Οι πρώτες εβδομάδες του προέδρου Τραμπ στην εξουσία φαίνονται σαν ένα κακό κινηματογραφικό ριμέικ. Απέσυρε ξανά τις ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα, εξαπέλυσε μια επιθετική συνθηματολογία κατά των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, πάγωσε κρατικές επιχορηγήσεις, ενώ ταυτόχρονα έκανε μια επίθεση αγάπης στα ορυκτά καύσιμα. Μαζί, αυτές οι κινήσεις είναι δυσοίωνες για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.
Ενώ υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα – και όχι άδικα – σχετικά με το πώς η κυβέρνησή του θα διαμορφώσει τις ενεργειακές αγορές, πολλά από αυτά που έχει κάνει μέχρι σήμερα ο Τραμπ ισοδυναμούν με απλές εκρήξεις ή πρωτοβουλίες που είναι απίθανο να έχουν διάρκεια. Για 20 χρόνια, έχουμε δει μια κίνηση προς καθαρότερες, φθηνότερες πηγές ενέργειας και οι μοχλοί της εκτελεστικής εξουσίας για να τη διαταράξουν δεν είναι αρκετά ισχυροί ώστε στο τέλος να τη διακόψουν. Επιπλέον, είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι οι Ρεπουμπλικάνοι θα επιτρέψουν να προχωρήσει μια προσπάθεια να σταματήσουν οι μεγάλες επενδύσεις για καθαρή ενέργεια που έχουν ήδη δρομολογηθεί σε ρεπουμπλικανικές περιφέρειες από το νόμο για τη μείωση του πληθωρισμού και τον δικομματικό νόμο για τις υποδομές, αν επιχειρήσει κάτι τέτοιο ο πρόεδρος, όπως έχει απειλήσει.
Ο Τραμπ έχει κληρονομήσει μια ισχυρή ενεργειακή αγορά από την κυβέρνηση Μπάιντεν. Η Αμερική παράγει περισσότερη ενέργεια – συμπεριλαμβανομένου πετρελαίου, φυσικού αερίου, ανέμου και ηλιακής ενέργειας – από οποιαδήποτε άλλη στιγμή στην ιστορία. Σε ρεκόρ βρίσκονται επίσης οι εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Τα τελευταία 20 χρόνια, οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου των ΗΠΑ έχουν μειωθεί λόγω της αυξημένης ενεργειακής απόδοσης και ενώ ο άνεμος, ο ήλιος και το φυσικό αέριο εκτοπίζουν σταδιακά τον άνθρακα. Η συνολική ετήσια κατανάλωση ενέργειας παρέμεινε σταθερή για πάνω από δύο δεκαετίες, παρά το γεγονός ότι η οικονομία σχεδόν τριπλασιάστηκε και ο πληθυσμός αυξήθηκε κατά 20% περίπου. Θα είναι δύσκολο για τον Τραμπ να διαταράξει αυτή τη δυναμική.
Στην πρώτη του θητεία, ο Τραμπ υποσχέθηκε να σώσει τον άνθρακα και να σταματήσει τις ΑΠΕ. Αλλά απέτυχε. Η συμμόρφωση με τους κανονισμούς για τις εκπομπές υδραργύρου κατέστησε δυσκολότερη τη λειτουργία των εργοστασίων άνθρακα και η φθηνή αιολική και ηλιακή ενέργεια, μαζί με το φυσικό αέριο, εκτόπισαν τον άνθρακα από τις αγορές. Στην πραγματικότητα, η αιολική και ηλιακή ενέργεια και οι εγκαταστάσεις μπαταριών καταλαμβάνουν έναν τεράστιο όγκο στις υποδομές της ηλεκτρικής ενέργειας τα τελευταία 15 χρόνια και εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι σε εθνικό επίπεδο εξαρτώνται πλέον από αυτές για τη διαβίωσή τους. Η καθαρή ενέργεια δεν είναι πλέον μια μικρή και εξειδικευμένη βιομηχανία από ενθουσιώδεις οπαδούς και ερασιτέχνες “μάστορες”.
