Τη δυνατότητα εγκατάστασης έναντι ενός χαμηλού κόστους 600-700 ευρώ των λεγόμενων φωτοβολταϊκών μπαλκονιού, που υπόσχονται ετήσια εξοικονόμηση 20% για έναν τυπικό οικιακό λογαριασμό, θα έχουν από το Νοέμβριο και μετά οι Έλληνες καταναλωτές.
Στην υπουργική απόφαση που έπειτα από πολύμηνη καθυστέρηση εξέδωσε χθες το ΥΠΕΝ, μπαίνουν οι όροι και οι προϋποθέσεις για να μπει στην πρίζα και στην Ελλάδα η δημοφιλής αυτή κατηγορία συστημάτων στο εξωτερικό, με αρκετές από τις υποχρεώσεις που περιελάμβανε το αρχικό κείμενο να έχουν απαλειφθεί, προκειμένου να μειωθεί η γραφειοκρατία αλλά και το κόστος της εγκατάστασης.
Αν και για λόγους ασφάλειας του δικτύου, ο ενδιαφερόμενος πρέπει να δηλώσει στον ΔΕΔΔΗΕ τις προδιαγραφές του συστήματος που θέλει να τοποθετήσει στο μπαλκόνι ή στην ταράτσα του, εντούτοις δεν χρειάζεται να εκδώσει νέα Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη από ηλεκτρολόγο, όπως προέβλεπε το κείμενο που είχε βγει προ μηνών σε διαβούλευση, ούτε η εγκατάσταση να διαθέτει ειδικό αισθητήρα, γεγονός που ανέβαζε το κόστος στα 1.500 – 2.000 ευρώ.
Στην ουσία, τα συστήματα “plug & play” όπως υποδηλώνει και η ονομασία τους, ανήκουν στην κατηγορία “do it yourself” και η διείσδυσή τους σε άλλες χώρες, όπως η Γερμανία, οφείλεται στο χαμηλό τους κόστος όσο και στον απλό τρόπο λειτουργίας τους. Στηρίζονται στον λεγόμενο ταυτοχρονισμό, δηλαδή η παραγόμενη ενέργεια από το φωτοβολταϊκό καταναλώνεται την ίδια στιγμή από τις ηλεκτρικές συσκευές της κατοικίας.
Αυτό με τη σειρά του σημαίνει ότι μειώνεται η ενέργεια που «τραβούν» τη στιγμή εκείνη οι οικιακές συσκευές από το δίκτυο, άρα ο ιδιοκτήτης των πάνελ εξοικονομεί χρήματα. Στον αντίποδα, όταν δεν υπάρχει κατανάλωση τη στιγμή της παραγόμενης ενέργειας, αυτή δεν αποθηκεύεται, ούτε μπορεί να πουληθεί στο δίκτυο, απλώς χάνεται.
Ιδού όλα όσα πρέπει να ξέρει κανείς για τα συγκεκριμένα συστήματα, από τον χρόνο απόσβεσης της επένδυσης και τι συμβαίνει σε περίπτωση διακοπή ρεύματος, μέχρι τα απαιτούμενα δικαιολογητικά που πρέπει να συγκεντρώσει ο ενδιαφερόμενος, μέσα από ένα οδηγό 16 ερωτήσεων – απαντήσεων.
Τι συστήματα μπορώ να εγκαταστήσω;
Μέγιστης ισχύος παραγωγής έως 800 Watt και εγκατεστημένης ισχύος έως και 1.000 Watt (αντί για 900 W που προέβλεπε το αρχικό κείμενο).
Πόσο κοστίζουν;
Το κόστος για ένα τέτοιο κιτ (2 πάνελ με βάση στήριξης) κοστίζει σήμερα στην ελληνική αγορά γύρω στα 600- 700 ευρώ. Ανήκει στην κατηγορία «Κάν’ το μόνος σου», καθώς για την εγκατάστασή του αρκεί η σύνδεσή του με μια πρίζα σούκο εντός της κατοικίας. Για τη στερέωση των πάνελ στο μπαλκόνι ή στην ταράτσα και τη σύνδεση με τον microinverter, η αμοιβή του ηλεκτρολόγου δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ.
