Παναγιώτης Γαλάνης,
Δικηγόρος/Νομικός Σύμβουλος Περιβαλλοντικού-Πολεοδομικού Δικαίου και Δικαίου της Ενέργειας, PhD, LLM Νομικής ΕΚΠΑ
panagiotisgln@gmail.com, www.pgalanislaw.gr
Με τη διάταξη του άρθρου 1 του ΒΔ της 16.11.1836 “περί ιδιωτικών δασών”, σε συνδυασμό και προς εκείνες των άρθρων 2 και 3 του ιδίου διατάγματος, αναγνωρίστηκε η κυριότητα του Δημοσίου επί των εκτάσεων που αποτελούσαν δάση, εκτός από εκείνες, οι οποίες πριν από την έναρξη του απελευθερωτικού αγώνα ανήκαν σε ιδιώτες και των οποίων οι τίτλοι ιδιοκτησίας ήθελαν αναγνωρισθεί από το Υπουργείο των Οικονομικών, στο οποίο έπρεπε να υποβληθούν μέσα σε ανατρεπτική προθεσμία ενός έτους από τη δημοσίευση του ανωτέρω διατάγματος που έχει ισχύ νόμου. Έτσι, με τις προμνησθείσες διατάξεις θεσπίστηκε υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου μαχητό τεκμήριο κυριότητος επί των δασών που υπήρχαν στα όρια του Ελληνικού κράτους κατά το χρόνο ισχύος του ανωτέρω διατάγματος, εφόσον δεν αναγνωρίστηκε η κυριότητα ιδιώτη, κατά τη διαδικασία του διατάγματος αυτού. Προϋπόθεση, όμως, του τεκμηρίου τούτου είναι η ύπαρξη δάσους κατά το χρόνο ισχύος του εν λόγω διατάγματος.
Ο Ν. 998/1979 (άρθρο 62 παρ. 1 εδ α) επαναλαμβάνει το τεκμήριο, επεκτείνοντάς το στις δασικές και χορτολιβαδικές εκτάσεις.
Ο θεσμός της χρησικτησίας δεν αναγνωρίζεται ως τρόπος κτήσης κυριότητας τόσο ως προς τα ακίνητα καθαράς ιδιοκτησίας, όσο και ως προς τις δημόσιες γαίες.
Απόκτηση κυριότητας επί δημοσίου κτήματος έπρεπε να έχει συντελεσθεί μέχρι 11.9.1915, οι δε από την ημερομηνία αυτή και εφεξής πράξεις νομής επί δημοσίου κτήματος δεν έχουν καμία αξία ως προς την απόκτηση κυριότητας διά χρησικτησίας. Ο χαρακτήρας των εκτάσεων που εμφανίζονται στον προσωρινό ή οριστικό κτηματικό χάρτη που καταρτίστηκε με τις διατάξεις του Ν 248/1976 ως μη δασικές, καθώς και ο χαρακτήρας των εκτάσεων που κρίθηκαν με αμετάκλητες δικαστικές αποφάσεις, κατ΄ άρθρο 10 επ. του ως άνω νόμου, ότι δεν αποτελούν δάση ή δασική έκταση, παραμένει έγκυρος και ισχυρός και δεν επανεξετάζεται από τον οικείο δασάρχη ή τις κατ΄ άρθρο 10 παρ. 3 του Ν 998/1979 Επιτροπές Επίλυσης Δασικών Αμφισβητήσεων ή άλλο αρμόδιο όργανο. Το Δημόσιο δεν δικαιούται να προβάλει εμπράγματα δικαιώματα, επί των εκτάσεων που κρίθηκε ότι δεν ανήκουν στην κυριότητά του κατά τις διατάξεις του ως άνω νόμου.
Το Δημόσιο δεν δικαιούται να προβάλει εμπράγματα δικαιώματα επί των εκτάσεων που με τις διατάξεις του Ν 248/1976 κρίθηκε ότι δεν ανήκουν στην κυριότητά του, εφόσον τα εμπράγματα δικαιώματα του ελληνικού Δημοσίου προβάλλονται στο πλαίσιο της τακτικής διαδικασίας των πολιτικών δικαστηρίων, που είναι αρμόδια να αναγνωρίσουν τέτοια δικαιώματα (απόφαση ΑΠ 340/1985).
Κατά το άρθρο 10 του Ν. 3208/2003, το Δημόσιο δεν προβάλλει δικαιώματα κυριότητας σε δάση, δασικές εκτάσεις και στις εκτάσεις των περιπτώσεων α` και β` της παραγράφου 5 του άρθρου 3 του παρόντος νόμου που: Ι. Αναγνωρίστηκαν ως ιδιωτικά:… (περιπτωσιολογία) με βάση πλείονες τρόπους.
Η σύγχρονη νομολογία δέχεται αφενός πως επειδή δεν είναι εφικτή η διαπίστωση ποιες εκτάσεις είχαν μορφή δάσους πριν το 1836 (το 1945 διενεργήθηκε η πρώτη καθολική αεροφωτογράφηση της Ελλάδας), αφετηρία αποτελεί το 1945. Σαφώς, πάλι θα πρέπει να γίνει δεκτό το μαχητό του τεκμηρίου, γιατί μπορεί τα δεδομένα των αεροφωτογραφιών να ανατραπούν και αφετέρου πως το Δημόσιο δεν βαρύνεται με την προσκομιδή σχετικών τίτλων κυριότητας (ΑΠ 385/2012).
Για περισσότερα, βλ. https://www.pgalanislaw.gr/blog/
