Στη τελική ευθεία βρίσκεται η έκδοση της κοινής υπουργικής απόφασης για το Χωροταξικό των ΑΠΕ με το βασικό του κορμό να παραμένει ανέγγιχτος και το ΥΠΕΝ να προβαίνει μόνο σε επιμέρους παρεμβάσεις που δεν αλλάζουν τη γενική περιοριστική φιλοσοφία του αρχικού σχεδιασμού (https://energypress.gr/news/horis-simantikes-allages-prohora-horotaxiko-ton-ape-ametakinito-ypen-ston-kofti-ton-1200).
Καμία τροποποίηση ή εξαίρεση δεν φαίνεται να έχει γίνει στον “κόφτη” για επενδύσεις σε νέα αιολικά πάνω από τα 1.200 μέτρα, στο απαγορευτικό σε ανεμογεννήτριες για τη μεγάλη πλειονότητα των νησιών κάτω από 300 τετραγωνικά χιλιόμετρα ή στη διάταξη για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας.
Ανάμεσα στις λιγοστές αλλαγές που προέκυψαν από την επεξεργασία των σχολίων της διαβούλευσης ξεχωρίζει αυτή για το κριτήριο ανέμου στις δημοτικές ενότητες και η πρόβλεψη στις μεταβατικές διατάξεις για όσα έργα έχουν περιβαλλοντικούς όρους κατά την ημέρα ψήφισης του νόμου.
Σταχυολογώντας τις κυριότερες παρεμβάσεις στο τελικό κείμενο της ΚΥΑ που αναμένεται άμεσα και το αργότερο μέσα στην επόμενη εβδομάδα, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι:
- Αν μια Δημοτική Ενότητα έχει καλό αιολικό δυναμικό, τότε θα προχωρά κανονικά η εξέταση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) ενός αιολικού, ακόμα και αν η μέση ταχύτητα της συνολικής περιοχής είναι κάτω από 4 μέτρα / δευτερόλεπτο. Το αρχικό κείμενο ανέφερε ότι εφόσον σε μια δημοτική ενότητα η μέση ταχύτητα του ανέμου είναι κάτω από τα 4 m/ sec, τότε ως ζώνη αποκλεισμού θεωρείται όλη η δημοτική ενότητα. Δηλαδή ακόμη και αν υπάρχουν σημεία που πληρούν τα υπόλοιπα κριτήρια του Χωροταξικού, με υψόμετρο κάτω των 1.200 μέτρων ή αν σε κάποια σημεία φυσάει π.χ. με 7 ή 8 m/ sec, αποκλείονται και αυτά.
- Αν κατά την ημερομηνία έγκρισης του Χωροταξικού ένα έργο έχει πληρότητα φακέλου ΜΠΕ, τότε εξαιρείται των νέων απαγορεύσεων (μεταβατικές διατάξεις). Το αρχικό κείμενο ανέφερε ότι εξαιρούνται από το νέο Χωροταξικό όσα έργα είχαν περιβαλλοντικούς όρους μέχρι τις 20 Μαΐου 2026. Ικανοποιείται όπως φαίνεται το αίτημα της αγοράς που ζητούσε η εξαίρεση να τεθεί σε εφαρμογή με την θέση σε ισχύ του Χωροταξικού, ώστε να γλιτώσουν από τους νέους οριζόντιους περιορισμούς όσο περισσότερα αιολικά είναι δυνατόν.
- Δεν υπάγονται, όπως φαίνεται στις προβλέψεις του νέου Χωροταξικού οι άδειες για τη ριζική ανανέωση (repowering). Πρόκειται επίσης για αίτημα που είχε θέσει κατά τη διαβούλευση η αγορά, ζητώντας μάλιστα η εξαίρεση να αφορά και τον επανασχεδιασμό και αδειοδότηση έργων εντός των ίδιων ευρύτερων πολυγώνων.
Ποιες διατάξεις παραμένουν αμετάβλητες
Αντίθετα, καμία αλλαγή δεν φαίνεται να επέρχεται στις βασικές αρχικές διατάξεις που είχαν προκαλέσει και τις περισσότερες ενστάσεις από το χώρο, οι οποίες προχωρούν σύμφωνα με τις πληροφορίες ως έχουν:
- Απαγορεύεται η εγκατάσταση νέων αιολικών πάρκων σε περιοχές με υψόμετρο πάνω από τα 1.200 μέτρα. Ο “κόφτης” διατηρείται παρ’ ότι το αιολικό δυναμικό στην ηπειρωτική Ελλάδα εντοπίζεται αποδεδειγμένα κυρίως στην ορεινή χώρα.
