Τoυ Τάσου Μπαρμπούτη, πολιτικού μηχανικού, μέλους Δ.Σ. ΕΘΕΜ, πρ. γραμματέα ΤΕΕ/ΚΔΘ
ΕΙΝΑΙ γνωστό πως η «εκτροπή Αχελώου» είναι κάτι περισσότερο από ένα συνηθισμένο τεχνικό έργο μεταφοράς νερού.
Επειδή μάλιστα από το 2024, με αποφάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου, συμπεριλαμβάνεται και πάλι στα εγκεκριμένα σχέδια διαχείρισης υδάτων (τόσο της λεκάνης Αχελώου όσο και του Πηνειού) και εφόσον την 1η Απριλίου 2026 (μετά από αναβολή) θα εκδικαστεί στο ΣτΕ προσφυγή κατά των αποφάσεων αυτών, το θέμα έντονα επανέρχεται στην επικαιρότητα.
ΓΙΑΤΙ όμως συνεχίζεται επί τόσα χρόνια αυτός ο κλεφτοπόλεμος στο ΣτΕ; Οι κατά καιρούς πολιτικοί συσχετισμοί, από κοινού με τις οικονομικές συνθήκες και συμφέροντα, διαμόρφωναν μία άλλοτε ισχυρή και άλλοτε «χαλαρή» πολιτική βούληση για τα έργα Αχελώου.
ΑΥΤΟ επέτρεψε σε διάφορες «οικολογικές» και τοπικές οργανώσεις στην Αιτωλοακαρνανία να μετατρέψουν όλα αυτά τα χρόνια ένα καθαρά πολιτικό ζήτημα σε δικαστική διαμάχη, υπό την ανοχή ή/και τη σύμπραξη πολιτικών κέντρων και κομμάτων.
Κάποιες κυβερνήσεις αξιοποίησαν τη θολή κατάσταση που προέκυψε και επένδυσαν στην απραξία, με πιο χαρακτηριστική αυτή της κυβέρνησης Μητσοτάκη.
ΕΞΙΜΙΣΙ χρόνια «παγώνει» την υπόθεση αυτή. Προσπαθεί να αποφύγει το πολιτικό κόστος, φοβούμενη πως θα οξυνθούν οι τοπικιστικές διαμάχες στην Αιτωλοακαρνανία και Θεσσαλία.
Επιδιώκει να μη θιγεί ένα fake οικολογικό προφίλ που οι επικοινωνιολόγοι της προσπάθησαν (ανεπιτυχώς) να δημιουργήσουν για τον κ. Μητσοτάκη.
Εκμεταλλεύεται τη στασιμότητα ώστε να μη διαθέσει για την ολοκλήρωση του έργου χρήματα από δημόσιες επενδύσεις, διοχετεύοντας τους πόρους σε άλλες δικές της προτεραιότητες.
ΕΠΕΙΔΗ στα έργα Αχελώου θα παράγεται ταυτόχρονα και υδροηλεκτρική ενέργεια, αποφεύγει να διαταράξει γεωπολιτικές ισορροπίες και ισχυρά οικονομικά συμφέροντα ύψους δισεκατομμυρίων ευρώ που ουσιαστικά επιβάλλουν το σημερινό, κερδοφόρο για εκείνους, ενεργειακό μίγμα.
Αποδέχεται κατ’ επέκταση τη συνεχιζόμενη σε υψηλά επίπεδα (πάνω από 80%) ενεργειακή εξάρτηση της χώρας.
Πριμοδοτεί την εισαγωγή πανάκριβου φυσικού αερίου κυρίως από τις ΗΠΑ σε βάρος, μεταξύ άλλων, της εγχώριας, ανανεώσιμης και οικολογικής υδροηλεκτρικής ενέργειας που θα μπορούσε άριστα να καλύπτει τις αιχμές ζήτησης και να περιορίζει τις ακριβές εισαγωγές από γειτονικές χώρες.
Σε ό,τι αφορά εκείνους που προσφεύγουν στο Ανώτατο Δικαστήριο, τίθεται το ερώτημα εάν η πολυσυζητημένη οικολογική τους ανησυχία είναι αυθόρμητη και ειλικρινής.
ΚΑΤΑ την άποψή μας είναι εξόχως υποκριτική, κατά μείζονα λόγο όταν δεν συνοδεύεται από την αντίστοιχη ευαισθησία για την αλήθεια.
Τακτική τους είναι να επηρεάσουν συνειδήσεις ευαίσθητων ανθρώπων χρησιμοποιώντας με επιλεκτικό τρόπο εκείνα μόνο τα στοιχεία που εξυπηρετούν τον σκοπό τους, αποκρύπτοντας συλλήβδην άλλα ουσιώδη που τεκμηριώνουν τη χρησιμότητα των έργων.
ΌΜΩΣ η τακτική των στρεβλώσεων και της απόκρυψης βασικών δεδομένων δεν είναι συμβατή με το πραγματικό νόημα ούτε του όρου «οικολόγος» ούτε του όρου «έντιμος πολιτικός».
Εκεί μάλιστα που κυριολεκτικά κατακρεουργείται η αλήθεια είναι οι περίφημες αποφάσεις του ΣτΕ οι οποίες υποτίθεται «ακύρωσαν την εκτροπή Αχελώου».
Επειδή ο χώρος δεν επιτρέπει, δίνουμε ένα μόνο χαρακτηριστικό παράδειγμα «επικοινωνιακής διαχείρισης» αποφάσεων της Δικαιοσύνης και περιφρόνησης του δικαιώματος αντικειμενικής πληροφόρησης των πολιτών.
