Παναγιώτης Γαλάνης,
Δικηγόρος/Νομικός Σύμβουλος Περιβαλλοντικού-Πολεοδομικού Δικαίου και Δικαίου της Ενέργειας, PhD, LLM Νομικής ΕΚΠΑ
panagiotisgln@gmail.com, www.pgalanislaw.gr
Εισαγωγή – ισχύον καθεστώς του Αστικού Δικαίου εν συντομία
Οι διατάξεις του γειτονικού δικαίου (ως τμήμα του Αστικού Δικαίου) εισάγουν νόμιμους περιορισμούς (προσδιορισμούς) της κυριότητας αποσκοπώντας στην αποτελεσματική προστασία ιδιωτικών συμφερόντων, που θεωρούνται ύλη του «Ιδιωτικού Δικαίου Περιβάλλοντος», που κατοχυρώνει το δικαίωμα στον «ζωτικό χώρο».
Εδώ ενδιαφέρουσα είναι η διάταξη του άρθρο. 1003 ΑΚ, που ορίζει ότι ο κύριος ακινήτου έχει υποχρέωση να ανέχεται την εκπομπή καπνού, αιθάλης, αναθυμιάσεων, θερμότητας, θορύβου, δονήσεων ή άλλες παρόμοιες επενέργειες που προέρχονται από άλλο ακίνητο, εφόσον αυτές δεν παραβλάπτουν σημαντικά τη χρήση του ακινήτου του ή προέρχονται από χρήση συνήθη για ακίνητα της περιοχής του κτήματος από το οποίο προκαλείται η βλάβη. Από αυτή, προκύπτει ενοχική υποχρέωση ανοχής εκπομπών που επιδρούν δυσμενώς στην ιδιοκτησία του, αν δεν παραβλάπτουν ουσιωδώς τη χρήση του ακινήτου ή ακόμα και αν τη βλάπτουν ουσιωδώς, εφόσον προέρχονται από χρήση συνήθη για την περιοχή του βλάπτοντος, κάτι που ερμηνεύεται συσταλτικά προς την κατεύθυνση της μη ανοχής επί παράβασης της συνταγματικής επιταγής του βιώσιμου ζωτικού χώρου. Σε καμία δε περίπτωση, δεν πρέπει να καταλύεται το συνταγματικό δικαίωμα του ιδιοκτήτη να απολαύει της ιδιοκτησίας του σε έναν υγιή ζωτικό χώρο.
Τι είναι εκπομπή;
Η έννοια της εκπομπής ερμηνεύεται νομολογιακά μάλλον διασταλτικά και ενδεικτικά περιέχει θετικές εκπομπές, όπως π.χ. εκπομπή ήχων, χημικών αερίων, τέφρας, σκόνης, μουσικής κλπ., όχι όμως κατά μία γνώμη τον περιορισμό της θέας ή συναφείς αρνητικές παρενοχλήσεις.
Ασφαλώς, η ερμηνεία της εκπομπής δεν είναι το μοναδικό νομικό ζήτημα που θέτει η διάταξη, απλώς επιμένουμε σε αυτό. Άλλα ζητήματα που τίθενται είναι η ερμηνεία του «γειτονικού ακινήτου», της «ουσιώδους» βλάβης της χρήσης κλπ.
Αρνητική αγωγή του άρθρ. 1108 ΑΚ ως αγωγή του «γειτονικού δικαίου» και αγωγή διατάραξης νομής του άρθρ. 989 ΑΚ
Διατάραξη της νομής υπάρχει όταν δεν αποβάλλεται ο νομέας από το πράγμα, αλλά εξακολουθεί να διατηρεί τη νομή του σ’ αυτό, ήτοι αποτελεί κάθε προσβολή της νομής με άλλο τρόπο, αλλά όχι με αποβολή. Όπως είναι εύλογο, ο κύριος του βλαπτόμενου ακινήτου, προς προστασία του κατά του κυρίου του βλάπτοντος ακινήτου, δικαιούται να εγείρει κατ’ αυτού είτε την κατ’ άρθρο 1108 του ΑΚ αρνητική αγωγή είτε την κατά το άρθρο 989 του ΑΚ αγωγή περί διαταράξεως της νομής του, περιλαμβανομένης και της προστασίας της νομής του κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων.
Αν η κυριότητα προσβάλλεται με άλλο τρόπο εκτός από αφαίρεση ή κατακράτηση του πράγματος, ο κύριος δικαιούται να απαιτήσει από εκείνον που προσέβαλε την κυριότητα, να άρει την προσβολή και να την παραλείπει στο μέλλον. Δεν αποκλείεται περαιτέρω αξίωση αποζημίωσης κατά τις διατάξεις για τις αδικοπραξίες.
Για τη σύνταξη των αγωγών αυτών, απαιτείται εξειδικευμένος δικηγόρος.
Για περισσότερα, βλ. https://www.pgalanislaw.gr/blog/
