Πλήρη σύγχυση και σειρά αναπάντητων ερωτημάτων έχουν προκαλέσει οι εξελίξεις γύρω από την ακύρωση ενός εκ των πλέον κρισιμότερων τμημάτων του πορίσματος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, αυτό που αφορά την πυρόσφαιρα και τα αίτια της δημιουργίας της με αποτέλεσμα να τίθεται σε κλοιό αμφισβήτησης και το σύνολο του πορίσματος για τα Τέμπη.
Ταυτόχρονα αποκάλυψαν και την απόλυτη διάσταση απόψεων μεταξύ της διοίκησης του Ελληνικού Οργανισμού Διερεύνησης και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων (ERA), ενώ οδήγησαν σε κατάρρευση την αξιοπιστία του ΕΟΔΑΣΑΑΜ στην πρώτη κιόλας διερεύνηση που ανέλαβε και μάλιστα για μία τραγωδία με 57 θύματα που αποτελεί συλλογικό τραύμα για τη χώρα.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση εμφανίζεται να δράττεται της ευκαιρίας να… εξαερώσει και τις κατηγορίες για πλήρη αλλοίωση του χώρου του δυστυχήματος σημειώνοντας δια στόματος του κυβερνητικού εκπροσώπου, Παύλου Μαρινάκη πως «το κομμάτι που αμφισβητείται είναι των εύφλεκτων υλικών, της πυρόσφαιρας λόγω εύφλεκτων υλικών και του μπαζώματος. Γιατί προσέξετε, για να μην κρύβουμε τα λόγια μας, εάν δεν υπάρχει εύφλεκτο υλικό που ένας λαθρέμπορας το μετέφερε και η κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός τον συγκάλυψαν και για αυτό έκαναν το μπάζωμα…».
Γεγονός είναι, πάντως, ότι οι… αποκαλύψεις γύρω από το πόρισμα άργησαν σχεδόν δύο μήνες από τη δημοσιοποίησή του και ενώ έως και σήμερα αυτό δεν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά. Τα …αργά αντανακλαστικά μάλιστα καταγράφονται τόσο στην πλευρά του ΕΟΔΑΣΑΑΜ όσο και στην πλευρά των ξένων Πανεπιστημίων που διέψευσαν με καθυστέρηση. Σε κάθε περίπτωση το τελικό συμπέρασμα αναφορικά με τα αίτια της φωτιάς και την ενδεχόμενη «ενοχοποίηση» των ελαίων σιλικόνης απειλεί να πυροδοτήσει συνέπειες συνολικά στον ευρωπαικό σιδηρόδρομο καθώς άπτεται τόσο των προδιαγραφών ασφαλείας των τρένων, όσο και των προυποθέσεων λήψης πιστοποιητικών ασφαλείας των σιδηροδρομικών εταιριών ανά την Ευρώπη.
Υπό το φως των νέων εξελίξεων ζήτήθηκε κατεπείγουσα προκαταρκτική εξέταση για το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ αλλά και τον ρόλο του τεχνικού συμβούλου οικογενειών θυμάτων Κώστα Λακαφώση, από την εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Γεωργία Αδειλίνη.
Και όλα αυτά ενώ ακόμα αναμένεται η πραγματογνωμοσύνη του καθηγητή του ΕΜΠ, Δημήτρη Καρώνη, για τα αίτια πρόκλησης της πυρόσφαιρας, η οποία ζητήθηκε πριν ένα χρόνο με ορίζοντα διμήνου, αλλά η ανακοίνωσή της παίρνει διαρκώς αναβολές.
Ο αντιπρόεδρος του Οργανισμού και πρόεδρος του σιδηροδρομικού τομέα, Χρήστος Παπαδημητρίου αποκάλυψε με σειρά δηλώσεών του ότι είχε ζητήσει από τον Μπαρτ Ακού, το νούμερο 2 του ERA και μέλος της τριμελούς ομάδας διερεύνησης, να μη συμπεριληφθεί στο τελικό πόρισμα η αναφορά για την πυρόσφαιρα, αίτημα το οποίο δεν είχε γίνει δεκτό με τον κ. Ακού να επιμένει να συμπεριληφθεί τονίζοντας ότι το συμπέρασμα είναι τεκμηριωμένο.
