέες αναπτύξεις στη Μύκονο και τη Σαντορίνη, εκτιμώντας ότι η οικοδομική δραστηριότητα στα δύο νησιά θα μπορούσε να περιοριστεί δραστικά σε ορίζοντα εικοσαετίας.
Η τοποθέτηση εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό της κυβέρνησης για τη βιώσιμη ανάπτυξη του τουρισμού και συνδέεται με τις υπό διαμόρφωση χωροταξικές και πολεοδομικές ρυθμίσεις, σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία πλησιάζει η λήξη σημαντικών μεταβατικών περιορισμών στην έκδοση οικοδομικών αδειών.
Από την αύξηση της τουριστικής δυναμικότητας στην προστασία των προορισμών
Στο επίκεντρο της κυβερνητικής στρατηγικής βρίσκεται η αναζήτηση ενός διαφορετικού μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης για περιοχές που αντιμετωπίζουν ήδη σημαντικές πιέσεις στο φυσικό περιβάλλον, στις υποδομές και στους διαθέσιμους πόρους τους.
Ο πρωθυπουργός συνέδεσε την τουριστική ανάπτυξη με τις πραγματικές δυνατότητες των νησιωτικών υποδομών, επισημαίνοντας τις δυσκολίες που δημιουργεί η έντονη εποχική συγκέντρωση επισκεπτών.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη Σαντορίνη και στην ανάγκη διατήρησης του παραγωγικού και φυσικού τοπίου της, χρησιμοποιώντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τον ανταγωνισμό μεταξύ νέων ξενοδοχειακών αναπτύξεων και της προστασίας των αμπελώνων του νησιού.
Παράλληλα, υποστήριξε την κατεύθυνση ανάπτυξης τουριστικών επενδύσεων σε λιγότερο κορεσμένες περιοχές της χώρας, καθώς και την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, αντί της διαρκούς αύξησης της δυναμικότητας των ήδη ανεπτυγμένων προορισμών.
Τι ισχύει σήμερα για τις οικοδομικές άδειες
Η Μύκονος και η Σαντορίνη βρίσκονται ήδη υπό ειδικά καθεστώτα πολεοδομικών περιορισμών, τα οποία έχουν θεσπιστεί εν αναμονή της ολοκλήρωσης των αντίστοιχων Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΕΠΣ).
Με τις παραγράφους 11 και 12 του άρθρου 75 του ν. 5261/2025 (ΦΕΚ Α΄ 231/12.12.2025) παρατάθηκαν δύο διακριτές αναστολές.
Μύκονος
Παρατάθηκε η αναστολή οικοδομικών αδειών στις εκτός σχεδίου περιοχές του νησιού, η οποία είχε θεσπιστεί με το άρθρο 270 του ν. 5037/2023 (ΦΕΚ Α΄ 78).
Η παράταση ορίστηκε μέχρι την έγκριση του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου και με καταληκτική ημερομηνία την 31η Δεκεμβρίου 2026.
Για την εφαρμογή της αναστολής εξακολουθεί να έχει σημασία ο έλεγχος των ειδικότερων διατάξεων και των προβλεπόμενων εξαιρέσεων του νομοθετικού πλαισίου.
Σαντορίνη και Θηρασιά
Αντίστοιχη παράταση προβλέφθηκε για την αναστολή έκδοσης οικοδομικών αδειών στην περιοχή της Καλντέρας, όπως αυτή οριοθετείται στη Ζώνη Ζ΄ του Παραρτήματος Δ΄ του ν. 5151/2024 (ΦΕΚ Α΄ 173).
Η συγκεκριμένη αναστολή αφορά νέα κτίρια, επεκτάσεις υφιστάμενων κτιρίων, πισίνες και άλλες υδάτινες επιφάνειες.
Και στην περίπτωση αυτή, η νομοθετική παράταση προβλέπεται μέχρι την έγκριση του ΕΠΣ, με ανώτατο χρονικό όριο την 31η Δεκεμβρίου 2026.
Οι δύο ρυθμίσεις δεν έχουν ταυτόσημο γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής, γεγονός που καθιστά καθοριστικό τον ακριβή εντοπισμό κάθε ακινήτου σε σχέση με τις θεσμοθετημένες ζώνες.