Τι εξοικονόμηση θα έχω;
Δύο πάνελ συνολικής ισχύος 800 Watt παράγουν -ανάλογα με το κτίριο- ενέργεια 1.000-1.200 KWh τον χρόνο και είναι σε θέση να πετύχουν 20% εξοικονόμηση σε έναν ετήσιο τυπικό λογαριασμό ρεύματος.
Πότε δηλαδή θα κάνω απόσβεση;
Ενα τυπικό ελληνικό νοικοκυριό καταναλώνει γύρω στις 300 κιλοβατώρες τον μήνα, ενώ το μέσο ενεργειακό κόστος για τον Έλληνα καταναλωτή κινείται στα 24 λεπτά/κιλοβατώρα (ρεύμα & χρεώσεις) με βάση τα στοιχεία της Eurostat (α’ εξάμηνο 2026). Αρα η δαπάνη για το συγκεκριμένο νοικοκυριό ανέρχεται σε 72 ευρώ τον μήνα ή 864 ευρώ τον χρόνο. Με εξοικονόμηση 20%, δηλαδή 173 ευρώ τον χρόνο, η απόσβεση για ένα σύστημα αξίας 700 ευρώ γίνεται σε 4 χρόνια.
Τι διάρκεια ζωής έχει;
Τουλάχιστον μια 20ετία, επομένως μετά την πρώτη τετραετία, η όποια εξοικονόμηση είναι καθαρό όφελος. Σε γενικές γραμμές, η εξοικονόμηση από ένα τέτοιο σύστημα υπολογίζεται μεταξύ 100-200 ευρώ τον χρόνο, αναλόγως με τον προσανατολισμό του μπαλκονιού, αν θα τοποθετηθεί κατακόρυφα ή με κλίση, κ.λπ.
Τι χώρο καταλαμβάνουν και πού μπορώ να τα βρω;
Πωλούνται σε πολυκαταστήματα και σε καταστήματα ηλεκτρολογικού εξοπλισμού και καταλαμβάνουν 3-6 τ.μ. καθαρής επιφάνειας. Το τυπικό κιτ περιλαμβάνει 2 πάνελ, 400 Watt έκαστο, τον microinverter, βάσεις στήριξης και καλώδια.
Σε τι προφίλ καταναλωτών απευθύνονται αυτά τα συστήματα;
Είναι ιδανικά για νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, αλλά και για ενοικιαστές. Και αυτό καθώς ο κάτοχός τους μπορεί να τα αφαιρέσει και να τα επανεγκαταστήσει εύκολα στη νέα του κατοικία.
Τι συμβαίνει σε περίπτωση διακοπής ρεύματος;
Σε περίπτωση βλάβης και διακοπής ηλεκτροδότησης της συγκεκριμένης παροχής, τα plug-and-play φωτοβολταϊκά πρέπει να σταματούν να παράγουν ρεύμα και να το εγχέουν στο δίκτυο.
Τα περισσότερα από τα συστήματα μικρομετατροπέων που κυκλοφορούν στην αγορά τηρούν αυτές τις προδιαγραφές, δηλαδή έχουν ενσωματωμένα συστήματα ασφαλείας που κόβουν αυτόματα τη παραγωγή του φωτοβολταϊκού σε περίπτωση διακοπής του ρεύματος. Στη συντριπτική τους άλλωστε πλειονότητα οι εταιρείες που παράγουν microinverters είναι ευρωπαϊκές.
Μπορώ να τα εγκαταστήσω άμεσα;
Οχι. Η εγκατάστασή τους θα επιτραπεί μετά τις 31 Οκτωβρίου, όταν ο ΔΕΔΔΗΕ θα αναρτήσει στην ιστοσελίδα του τις ειδικές προδιαγραφές για την εγκατάσταση, σύνδεση και λειτουργία τους. Στην ιστοσελίδα του μάλιστα μπορεί να ανακοινώνει γραμμές του δικτύου όπου η σύνδεση των συστημάτων δεν θα επιτρέπεται.
Πρέπει να τα δηλώσω στον ΔΕΔΔΗΕ;
Ναι, για λόγους ασφάλειας του δικτύου. Ακριβώς για να αποφευχθεί ο κίνδυνος να εγκατασταθούν συστήματα πάνω από 800 Watt ή μη αποδεκτών προδιαγραφών, ο κάτοχός τους θα πρέπει να τα δηλώσει σε ειδική πλατφόρμα που θα συστήσει για τον λόγο αυτό ο ΔΕΔΔΗΕ έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Η δήλωση πρέπει να γίνει πριν την εγκατάσταση, σύνδεση και λειτουργία του συστήματος.