Το αίτημα αυτό έχει ενταχθεί και στα πρακτικά της συνεδρίασης του Δ.Σ. του Οργανισμού της 26ης Φεβρουαρίου, που είχε πραγματοποιηθεί για την έγκριση του πορίσματος που θα ανακοινωνόταν μία ημέρα μετά. Ωστόσο ακόμα και αυτά τα πρακτικά αναρτήθηκαν δημόσια στην ιστοσελίδα του φορέα λίγες ημέρες πριν, με καθυστέρηση εβδομάδων ολόκληρων μετά την επίμαχη συνεδρίαση.
ERA: Οι δηλώσεις Παπαδημητρίου δεν αντικατοπτρίζουν τις απόψεις του Οργανισμού
Το «Εθνος» απευθύνθηκε στον ERA με σειρά ερωτημάτων, τα οποία προέκυψαν τόσο από τις δηλώσεις του κ. Παπαδημητρίου όσο και από τις διαψεύσεις των συμπερασμάτων για την πυρόσφαιρα που προέρχονταν από τα Πανεπιστήμια της Γάνδης και της Πίζας.
Ο Οργανισμός αρνήθηκε να προβεί σε οποιονδήποτε σχολιασμό επί των δηλώσεων του αντιπροέδρου του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, καθιστώντας πάντως σαφή τη διαφωνία του με αυτές: «Ο Οργανισμός δεν σχολιάζει τις δηλώσεις που έκανε ο κ. Παπαδημητρίου, οι οποίες δεν αντικατοπτρίζουν τις απόψεις του ERA», ανέφερε. Αναμένεται, ωστόσο, κάποια δημόσια τοποθέτηση για το ζήτημα που έχει προκύψει τις επόμενες ημέρες.
Υπενθυμίζεται ότι όλα ξεκίνησαν με τις διαψεύσεις από τα δύο Πανεπιστήμια που επικαλείται ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ στο πόρισμά του. Το Πανεπιστήμιο της Πίζας με επιστολή του ζήτησε να απαλειφθούν από το πόρισμα οι αναφορές στο Ιδρυμα σημειώνοντας πως επρόκειτο για το περιεχόμενο άτυπου e-mail που αφορούσε ενημέρωση για ένα επιστημονικό γενικό πρόβλημα, σε γενικές συνθήκες, και εντελώς εκτός της υπόθεσης των Τεμπών.
Η Γάνδη έως και χθες δεν είχε προβεί σε επίσημη διάψευση του πορίσματος, ωστόσο ο ερευνητής της Γιώργος Μαραγκός επεσήμανε σε συνέντευξή του πως το όνομα του Πανεπιστημίου της Γάνδης «έχει συμπεριληφθεί στην έκθεση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ με κάπως παραπλανητικό τρόπο, ώστε να φαίνεται ότι εγκρίνουμε όσα περιλαμβάνονται σε αυτήν, κάτι που στην πραγματικότητα δεν ισχύει».
Σύμφωνα με τον κ. Παπαδημητρίου, ο κ. Ακού ήταν εκείνος που επέμεινε να μη μείνει εκτός πορίσματος το συμπέρασμα για την πυρόσφαιρα. Επιχειρώντας να εξηγήσει τους λόγους για τους οποίους μπορεί να συνέβη αυτό, ανέφερε στο «Εθνος» ότι ένα συμπέρασμα που αφορούσε ενδεχομένως τα έλαια σιλικόνης, ίσως γεννούσε ζητήματα ασφαλείας ή πιθανής ακινητοποίησης τρένων για επανέλεγχο: «Προτίμησαν να πουν ότι στην Ουγκάντα, την Ελλάδα οι ιθαγενείς φορτώνουν παράνομα φορτία και γίνονται εκρήξεις», ανέφερε.
Να σημειωθεί, πάντως, ότι και άλλες σιδηροδρομικές πηγές επισημαίνουν πως μία τέτοια εξέλιξη αναφορικά με τα αίτια της πυρκαγιάς, ενδεχομένως θα προκαλούσε αλυσιδωτές αντιδράσεις τόσο εντός όσο και εκτός Ελλάδας καθώς ο συγκεκριμένος τύπος τρένου κυκλοφορεί σε όλη την Ευρώπη, ενώ την ίδια στιγμή ο ERA είναι ο Οργανισμός που παρέχει τα πιστοποιητικά ασφαλείας στις εταιρίες λειτουργίας.