Αν και ο κύκλος του Τραμπ αποτελείται από σκεπτικιστές για το κλίμα, πολλοί κορυφαίοι αξιωματούχοι της κυβέρνησής του υποστηρίζουν έργα γεωθερμικής και πυρηνικής ενέργειας και δέσμευσης άνθρακα, τα οποία βοηθούν στην αποτροπή των χειρότερων επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Την προηγούμενη εβδομάδα, ο υπουργός Ενέργειας, Κρις Ράιτ, ανακοίνωσε ότι θέλει να εξορθολογίσει τις αδειοδοτήσεις για νέες ενεργειακές υποδομές, να επεκτείνει το ενεργειακό σύστημα αντί να το συρρικνώσει, να βελτιώσει το σύστημα μεταφοράς για να είναι έτοιμο για την αυξανόμενη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας και να απελευθερώσει την πλήρη δυναμική των εμπορικών πυρηνικών σταθμών. Ο υπουργός Εσωτερικών, Νταγκ Μπέργκουμ εστιάζει στην ακύρωση πολλών πολιτικών του Μπάιντεν, αλλά πιέζει και για μία πιο ισχυρή εγχώρια αλυσίδα εφοδιασμού στα ορυκτά που χρησιμοποιούνται για μπαταρίες και ΑΠΕ. Όλες αυτές οι προσπάθειες θα είναι ωφέλιμες για την καθαρή ενέργεια.
Την ίδια στιγμή, το στρατόπεδο των Ρεπουμπλικανών είναι πιθανό να τον εμποδίσει να καταπνίξει τη ροή των χρημάτων σε ρεπουμπλικανικές περιοχές. Το μεγαλύτερο μέρος των ομοσπονδιακών επενδύσεων σε καθαρή ενέργεια – για αιολικές και ηλιακές υποδομές και εργοστάσια μπαταριών και καθαρής τεχνολογίας – κατευθύνεται σε αυτές τις περιοχές. Σε μέρη όπως το Τέξας, οι Ρεπουμπλικάνοι επευφημούσαν τις επενδύσεις σε αιολική και ηλιακή ενέργεια, επειδή τα έργα αυτά έχουν υψηλότερους μισθούς σε σύγκριση με τις παραδοσιακές αγροτικές θέσεις εργασίας, δημιουργούν δικαιώματα εκμετάλλευσης για τους ιδιοκτήτες γης και αυξάνουν τα τοπικά έσοδα από φόρους για σχολεία, πάρκα, βιβλιοθήκες και δικαστήρια.
Περιμένοντας πιθανές περικοπές στη χρηματοδότηση, 18 στελέχη των Ρεπουμπλικανών έστειλαν επιστολή τον Αύγουστο στον Πρόεδρο της Βουλής, Μάικ Τζόνσον προειδοποιώντας να μην τερματίσει την ομοσπονδιακή στήριξη για καθαρή ενέργεια. Αρκετοί Ρεπουμπλικάνοι νομοθέτες εξέφρασαν επίσης την υποστήριξή τους για τη διατήρηση αρκετών εκπτώσεων φόρου στο νόμο για τη μείωση του πληθωρισμού σε μια ακρόαση στις 22 Ιανουαρίου στο Καπιτώλιο.
Άλλη μια σύγκρουση στην ενεργειακή ατζέντα του Τραμπ έρχεται από την πρωτοβουλία του ώστε οι ΗΠΑ να κυριαρχήσουν στη λεγόμενη κούρσα εξοπλισμών στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Τα κέντρα δεδομένων που εκπαιδεύουν και αναπτύσσουν μεγάλα έργα Τεχνητής Νοημοσύνης απαιτούν τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας και ο στραγγαλισμός νέων αιολικών και ηλιακών έργων – το φθηνότερο και ταχύτερο είδος ενεργειακών υποδομών – θα περιορίσει την ανάπτυξή τους και θα δώσει στους αντιπάλους των ΗΠΑ το προβάδισμα. Με την κατασκευή εγκαταστάσεων ηλιακής και αιολικής ενέργειας και υποδομών αποθήκευσης εξοικονομείται χρόνος, την ίδια στιγμή που οι παραδοσιακές επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας και άλλες εταιρείες ξαναλειτουργούν πυρηνικούς σταθμούς που έχουν κλείσει, αναπτύσσουν γεωθερμική ενέργεια και κατασκευάζουν πυρηνικούς αντιδραστήρες που θα χρειαστούν δεκαετίες.