Επιπλέον, για τις νέες τουριστικές εγκαταστάσεις στις εκτός σχεδίου περιοχές της Θήρας υφίσταται χωριστό καθεστώς αναστολής. Σύμφωνα με την καταχώριση της υπουργικής απόφασης ΥΠΕΝ/ΓΓΧΣΑΠ/107662/17/2026, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Δ΄ 911/23.10.2026, προβλέπεται περαιτέρω ετήσια παράταση της συγκεκριμένης αναστολής, με απώτατο όριο την έκδοση του προεδρικού διατάγματος έγκρισης του ΕΠΣ Θήρας.
Επομένως, η 31η Δεκεμβρίου 2026 δεν αποτελεί ενιαία ημερομηνία λήξης όλων των περιορισμών που εφαρμόζονται στα δύο νησιά.
Ο ρόλος των Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων
Τα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια Μυκόνου και Θήρας αποτελούν μέρος του προγράμματος πολεοδομικού σχεδιασμού «Κωνσταντίνος Δοξιάδης».
Μέσω των σχετικών μελετών επιδιώκεται η αναδιοργάνωση του χωρικού προτύπου ανάπτυξης των δύο δήμων, με καθορισμό των χρήσεων γης, των επιτρεπόμενων όρων δόμησης και των περιοχών περιβαλλοντικής προστασίας.
Κεντρικά ζητήματα του σχεδιασμού αποτελούν:
- Η δυνατότητα περαιτέρω ανάπτυξης τουριστικών καταλυμάτων.
- Η αρτιότητα και η οικοδομησιμότητα των εκτός σχεδίου γηπέδων.
- Η προστασία του φυσικού τοπίου και της γεωργικής γης.
- Η διαχείριση της οικιστικής ανάπτυξης και των αναγκών κατοικίας.
- Η επάρκεια των τεχνικών και περιβαλλοντικών υποδομών.
- Η αντιμετώπιση φυσικών και γεωλογικών κινδύνων.
Στην επίσημη πλατφόρμα συμμετοχής του ΥΠΕΝ έχουν αναρτηθεί οι σχετικοί φάκελοι των μελετών, καθώς και παρατηρήσεις φορέων, ιδιοκτητών και πολιτών επί των προτεινόμενων κατευθύνσεων.
Οι παρατηρήσεις που έχουν υποβληθεί αναδεικνύουν τη σύνθετη σχέση μεταξύ της ανάγκης προστασίας των νησιών και της διατήρησης της δυνατότητας αξιοποίησης ιδιοκτησιών και πραγματοποίησης επενδύσεων.
Το τελικό περιεχόμενο των ρυθμίσεων θα προσδιοριστεί κατά τη θεσμοθέτηση των σχεδίων, συμπεριλαμβανομένων των ενδεχόμενων μεταβατικών διατάξεων.
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό
Παράλληλα με τα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια βρίσκεται στο επίκεντρο και ο σχεδιασμός του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό.
Πρόκειται για δύο διαφορετικά, αλλά αλληλένδετα επίπεδα χωρικού σχεδιασμού.
Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό καθορίζει τις ευρύτερες στρατηγικές κατευθύνσεις για τη χωρική οργάνωση της τουριστικής δραστηριότητας στη χώρα. Αντίθετα, τα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια εξειδικεύουν τον σχεδιασμό σε τοπικό επίπεδο, καθορίζοντας μεταξύ άλλων τις ζώνες χρήσεων γης και τους αντίστοιχους όρους και περιορισμούς δόμησης.
Η διαμόρφωση αυστηρότερου πλαισίου για τους τουριστικά ανεπτυγμένους προορισμούς μπορεί, συνεπώς, να επηρεάσει τόσο τη χωροθέτηση νέων επενδύσεων όσο και τις δυνατότητες επέκτασης υφιστάμενων εγκαταστάσεων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τρόπος με τον οποίο θα συνδυαστούν οι εθνικές χωροταξικές κατευθύνσεις με τις ειδικές τοπικές συνθήκες κάθε νησιού.
Η φέρουσα ικανότητα ως παράμετρος πολεοδομικού σχεδιασμού
Η συζήτηση για τον περιορισμό της νέας δόμησης επαναφέρει στο προσκήνιο την έννοια της φέρουσας ικανότητας των τουριστικών προορισμών.
