Συζητήθηκε χθες στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), το οποίο κατατέθηκε την περασμένη Παρασκευή και περιλαμβάνει διατάξεις για ενεργειακά, χωροταξικά και πολεοδομικά θέματα. Το νομοσχέδιο έγινε δεκτό από την πλειοψηφία των μελών της Επιτροπής, κατ΄ αρχήν, κατά άρθρο και στο σύνολο.
Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Γιώργος Σταθάκης, ξεκίνησε την παρουσίαση του νομοσχεδίου αιτιολογώντας τον χαρακτήρα του κατ’ επείγοντος: Υπήρχαν μία σειρά από ρυθμίσεις, είτε χωροταξικού είτε ενεργειακού ενδιαφέροντος, τις οποίες το ΥΠΕΝ απέφυγε να εντάξει σε νομοσχέδια άλλων Υπουργείων, στο πλαίσιο της κυβερνητικής πρακτικής να μην κατατίθενται άσχετες τροπολογίες. Ο σχεδιασμός ήταν οι ρυθμίσεις αυτές να περιληφθούν σε νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ με κορμό τις παρεμβάσεις στη γεωθερμία και σε σχέση με το Ινστιτούτο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ). Πλην όμως, λόγω του αυξημένου κοινοβουλευτικού έργου, η συζήτηση του συγκεκριμένου νομοσχεδίου μεταφέρθηκε στον Ιανουάριο. Υπήρχαν, όμως, ρυθμίσεις που έπρεπε να ψηφιστούν άμεσα, π.χ. για να διευκολυνθεί η διαδικασία της αποεπένδυσης της ΔΕΗ εντός των συμφωνημένων χρονοδιαγραμμάτων. Σε κάθε περίπτωση, «τα περισσότερα από τα θέματα που ρυθμίζονται με το παρόν νομοσχέδιο έχουν εξαγγελθεί εδώ και καιρό και αποτελούν αντικείμενο του δημόσιου λόγου», σημείωσε ο Υπουργός.
Παρουσιάζοντας τις διατάξεις του νομοσχεδίου ο κ. Σταθάκης αναφέρθηκε:
1. Στην κατάργηση, από 1/1/2019, της Χρέωσης Προμηθευτή (ΠΧΕΦΕΛ), επισημαίνοντας ότι αυτή κατέστη δυνατή καθώς, πλέον, έχει εξυγιανθεί ο Ειδικός Λογαριασμός ΑΠΕ (ΕΛΑΠΕ). «Υπενθυμίζω», είπε ο Υπουργός, «ότι το 2015, η προηγούμενη κυβέρνηση μάς κληροδότησε έναν ελλειμματικό Ειδικό Λογαριασμό ΑΠΕ κατά περίπου 800 εκατ. ευρώ, ο οποίος έπρεπε να εξισορροπηθεί. Η τακτική, μέχρι τότε, ήταν τα ελλείμματα να φορτώνονται στα νοικοκυριά, μέσω διαδοχικών αυξήσεων του ΕΤΜΕΑΡ. Εμείς, επιλέξαμε τη Χρέωση Προμηθευτή προκειμένου να μην επιβαρύνουμε τους καταναλωτές αλλά να στραφούμε στους προμηθευτές». Η επιβολή της Χρέωσης Προμηθευτή δικαιώθηκε με το πέρας του χρόνου, καθώς το 2017, ο ΕΛΑΠΕ ισοσκελίστηκε, κλείνοντας με πλεόνασμα άνω των 40 εκατ. ευρώ. Πλέον η κατάργηση του ΠΧΕΦΕΛ είναι εφικτή, δεδομένης και της αύξησης των τιμών Δικαιωμάτων Εκπομπής Αερίων Θερμοκηπίου που συνεπάγεται αυξημένα έσοδα για τον ΕΛΑΠΕ. Αναμένεται, δε, να προκύψουν σημαντικά οφέλη για τους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας και πρωτίστως για τη ΔΕΗ, η οποία θα ενισχυθεί με επιπρόσθετη ρευστότητα.