Δεν είναι μόνο η Τεχνητή Νοημοσύνη: Η ρομποτική και τα εργοστάσια λειτουργούν με ηλεκτρική ενέργεια, πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να ενισχύσουμε την ικανότητα επέκτασης του δικτύου για να εξυπηρετήσουμε όλες αυτές τις ανάγκες. Θα προσπαθήσει πραγματικά ο Τραμπ να εμποδίσει την αναγέννηση της αμερικανικής βιομηχανίας και θα τον αφήσει το κόμμα του; Αμφιβάλλω.
Πιθανότατα ο Τραμπ θα υποστηρίξει ότι πέτυχε κάποιες νίκες απέναντι στις ΑΠΕ. Η αιολική ενέργεια συνεχίζει να αυξάνεται, αλλά όχι τόσο γρήγορα όσο πριν από μια δεκαετία λόγω των υψηλότερων επιτοκίων, του υπερφορτωμένου δικτύου και τοπικών αντιδράσεων. Αν προστεθούν λιγότερα αιολικά έργα στο δίκτυο τα επόμενα χρόνια, μπορεί να θέλει να πάρει τα εύσημα. Αλλά παρά τις δυσκολίες στην αγορά της αιολικής ενέργειας, η ηλιακή ενέργεια και οι μπαταρίες έχουν υπερκαλύψεις αυτές τις απώλειες.
Ίσως ο Τραμπ να προσπαθήσει να πιστωθεί τις επιτυχίες και στο φυσικό αέριο. Αλλά η πρόσφατη ιστορία δείχνει ότι οι αυξήσεις στην παραγωγή αιολικής και ηλιακής ενέργειας και φυσικού αερίου πάνε χέρι-χέρι και αλληλοσυμπληρώνονται. Μαζί επιτάχυναν την υποχώρηση του άνθρακα. Εάν συνεχίσουμε να κατασκευάζουμε αποδοτικούς σταθμούς παραγωγής ενέργειας φυσικού αερίου, θα βάλουμε το καρφί στο φέρετρο του άνθρακα, ενώ αυτοί οι σταθμοί θα χρησιμοποιηθούν και για τη φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων, επιταχύνοντας την πτώση της βενζίνης.
Ο Τραμπ πιθανότατα θα προσπαθήσει να σαμποτάρει τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια καταργώντας κάποιες ομοσπονδιακές επιχορηγήσεις. Αλλά το πάγωμα υφιστάμενων κρατικών συμβάσεων – για παράδειγμα, στην Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος – ήδη βρίσκει πολιτικές και δικαστικές αντιστάσεις. Δεν είναι σαφές τι θα αποδειχθεί νόμιμο.
Μερικές από τις πολιτικές του μπορεί ακόμα και να αποδειχθούν χρήσιμες. Υπάρχει δικομματική συναίνεση ότι χρειάζονται μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο για τις αδειοδοτήσεις επειδή απαιτείται πολύς χρόνος για την κατασκευή ενεργειακών υποδομών. Το Κογκρέσο δεν κατάφερε τον περασμένο Δεκέμβριο να αναλάβει δράση, αλλά τα νέα στελέχη της κυβέρνησης Τραμπ φαίνεται να έχουν αφοσιωθεί σε αυτό το έργο. Επιπλέον, οι εμπορικοί πόλεμοι του Τραμπ θα μπορούσαν να ανεβάσουν το κόστος της βενζίνης, ενισχύοντας τις πωλήσεις στα ηλεκτρικά οχήματα.
Οι Αμερικανοί έχουν επιτακτικούς λόγους – οικονομικούς, ηθικούς και δημόσιας ασφάλειας – να εξυγιάνουν το ενεργειακό σύστημα και η κυβέρνηση θα πρέπει να συνεχίσει να υποστηρίζει καθαρές επιλογές όσο επιτρέπει στις βρώμικες να ρυπαίνουν δωρεάν. Αλλά η κίνηση των τελευταίων 20 ετών προς χαμηλότερες εκπομπές δεν θα σταματήσει μόνο και μόνο επειδή ο Τραμπ χρησιμοποιεί την πλεονεκτική του θέση από τον άμβωνα που του παρέχει ο Λευκός Οίκος.
*Ο Michael E. Webber είναι καθηγητής δημοσίων υποθέσεων και μηχανικής στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν.