Τι δηλώνω στην πλατφόρμα;
Σύμφωνα με την υπουργική απόφαση, ο ενδιαφερόμενος μπαίνει στην πλατφόρμα με τους κωδικούς του taxis και δηλώνει τα στοιχεία του, καθώς επίσης τα στοιχεία του υπεύθυνου εγκαταστάτη ή μηχανικού κατάλληλης ειδικότητας, μαζί με τον αριθμό της παροχής του και τα βασικά χαρακτηριστικά του μοντέλου που αγόρασε, (ισχύς σε Watt και τύπος). Ετσι ώστε ο ΔΕΔΔΗΕ να γνωρίζει τι προδιαγραφές ασφαλείας έχει το κάθε σύστημα. Σύμφωνα με την υπουργική απόφαση, η δυνατότητα δήλωσης στη σχετική πλατφόρμα είναι μέχρι τις 31/1/2027.
Τι πρέπει να δηλώσω κατά την αγορά;
Κατά την αγορά, είτε από φυσικό είτε από ηλεκτρονικό κατάστημα, ο καταναλωτής δηλώνει στον προμηθευτή του σχετικού συστήματος τα στοιχεία της παροχής όπου πρόκειται να συνδεθεί το σύστημα. Εν συνεχεία, ο προμηθευτής υποχρεούται να ενημερώσει τον ΔΕΔΔΗΕ.
Ποια άλλα δικαιολογητικά απαιτούνται;
Κατ’ αρχάς οι παροχές στις οποίες συνδέονται τέτοια συστήματα πρέπει να έχουν Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη (ΥΔΕ) σε ισχύ. Από εκεί και πέρα απαιτείται μια υποβολή υπεύθυνης δήλωσης του υπεύθυνου εγκατάστασης ή μηχανικού κατάλληλης ειδικότητας ότι τηρούνται οι ειδικές προδιαγραφές για την εγκατάσταση, τη σύνδεση και τη λειτουργία των εν λόγω συστημάτων, όπως αυτές θα έχουν αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του ΔΕΔΔΗΕ.
Απαιτείται να εκδώσω νέα Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη (ΥΔΕ);
Οχι, το κείμενο της απόφασης έχει απλοποιήσει τη διαδικασία. Στο κείμενο που είχε βγει σε διαβούλευση απαιτούνταν νέα Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη (ΥΔΕ) από ηλεκτρολόγο, η οποία θα ανανεώνεται ανά διετία, καθώς επίσης η εγκατάσταση να διαθέτει αισθητήρα κατεύθυνσης, ο οποίος εμποδίζει την επιστροφή ενέργειας προς το δίκτυο. Κρίθηκε ότι αμφότερα είναι περιττά.
Ποιες ενέργειες κάνει ο ΔΕΔΔΗΕ;
Σε συνέχεια της ενημέρωσης από τον ενδιαφερόμενο οφείλει να ενημερώσει τον πάροχο του συγκεκριμένου καταναλωτή για την ύπαρξη του εν λόγω συστήματος και να προβεί σε εγκατάσταση τηλεμέτρησης για την καταγραφή των μετρητικών δεδομένων της παροχής. Επίσης θα διενεργεί δειγματοληπτικούς ελέγχους προκειμένου να διαπιστωθεί η ορθή τήρηση των προϋποθέσεων για την εγκατάσταση, σύνδεση και λειτουργία των συστημάτων.
Τι δείχνει η εμπειρία άλλων χωρών;
Τα plug-and-play φωτοβολταϊκά είναι ιδιαίτερα δημοφιλή ειδικά στη Γερμανία, όπου υπάρχουν πλέον κοντά στα 1,2 εκατομμύρια τέτοια συστήματα, τα οποία εξαιρούνται εδώ και χρόνια από τον ΦΠΑ. Μάλιστα ο δήμος του Βερολίνου έχει καθιερώσει γενναιόδωρα προγράμματα επιδοτήσεων, της τάξης των 500 ευρώ σε νοικοκυριά που αγοράζουν τέτοια συστήματα. Στις χώρες με μηδενικό ΦΠΑ, ως κίνητρο για την υιοθέτησή τους συγκαταλέγονται επίσης η Βρετανία, η Κροατία, η Ιρλανδία και η Ολλανδία.