2. Στην κατάργηση, από 1/1/2019, του Τέλους Λιγνίτη, ως έσοδο του Ειδικού Λογαριασμού ΑΠΕ. Εκτιμάται ότι το όφελος για τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας από λιγνίτη, από την κατάργηση του Τέλους Λιγνίτη, που θεσπίστηκε το 2012 και αντιστοιχεί σε 2 ευρώ ανά MWh παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας από λιγνίτη, είναι της τάξεως των 25-30 εκατ. ευρώ κατ΄ έτος. Ταυτόχρονα, ο κ. Σταθάκης υπογράμμισε ότι προωθούνται νομοθετικές ρυθμίσεις για το νέο σχήμα μειωμένων χρεώσεων ΕΤΜΕΑΡ, που θα φέρει μειώσεις στους λογαριασμούς του ηλεκτρικού ρεύματος. Όπως επισήμανε, αυτή τη εβδομάδα αναμένεται η σχετική έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε το νέο σχήμα μειωμένων μειωμένων χρεώσεων ΕΤΜΕΑΡ να τεθεί σε ισχύ από 1/1/2019.
Ακόμη, με το νομοσχέδιο ρυθμίζονται ζητήματα που αφορούν στη στήριξη των λιγνιτικών περιοχών και την ομαλή λειτουργία των διαγωνισμών για επενδύσεις στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ):
- Διατίθεται ποσοστό των εσόδων από τον εκπλειστηριασμό δικαιωμάτων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (CO2) για τη στήριξη των λιγνιτικών περιοχών. Ο υπουργός εκτίμησε ότι το ποσοστό αυτό υπολογίζεται σε 6% ετησίως (20 εκατ. ευρώ), με αποτέλεσμα να εξασφαλίζονται πόροι ύψους 60 εκατ. ευρώ για την επόμενη τριετία. Στόχος είναι η ενίσχυση και σταδιακή διαφοροποίηση των τοπικών οικονομιών και η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στις Περιφερειακές Ενότητες Κοζάνης, Φλώρινας και στο Δήμο Μεγαλόπολης.
- Ρυθμίζεται το ζήτημα της άσκοπης μεσολάβησης της ΑΔΜΗΕ μεταξύ: α) της Διαχειρίστριας του Ειδικού Λογαριασμού ΑΠΕ ΔΑΠΕΕΠ και β) των υπόχρεων καταβολής των ρυθμιζόμενων εσόδων του στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. «Εξορθολογίζουμε το σύστημα. Αυτό δεν είναι δουλειά του διαχειριστή του συστήματος αλλά του λειτουργού του συστήματος», επισήμανε ο Υπουργός. Δημιουργούνται, έτσι, ευνοϊκότερες συνθήκες, ώστε να επιταχύνονται οι διαδικασίες εκκαθάρισης συναλλαγών και να πληρώνονται πιο εύκολα και γρήγορα οι παραγωγοί ΑΠΕ. Επιπλέον αποσαφηνίζεται ότι ο ΑΔΜΗΕ, ως Εθνικός Διαχειριστής του Συστήματος, μπορεί να επιχορηγείται από εθνικούς και κοινοτικούς πόρους για διαχείριση υπηρεσιών γενικού δημοσίου συμφέροντος μέσω του ΠΔΕ. Με την ευκαιρία αυτή ο Υπουργός αναφέρθηκε συνοπτικά στο έργο του ΑΔΜΗΕ και ειδικότερα στην ηλεκτρική διασύνδεση της Κρήτης με την Αττική: «Για την Ελληνική Κυβέρνηση η μόνη συμφωνία είναι αυτή που συνυπέγραψε ο ΑΔΜΗΕ με τον Euroasia τον Οκτώβρη του 2017. Εκεί προβλέπεται κοινή εταιρεία (51% ΑΔΜΗΕ,39% Euroasia), με αρχικό κεφάλαιο, ύστερα από πρόταση του Euroasia, 200 εκατ. ευρώ. Αυτά εφαρμόζουμε, δεν κάνουμε οποιαδήποτε παρέκκλιση και νομίζω αυτός είναι ο μόνος τρόπος και να γίνει το PCI».