Ο κ. Παπαδημητρίου επισημαίνει ότι από την ημέρα της ανακοίνωσης του πορίσματος είχε ανακοινώσει ότι θα ζητήσει πιστοποίηση των συμπερασμάτων από φορέα εγνωσμένου κύρους. Τελικώς ζητήθηκε η συνδρομή του Δημόκριτου, ο οποίος θα πραγματοποιήσει τις δικές του προσομοιώσεις, αλλά αυτό αναμένεται να διαρκέσει άλλους 5 – 6 μήνες έως ότου ολοκληρωθεί.
Ταυτόχρονα έχει αποσταλεί επιστολή στα μεγαλύτερα Πανεπιστήμια της χώρας, το ΕΜΠ, το ΑΠΘ, και τα Πανεπιστήμια Κρήτης, Πάτρας και Θεσσαλίας προκειμένου να συσταθεί μια ανεξάρτητη επιστημονική επιτροπή, η οποία θα διερευνήσει επίσης το δυστύχημα, ενώ έχει ζητηθεί και από τον καθηγητή Κωνσταντινίδη του ΑΠΘ, ο οποίος είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η φωτιά δεν αποδίδεται στα έλαια σιλικόνης, πιο εμπεριστατωμένη πραγματογνωμοσύνη που αφενός θα τεκμηριώνει το συμπέρασμα και αφετέρου θα αναφέρει άλλες πιθανές αιτίες πρόκλησης της πυρόσφαιρας.
Παράλληλα ο κ. Παπαδημητρίου έκανε λόγο για απειλές που δέχεται «από παράγοντα του εξωτερικού» ο οποίος τον προειδοποιούσε ότι «κατ΄ελάχιστο θα χάσει τη δουλειά του».
Ακολούθησε και η αποδόμηση και της συνεργασίας που είχε η Επιτροπή Διερεύνησης με τον τεχνικό σύμβουλο οικογενειών θυμάτων, Κώστα Λακαφώση, ο οποίος πάντως ήταν παρών και κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τύπου για την παρουσίαση του πορίσματος στις 27 Φεβρουαρίου.
Οπως αναφέρεται σε ανακοίνωση του Οργανισμού, «η χρησιμοποίηση της ΕΔΑΠΟ (της ομάδας μέλος της οποίας είναι ο κ. Λακαφώσης), από την επιτροπή διερεύνησης για τον υπολογισμό της πυροσφαιρας και τη συνεργασία με το πανεπιστήμιο της Γάνδης έγινε λανθασμένα και σε κάθε περίπτωση αντικανονικά καθόσον
α) η ΕΔΑΠΟ εκπροσωπεί συγγενείς θυμάτων
β) δεν έχει το απαιτούμενο κύρος και
γ) ουδέποτε το συμβούλιο ενημερώθηκε για τον ρόλο αυτό της ΕΔΑΠΟ παρά μόνον εκ των υστέρων!»
Ο κ. Παπαδημητρίου ανέφερε επίσης ότι έχει γραπτώς ζητήσει από τα μέλη της επιτροπής να προσκομίσουν γραπτές αποδείξεις περί του χρόνου ενημέρωσης για το ανωτέρω γεγονός πράγμα που δεν έγινε καθώς «ρητή τέτοια ενημέρωση δεν έγινε ποτέ, σε πλήρη παραβίαση των κανόνων του ΕΟΔΑΣΑΑΜ».
Να σημειωθεί ότι ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ δεν έχει συνάψει κάποια σύμβαση συνεργασίας με τον κ. Λακαφώση ή την ΕΔΑΠΟ με πηγές κοντά στην υπόθεση να αναφέρουν ότι οι συνεννοήσεις του εκπροσώπου της ΕΔΑΠΟ γίνονταν απευθείας με τον ERA.
Ομοίως επισημαίνεται στην ανακοίνωση πως ο κ. Παπαδημητρίου «με έκπληξη του πληροφορήθηκε μετά την παρουσίαση του πορίσματος ότι οι εν λόγω προσομοιώσεις της ΕΔΑΠΟ δεν έχουν περιέλθει σε γνώση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ παρά μόνο τα αποτελέσματα τους! Δυστυχώς η επιτροπή δεν είχε καν την ευαισθησία να ζητήσει επίσημα τα αποτελέσματα αυτά».