Η δυνατότητα ενός νησιού να υποστηρίξει περαιτέρω ανάπτυξη δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη διαθέσιμη οικοδομήσιμη γη.
Απαιτείται συνεκτίμηση της δυναμικότητας των υποδομών ύδρευσης και αποχέτευσης, των εγκαταστάσεων διαχείρισης αποβλήτων, των ηλεκτρικών δικτύων, του οδικού δικτύου, των λιμενικών υποδομών, αλλά και της δυνατότητας εξυπηρέτησης των μόνιμων κατοίκων σε περιόδους υψηλής τουριστικής ζήτησης.
Ιδιαίτερα για τη Σαντορίνη, η προστασία του ηφαιστειακού τοπίου, η γεωλογική καταλληλότητα και η ασφάλεια των κατασκευών αποτελούν πρόσθετες παραμέτρους που πρέπει να συνυπολογίζονται.
Η ενσωμάτωση αυτών των δεδομένων στον πολεοδομικό σχεδιασμό μπορεί να οδηγήσει σε διαφοροποιημένους περιορισμούς ανά περιοχή και χρήση, αντί της οριζόντιας αντιμετώπισης ολόκληρων νησιών.
Οι επιπτώσεις στην αγορά ακινήτων και στον τεχνικό κλάδο
Η προοπτική αυστηρότερων όρων δόμησης δημιουργεί νέα δεδομένα για την αγορά γης, την εκτίμηση ακινήτων και την ωρίμανση ιδιωτικών επενδύσεων.
Για τους μηχανικούς και τους τεχνικούς συμβούλους, ιδιαίτερη σημασία αποκτούν:
- Ο αναλυτικός πολεοδομικός έλεγχος πριν από κάθε μεταβίβαση ή επενδυτική συμφωνία.
- Η παρακολούθηση της ισχύος υφιστάμενων οικοδομικών αδειών και προεγκρίσεων.
- Η διερεύνηση των μεταβατικών διατάξεων για ώριμα επενδυτικά σχέδια.
- Η επανεκτίμηση της δυνατότητας χωροθέτησης νέων τουριστικών εγκαταστάσεων.
- Η αποτίμηση των τεχνικών και οικονομικών συνεπειών από πιθανές μεταβολές των επιτρεπόμενων χρήσεων γης.
Ταυτόχρονα, ενδεχόμενη μετατόπιση της επενδυτικής δραστηριότητας από τη νέα δόμηση προς την αξιοποίηση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος θα μπορούσε να ενισχύσει τη ζήτηση για έργα ανακαίνισης, ενεργειακής αναβάθμισης, στατικής ενίσχυσης και εκσυγχρονισμού τουριστικών μονάδων, όπου οι σχετικές επεμβάσεις επιτρέπονται.
Η επόμενη κρίσιμη εξέλιξη αναμένεται να είναι η οριστικοποίηση των νέων χωρικών ρυθμίσεων και η αποσαφήνιση του καθεστώτος που θα διαδεχθεί τις υφιστάμενες αναστολές.
Η αναφορά του πρωθυπουργού σε ορίζοντα 20ετίας αποτελεί σαφή ένδειξη της πολιτικής κατεύθυνσης για τα δύο νησιά, χωρίς να συνιστά από μόνη της θεσμοθετημένη εικοσαετή απαγόρευση έκδοσης οικοδομικών αδειών.
Πηγές
- Γραφείο Πρωθυπουργού – Συζήτηση στο συνέδριο Reimagine Tourism 2026, 19.11.2026
- Εθνικό Τυπογραφείο – Ν. 5261/2025, ΦΕΚ Α΄ 231/12.12.2025, άρθρο 75, παρ. 11–12
- ΥΠΕΝ – Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο Δήμου Μυκόνου
- ΥΠΕΝ – Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο Δήμου Θήρας
- ΥΠΕΝ – Εθνική πολιτική χωροταξικού σχεδιασμού
- Υπουργική απόφαση ΥΠΕΝ/ΓΓΧΣΑΠ/107662/17/2026 – ΦΕΚ Δ΄ 911/23.10.2026, καταχώριση στη νομική βάση Kodiko
- Καθημερινή – Δηλώσεις για τη μελλοντική δόμηση σε Μύκονο και Σαντορίνη, 19.11.2026