- Απλοποιείται το αδειοδοτικό πλαίσιο των ΑΠΕ ώστε να είναι συμβατό με τις νέες διαγωνιστικές διαδικασίες. «Θυμίζω ότι τώρα έχουμε μόνο διαγωνιστική διαδικασία με εξαιρετικά αποτελέσματα. Στην τελευταία δημοπρασία οι τιμές υποχώρησαν περίπου 30%-40%. Κάτι που δείχνει ότι οι ΑΠΕ δεν είναι μόνο περιβαλλοντικά ωφέλιμες αλλά και οικονομικά συμφέρουσες από όσο φαίνεται», σημείωσε.
- Αίρεται η απαλλαγή από την καταβολή του ειδικού τέλους που βαρύνει τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ για τους μεγάλους φωτοβολταϊκούς σταθμούς. Με την ενιαία εφαρμογή του εν λόγω τέλους και στις δύο τεχνολογίες ΑΠΕ, καθίσταται δυνατή η διενέργεια των ανταγωνιστικών διαδικασιών υποβολής προσφορών επί ίσοις όροις και επιπλέον, εξασφαλίζονται πρόσθετοι πόροι προς διανομή στους οικιακούς καταναλωτές των δήμων, στους οποίους λειτουργούν σταθμοί ΑΠΕ.
- Για λόγους ισοτιμίας, συνεχίζεται να αποδίδεται το ειδικό τέλος προς τους οικιακούς καταναλωτές των δημοτικών ή τοπικών κοινοτήτων στις οποίες εγκαθίστανται σταθμοί ΑΠΕ. «Επιστρέφουμε σε μια κανονικότητα. Σημειώνεται ότι δεν είχαν αποδοθεί ποτέ τα ποσά στους δικαιούχους, για την περίοδο 2010-2014. Μετά από ενέργειες του ΥΠΕΝ, τα ποσά αυτά άρχισαν, για πρώτη φορά να αποδίδονται στους δικαιούχους τον Ιούνιο του 2017. Με αυτό τον τρόπο, δώσαμε λύση σε ένα χρονοβόρο ζήτημα, από το οποίο επωφελούνται περίπου σε 376.000 καταναλωτές με έκπτωση στο ηλεκτρικό ρεύμα ύψους 17,6 εκατ. ευρώ», υπογράμμισε ο Υπουργός.
Ταυτόχρονα, με το νομοσχέδιο ρυθμίζονται ζητήματα που αφορούν σε μεγάλες μεταρρυθμίσεις στον τομέα της χωροταξίας, με έκτακτες ρυθμίσεις για τις σεισμόπληκτες και πυρόπληκτες περιοχές.
Αυτές περιλαμβάνουν:
- Πρωτόκολλο συμμόρφωσης: Στις περιπτώσεις που οι ιδιοκτήτες προβαίνουν σε κατεδάφιση των αυθαίρετων κτισμάτων τους, συντάσσεται πρωτόκολλο συμμόρφωσης το οποίο κοινοποιείται στις αρμόδιες Υπηρεσίες Δόμησης για να εφαρμοστεί η διαδικασία διαγραφής προστίμων.
- Σεισμόπληκτες και πυρόπληκτες περιοχές: Προκειμένου οι πληγέντες από φυσικές καταστροφές να ολοκληρώσουν σύμφωνα με τις εκδοθείσες άδειες, την επισκευή των κτισμάτων τους, η ισχύς των αδειών παρατείνεται έως το τέλος του 2019.
- Οικοδομικές άδειες για δημόσια κτήρια: Πρόκειται για μια ευνοϊκή ρύθμιση για νοσοκομεία, κέντρα υγείας και σχολεία, σε σχέση με τις χρήσεις και όχι τους όρους δόμησης. Πρόκειται για μια θεμιτή παρέκκλιση, που διευκολύνει κατά τι περισσότερο από ό,τι προβλέπεται στο πολεοδομικό σχέδιο.
