Το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο της Ελβετίας παρουσίασε σχέδιο νόμου που θα άρει την απαγόρευση της χώρας για την κατασκευή νέων πυρηνικών σταθμών παραγωγής ενέργειας, η οποία ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2018. Την προηγούμενη δεκαετία, ως απάντηση στο ατύχημα
του Μαρτίου 2011 στο εργοστάσιο της Φουκουσίμα στην Ιαπωνία, το ελβετικό κοινοβούλιο και η κυβέρνηση της χώρας είχαν αποφασίσει να εγκαταλείψουν την παραγωγή πυρηνικής ενέργειας.
Η πρωτοβουλία «Ενεργειακή Στρατηγική 2050» που καταρτίστηκε από το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο τέθηκε σε ισχύ το 2018 και ζητούσε σταδιακή απόσυρση των μονάδων παραγωγής πυρηνικής ενέργειας. Προβλέπει επίσης εκτεταμένη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και υδροηλεκτρικής ενέργειας, αλλά προβλέπει αυξημένη εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και τις εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας ως προσωρινό μέτρο.
Η Ελβετία διαθέτει επί του παρόντος τέσσερις πυρηνικούς αντιδραστήρες που παράγουν περίπου το ένα τρίτο της ηλεκτρικής της ενέργειας. Όλοι έχουν απεριόριστη άδεια λειτουργίας και μπορούν να λειτουργούν εφόσον είναι ασφαλείς.
Τον Μάρτιο του 2024, ψηφίστηκε η ομοσπονδιακή λαϊκή πρωτοβουλία «Ηλεκτρισμός για Όλους Πάντα» (Stop Blackouts). Το ομοσπονδιακό σύνταγμα ορίζει πλέον ότι η παροχή ηλεκτρικής ενέργειας πρέπει να είναι εγγυημένη ανά πάσα στιγμή και ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση θα πρέπει να καθορίζει τις απαραίτητες προϋποθέσεις (και ευθύνες) για αυτό. Επιπλέον, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας θα πρέπει να είναι φιλική προς το περιβάλλον και το κλίμα και θα πρέπει να επιτρέπονται όλοι οι φιλικοί προς το κλίμα τύποι παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Η αποδοχή της πρωτοβουλίας θα σήμαινε μια νέα κατανομή καθηκόντων μεταξύ της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και των καντονιών και την άρση της απαγόρευσης κατασκευής νέων πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής.
Το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο ενέκρινε τώρα το κείμενο σχετικά με μια έμμεση αντιπρόταση στην πρωτοβουλία Stop the Blackout. Δήλωσε ότι απορρίπτει την πρωτοβουλία, αλλά σκοπεύει να χρησιμοποιήσει την αντιπρόταση για να τροποποιήσει τον Νόμο για την Πυρηνική Ενέργεια, ώστε να μπορούν να αδειοδοτηθούν ξανά νέοι πυρηνικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής στην Ελβετία.
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Μεταφορών, Ενέργειας και Επικοινωνιών (DETEC) δήλωσε ότι η πρωτοβουλία Stop the Blackout «στοχεύει στην εισαγωγή μιας διάταξης στο Ομοσπονδιακό Σύνταγμα που να απαιτεί την εγγύηση της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας ανά πάσα στιγμή και την ανάθεση αρμοδιοτήτων από τη Συνομοσπονδία για αυτό. Ωστόσο, αυτός ο στόχος θα αποτελούσε μια θεμελιώδη απόκλιση από την τρέχουσα κατανομή καθηκόντων και ευθυνών για την παροχή ενέργειας μεταξύ δήμων, καντονιών και της Συνομοσπονδίας. Το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο απορρίπτει αυτήν την πρωτοβουλία».
Ανέφερε επίσης ότι η πρωτοβουλία απαιτεί επίσης να επιτρέπονται όλες οι μορφές «φιλικής προς το κλίμα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας». Ως εκ τούτου, ζητά έμμεσα την άρση της απαγόρευσης κατασκευής νέων πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής. Το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο υποστηρίζει αυτό το θεμελιώδες σημείο προκειμένου να διατηρηθεί ένας ορισμένος βαθμός ευελιξίας όσον αφορά τις επιλογές για τον ενεργειακό εφοδιασμό στο μέλλον. Ωστόσο, αυτό δεν απαιτεί συνταγματική τροποποίηση. αρκεί η τροποποίηση του Νόμου για την Πυρηνική Ενέργεια. Ως εκ τούτου, το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο προτείνει μια έμμεση αντιπρόταση, η οποία έχει τεθεί για διαβούλευση από τον Δεκέμβριο του 2024 έως τον Απρίλιο του 2025.
Το DETEC δήλωσε ότι η αντιπρόταση θα καταργήσει δύο διατάξεις που απαγορεύουν τη χορήγηση γενικών αδειών για νέους πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής και για τροποποιήσεις σε υφιστάμενους πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής. «Αυτό σημαίνει ότι γενικές άδειες μπορούν κατ’ αρχήν να χορηγηθούν ξανά για πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής στο μέλλον», σημείωσε. Ωστόσο, ανέφερε: «Η αντιπρόταση δεν συνίσταται σε απόφαση για την κατασκευή νέων πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, καθώς επί του παρόντος δεν υπάρχουν συγκεκριμένα σχέδια κατασκευής».
Το Ελβετικό Πυρηνικό Φόρουμ χαιρέτισε την έμμεση αντιπρόταση. Ο πρόεδρος του οργανισμού, Hans-Ulrich Bigler, σχολίασε: «Η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας θα αυξηθεί σε πάνω από 90 TWh έως το 2050 – σκεφτείτε απλώς την ηλεκτροδότηση, την ψηφιοποίηση και την τεχνητή νοημοσύνη. Δεδομένων των κλιματικών στόχων και της γεωπολιτικής κατάστασης, οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής με καύση φυσικού αερίου δεν αποτελούν βιώσιμη επιλογή και η επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας καθυστερεί. Είναι καιρός για τεχνολογικά ουδέτερο σχεδιασμό».