ΤΟ 2000, μετά από προσφυγή των αντιδρώντων, το ΣτΕ εξέδωσε την υπ’ αριθμ. 3478 απόφαση για το θέμα.
Στην κομβική αυτή απόφαση (εισηγητής κ. Μενουδάκος, μετέπειτα πρόεδρος του ΣτΕ) απορρίφθηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο όλες οι αιτιάσεις (δέκα τον αριθμό) για δήθεν κινδύνους σχετιζόμενους με το περιβάλλον (οικολογικές επιπτώσεις στο Δέλτα Αχελώου, μη επανορθώσιμες βλάβες στο περιβάλλον, παραβίαση κοινοτικών οδηγιών για την προστασία οικοτόπων, παραβίαση διεθνών συμβάσεων για τη διατήρηση της άγριας ζωής, μη κατάρτιση χωροταξικού σχεδίου κ.ά.).
ΌΜΩΣ τότε, παρότι ο εισηγητής απέρριψε συλλήβδην όλες τις αιτιάσεις τους, εντόπισε μία σοβαρή παράλειψη της διοίκησης, κάνοντας τελικά δεκτή την προσφυγή αποκλειστικά για το συγκεκριμένο θέμα.
Επρόκειτο για την προστασία από τα νερά της τεχνητής λίμνης ενός προστατευόμενου μνημείου (μοναστήρι Αγ. Γεωργίου) στο Μυρόφυλλο Τρικάλων, για το οποίο και το ΣτΕ επέβαλε επανεξέταση όλων των τεχνικών λύσεων (π.χ. ύψος στάθμης του νερού της λίμνης Συκιάς), ώστε να μη μετακινηθεί το μνημείο (διατήρηση in situ). [Σημ.: από το αρμόδιο υπουργείο οι εναλλακτικές λύσεις έχουν ήδη καταγραφεί (ενδεικτικά: υποβιβασμός της στάθμης του νερού) και θα εφαρμοστούν όταν οι εργασίες επανεκκινήσουν].
ΑΥΤΗ η απόφαση θεωρήθηκε από τις οικολογικές οργανώσεις, από τον ΣΥΡΙΖΑ και από διάφορα ΜΜΕ ως ακόμη μία απόφαση «κατά των έργων» και τη χρησιμοποιούν αναλόγως στη ρητορική τους.
Και βεβαίως αποκρύπτουν συνειδητά πως οι αιτιάσεις τους περί «βιωσιμότητας» απορρίφθηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο.
Αλλά και ο σεβασμός στις αποφάσεις της Δικαιοσύνης είναι υποκριτικός, ενώ η πληροφόρηση της κοινής γνώμης στα θέματα αυτά γίνεται «αλά καρτ».
ΑΣ ΔΟΥΜΕ άλλο ένα σχετικό «επεισόδιο». Όπως προαναφέραμε, από το 2010 οι εργασίες στα δύο έργα (φράγμα και σήραγγα) διακόπηκαν μετά από σχετική απόφαση του τμήματος αναστολών ΣτΕ, εν αναμονή των απαντήσεων επί ερωτημάτων που υποβλήθηκαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.
Όμως μετά από άμεση προσφυγή οργανώσεων της Θεσσαλίας, λίγο αργότερα το ίδιο δικαστήριο ανακάλεσε μερικώς την αρχική του απόφαση και με άλλη νεότερη (αρ.268/2011) αποδέχθηκε πως ειδικά στη σήραγγα πρέπει να ολοκληρωθούν οι λίγες εναπομένουσες εργασίες (εσωτερική επένδυση και θυροφράγματα) προς «αποτροπή της πλήρους απαξίωσης του τεχνικού έργου …(και)… καταστάσεων μη επανορθώσιμων».
ΕΛΑΧΙΣΤΟΙ γνωρίζουν την απόφαση αυτή. Αυτοί οι «υπεύθυνοι» πολίτες, οι δήθεν ευαίσθητοι για το περιβάλλον, επέλεξαν και πάλι να αποκρύψουν την αλήθεια.
Και φυσικά, περιφρονώντας την αξία του δημόσιου χρήματος, ουδόλως ενδιαφέρθηκαν για την εφαρμογή της απόφασης, όπως και οι κυβερνήσεις οι οποίες σε περίπτωση «μη επανορθώσιμων καταστάσεων» θα αναζητήσουν και πάλι έναν βολικό… σταθμάρχη να του φορτώσουν τις ευθύνες!
ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ βήματα για την ολοκλήρωση και αξιοποίηση των έργων Αχελώου υπάρχει φόβος να αποφασιστούν από κυβερνήτες με περιορισμένη, όπως αποδεικνύεται, αίσθηση ευθύνης.
Ακριβώς για τον λόγο αυτό οι θεσσαλικές οργανώσεις πρότειναν να γίνει συζήτηση επί του θέματος εκεί όπου (πρέπει να) επιλύονται τα πολιτικά ζητήματα, δηλαδή στη Βουλή και όχι στα δικαστήρια.
Στόχος οι οριστικές αποφάσεις που θα επέτρεπαν την απρόσκοπτη συνέχιση των έργων. Σε διαφορετική περίπτωση και εάν οι κυβερνώντες δεν πιεστούν αναλόγως, υπάρχει κίνδυνος παρατεταμένης στασιμότητας και πιθανής εγκατάλειψης των έργων, όπως κάποιοι επιδιώκουν.
Και αυτό θα το πληρώνουμε όλοι εμείς και φυσικά το περιβάλλον για την προστασία του οποίου υποτίθεται πως όλοι αυτοί αγωνίζονται.