- Αποκλείονται από επενδύσεις σε αιολικά όλα τα νησιά με έκταση κάτω των 300 τ.χλμ., που σημαίνει ότι εξαιρούνται μόνο 13 (μαζί με Κρήτη και Ευβοια). Αν ληφθούν υπόψη και οι απαγορεύσεις του Χωροταξικού για τον Τουρισμό, απομένουν 11 νησιά όπου μπορούν να μπουν αιολικά. Ο κλάδος ζητούσε να κατέβει το όριο στα 100 τ. χλμ.
- Σε Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) για την ορνιθοπανίδα επιτρέπονται αιολικά πάρκα μόνο εφόσον συντρέχουν σωρευτικά δύο προϋποθέσεις: Να προβλέπονται από την εκάστοτε Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (κάτι που σχεδόν ουδέποτε συμβαίνει) και το αιολικό δυναμικό να είναι μεγαλύτερο από 7,5 μέτρα ανά δευτερόλεπτο. Η αγορά είχε προτείνει την εφαρμογή δοκιμασμένων μέτρων μετριασμού επιπτώσεων.
Αν και υπήρξαν κάποιες μικρές παρεμβάσεις, το τελικό κείμενο κινείται στη λογική, όπως λένε και αρμόδιες πηγές, ότι η κοινωνία συμφωνεί με το σχεδιασμό, άρα δεν τίθεται ανάγκη αναθεώρησης των βασικών του επιλογών, κάτι που αποτυπώνεται και στα πάνω από 1.000 σχόλια που κατατέθηκαν στη διαβούλευση. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία κινούνται στη λογική “όχι άλλες ΑΠΕ”.
Το υποδηλώνει και η γνωμοδότηση που πήρε προ ημερών το νέο Χωροταξικό από το Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξίας, διαδικασία που ναι μεν είναι τυπική, ωστόσο δείχνει και τη σκληρή γραμμή ενάντια στην εγκατάσταση νέων πάρκων.
Η γραμμή της κυβέρνησης ήταν και παραμένει ότι το νέο Χωροταξικό διαμορφώνει μια ισορροπία μεταξύ της ανάπτυξης των ΑΠΕ και της προστασίας του περιβάλλοντος, θυμίζοντας ότι ένας σημαντικός όγκος αιολικών ισχύος 15 GW έχει περιβαλλοντικούς όρους και άρα δεν επηρεάζεται από τις νέες ρυθμίσεις, νούμερο που η αγορά αμφισβητεί.
Από τη πλευράς της η ΕΛΕΤΑΕΝ, είχε υποστηρίξει ότι ακριβώς επειδή διανύουμε προεκλογική χρονιά, η κυβέρνηση ”βλέποντας” το κύμα των αντιδράσεων κατά των αιολικών, έχει περάσει στο άλλο άκρο, προχωρώντας σε ένα από τα αυστηρότερα Χωροταξικά πανευρωπαϊκά.
Κι αυτό, καθώς αποκλείοντας τα 2/3 της επικράτειας για επενδύσεις σε νέα αιολικά, τελικά δεν εξυπηρετείται ο στόχος της ορθολογικής χωροθέτησης των ΑΠΕ.
Σύμφωνα με προ μηνός μελέτη του φορέα (https://energypress.gr/news/megalyteri-periballontiki-kai-optiki-ohlisi-alla-kai-ayximenes-times-ilektrismoy-fernei-o), οι οριζόντιοι και γενικευμένοι περιορισμοί βάζουν “κόφτη” τουλάχιστον στο 61% της χώρας για νέες επενδύσεις σε ανεμογεννήτριες, παράγοντας τα ακριβώς αντίθετα από τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα.
Εν προκειμένω μειώνεται κατά 29% η μέση παραγωγικότητα των νέων αιολικών στην ηπειρωτική χώρα, με ότι αυτό συνεπάγεται για τη λιγότερη παραγόμενη ενέργεια, αλλά και για το αυξημένο κόστος με το οποίο αυτή θα παράγεται.