Κλείνοντας ο Υπουργός ανακοίνωσε ότι με πρωτοβουλία της κυβέρνησης επιλύεται το θέμα που ταλανίζει το ΙΓΜΕ σχεδόν επί μια 20ετία και αφορά στις απαιτήσεις των εργαζομένων και των συνταξιούχων του ΙΓΜΕ, που απορρέουν από το συμβόλαιο ομαδικής ασφάλισης με την Εθνική Ασφαλιστική. Όπως σημείωσε ο κ. Σταθάκης, στην εξωδικαστική ρύθμιση που αφορά στην καταβολή του 60% του κεφαλαίου των απαιτήσεων προσέτρεξε το 100% των εργαζομένων και των συνταξιούχων. «Και οι εργαζόμενοι και οι συνταξιούχοι θεωρούν τις λύσεις που βρήκαμε δικαιωμένες και νομίζω ότι και στο θέμα αυτό βρέθηκε η καλύτερη δυνατή λύση».
Τι αναφέρει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας σε ενημερωτικό του σημείωμα επί των επιμέρους άρθρων του σχεδίου νόμου με τις επείγουσες ρυθμίσεις:
Ρυθμίσεις για το Κτηματολόγιο
Άρθρο 1: Αυτεπάγγελτη καταχώριση εκκρεμών πράξεων στα κτηματολογικά βιβλία και παράταση προθεσμίας αμφισβήτησης πρώτων εγγραφών.
1. Με τις παραγράφους 1 και 2 του άρθρου 1 καλύπτεται ένα νομικό κενό και θεσμοθετείται η αυτεπάγγελτη καταχώριση των εκκρεμών πράξεων στα κτηματολογικά βιβλία, σε περιπτώσεις που είχε επιβληθεί με δικαστική απόφαση αναστολή λειτουργίας ενός Κτηματολογικού Γραφείου, η οποία στη συνέχεια αίρεται. Αυτό συνέβη πρόσφατα στην κτηματογραφηθείσα περιοχή του Δήμου Διονύσου, αρμοδιότητας του Υποθηκοφυλακείου Μαραθώνα, όπου με προσωρινή διαταγή του Συμβουλίου της Επικρατείας ανεστάλη προσωρινά η τήρηση των κτηματολογικών βιβλίων, στη συνέχεια η δίκη καταργήθηκε και υπάρχουν εκατοντάδες πράξεις (αγοραπωλησίες, γονικές παροχές, αποδοχές κληρονομίας κ.α.) που, ενώ έχουν μεταγραφεί στα βιβλία του Υποθηκοφυλακείου κατά τη διάρκεια της δικαστικής αναστολής, παραμένουν χωρίς καταχώριση στα βιβλία του Κτηματολογικού Γραφείου. Με την προτεινόμενη ρύθμιση επιλύεται αυτό το ζήτημα χωρίς καμία επιβάρυνση- διοικητική ή οικονομική- των πολιτών.
2. Με την παράγραφο 3 του άρθρου 1 ικανοποιείται ένα πάγιο αίτημα φορέων και πολιτών και χορηγείται ετήσια (από τα 14 στα 15 έτη) παράταση της προθεσμίας αμφισβήτησης των πρώτων κτηματολογικών εγγραφών για όσες περιοχές δεν έχει ήδη λήξει η αρχική ή με οποιονδήποτε τρόπο παραταθείσα προθεσμία στις 30 Νοεμβρίου του 2018. Για τις περιοχές που η αρχική προθεσμία έληγε εντός του 2018 και παρατάθηκε με προηγούμενες νομοθετικές ρυθμίσεις για εννέα συνολικά μήνες προσμετράται στο χρόνο της παράτασης και αυτό το εννιάμηνο, δηλ. η παράταση για αυτές τις περιοχές είναι στην πραγματικότητα τρίμηνη.
Άρθρο 2: Ρύθμιση λειτουργικών θεμάτων ν.π.δ.δ. «Ελληνικό Κτηματολόγιο».