Επιπροσθέτως «η ΕΔΑΠΟ παρά τη ρητή αίτηση του εφέτη ανακριτική στον ΕΟΔΑΣΑΑΜ να παραδώσει τα στοιχεία αυτά και δύο σχετικές αιτήσεις του κ. Παπαδημητρίου προς την ΕΔΑΠΟ αρνήθηκε να παραδώσει τα πολύτιμα αυτά στοιχεία. Για την άρνηση αυτή ενημερώθηκε επίσημα ο κος εφέτης ανακριτής».
Ονομαστικό αίτημα πιστώσεων για τη διερεύνηση του δυστυχήματος των Τεμπών έχει αναρτηθεί στο ΚΗΜΔΗΣ από τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ μόνο για το Ινστιτούτο RISE της Στοκχόλμης, ενώ μόλις λίγες ημέρες πριν, στις 3 Απριλίου αναρτήθηκε και η πίστωση για δύο διαφορετικές απευθείας αναθέσεις, μία ύψους 10.000 ευρώ και μία ύψους 15.000 ευρώ, χωρίς να ονοματίζεται κάποιο Ινστιτούτο ή πανεπιστημιακό ίδρυμα. Πηγές κοντά στην υπόθεση αναφέρουν ότι το Πανεπιστήμιο της Πίζας δεν είχε συμφωνήσει σε κάποια αμοιβή, ενώ κανένα από τα συνεργαζόμενα ιδρύματα δεν έχει ακόμα πληρωθεί.
Παρά τις εξελίξεις και τις παλινωδίες γύρω από το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, ο κ. Παπαδημητρίου παραμένει στη θέση του με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, Παύλο Μαρινάκη να περιορίζεται να σχολιάσει πως «όλοι αξιολογούνται».
Βασική αιτία του αλαλούμ των πορισμάτων η έλλειψη ανεξάρτητου Οργανισμού διερεύνησης την περίοδο του δυστυχήματος
Το αλαλούμ που επικρατεί αυτήν την περίοδο με τα αντικρουόμενα μεταξύ τους πορίσματα αποτελεί τη μεγαλύτερη και πλέον αδιασειστη απόδειξη των τραγικών συνεπειών της έλλειψης Εθνικού Οργανισμού Διερεύνησης Σιδηροδρομικών ατυχημάτων κατά την περίοδο της τραγωδίας.
Ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ συστάθηκε και έπιασε δουλειά ένα χρόνο μετά το δυστύχημα και ήταν δεδομένο πως θα έπρεπε να στηριχθεί σε δευτερογενή έρευνα εξαρτώμενος σε μεγάλο βαθμό από πραγματογνώμονες που είχαν φτάσει στο πεδίο μήνες πριν απ΄αυτόν.
Το «Εθνος» έγραφε ήδη από τον Φεβρουάριο του 2024 ότι βάσει της διεθνούς εμπειρίας, αλλά και του πρωτοκόλλου των αεροπορικών δυστυχημάτων που θα ακολουθηθεί και στα σιδηροδρομικά, οι διερευνητές είναι εκείνοι που αποδεσμεύουν το χώρο και τα συντρίμμια. Στην περίπτωση των Τεμπών όμως η εν λόγω έκταση είχε μπαζωθεί ήδη από τις πρώτες ημέρες όταν και ο Οργανισμός υπήρχε μόνο στα χαρτιά.
Επιπλέον, η διαδικασία δεν πληρούσε καμία από τις βασικές αρχές που διέπουν το κρίσιμο αντικείμενο της διερεύνησης ατυχημάτων και συμβάντων διεθνώς, το οποίο ορίζει ότι στους διερευνητές του Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ. και για τη διευκόλυνση της διεξαγωγής της έρευνας, οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις, ο διαχειριστής υποδομής, καθώς και κάθε αρμόδια για τη δικαστική ανάκριση αρχή, υποχρεούνται μεταξύ άλλων να παρέχουν:
- άμεση πρόσβαση στον τόπο του ατυχήματος ή του συμβάντος, καθώς και στο σχετικό τροχαίο υλικό και τις εγκαταστάσεις υποδομής και τις εγκαταστάσεις ελέγχου και σηματοδότησης της κυκλοφορίας,
- δικαίωμα άμεσης καταγραφής των αποδεικτικών στοιχείων και ελεγχόμενης απομάκρυνσης των συντριμμιών, των εγκαταστάσεων ή στοιχείων υποδομής για εξέταση ή ανάλυση.
- δυνατότητα υποβολής ερωτήσεων του εμπλεκόμενου στο ατύχημα ή συμβάν σιδηροδρομικού προσωπικού και λοιπών μαρτύρων.