Με το άρθρο 2 χορηγείται η δυνατότητα έκδοσης υπουργικών αποφάσεων για τη ρύθμιση ειδικότερων θεμάτων αναφορικά με τα προσόντα και τη μεθοδολογία αξιολόγησης του Προέδρου, των μελών του διοικητικού συμβουλίου και του Γενικού Διευθυντή του Φορέα «Ελληνικό Κτηματολόγιο», ώστε να καλυφθούν άμεσα και με απόλυτα διαφανή και αντικειμενικά κριτήρια οι θέσεις τους με τη διαδικασία επιλογής που ορίζεται στο νόμο 4369/2016 (νόμος Βερναρδάκη).
Επίσης, διευκρινίζεται ότι οι Δικηγόροι που απασχολούνταν με έμμισθη εντολή στην ΕΚΧΑ Α.Ε. μπορούν να ανακαλέσουν την αίτησή τους περί μη μεταφοράς τους σε θέσεις ΠΕ νομικής μέχρι και τις 31/12/2018, με την προϋπόθεση ότι θα επιστρέψουν ολόκληρο το ποσό της αποζημίωσης που τους έχει καταβληθεί σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Δικηγόρων.
Ρυθμίσεις για ενεργειακά θέματα
Άρθρο 3: Ειδικό τέλος ΑΠΕ σε όλους τους συμμετέχοντες σε διαγωνισμούς- Σύσταση Εθνικού Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης- Επιμερισμός ποσοστού ειδικού τέλους σε δημότες περιοχών όπου υπάρχουν εγκατεστημένες ΑΠΕ.
1. Με την τροποποίηση της παραγράφου Α.1 του άρθρου 25 του νόμου 3468/2006 επιβάλλεται η καταβολή του ειδικού τέλους που βαρύνει τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας από Α.Π.Ε. και στους μεγάλους φωτοβολταϊκούς σταθμούς (σταθμοί ισχύος μεγαλύτερης των 20MW που καταλαμβάνουν έκταση τουλάχιστον 400 στρεμμάτων), ενόψει της διεξαγωγής τουλάχιστον δύο πιλοτικών κοινών ανταγωνιστικών διαδικασιών υποβολής προσφορών για αιολικούς και φωτοβολταϊκούς σταθμούς. Με την προτεινόμενη ρύθμιση καθίσταται δυνατή η διενέργεια των ανταγωνιστικών διαδικασιών υποβολής προσφορών επί ίσοις όροις για τις δύο αυτές τεχνολογίες. Επίσης, διευκρινίζεται ότι το ειδικό τέλος καταβάλλεται και από Υβριδικούς Σταθμούς επί των εσόδων τους από την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας.
2. Με την προτεινόμενη προσθήκη στην παράγραφο Α.2 του ίδιου άρθρου θεσπίζεται για την περίοδο έως το 2020 η δυνατότητα χρηματοδότησης δράσεων στήριξης της δίκαιης μετάβασης στις περιοχές της χώρας που αυτή τη στιγμή βασίζουν την οικονομία τους στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από λιγνίτη. Συστήνεται δηλαδή για τις περιφερειακές ενότητες Κοζάνης και Φλώρινας και για τον Δήμο Μεγαλόπολης Αρκαδίας, που αναμένεται να πληγούν περισσότερο από τη μετάβαση σε μία οικονομία χαμηλού άνθρακα, το Εθνικό Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης με στόχο τη χρηματοδότηση έργων και δράσεων για τη διαφοροποίηση των οικονομικών δραστηριοτήτων των λιγνιτικών περιοχών και τη δημιουργία μακροπρόθεσμων θέσεων εργασίας. Σημειώνεται ότι η ανάγκη για τη στήριξη της κοινωνικά δίκαιης μετάβασης των περιοχών αυτών σε μία παγκόσμια οικονομία χαμηλών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έχει ήδη αναγνωριστεί και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αφού η τροποποίηση της Οδηγίας 2003/87/ΕΚ για το χρονικό διάστημα 2021-2030 προβλέπει ότι τα κράτη-μέλη μπορούν να διαθέσουν μέρος των εσόδων από τον εκπλειστηριασμό δικαιωμάτων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου για το σκοπό αυτό.
3. Με τις προτεινόμενες αλλαγές και προσθήκες στην παράγραφο Α.3 του άρθρου 25 του νόμου 3468/2006 αντιμετωπίζεται το ζήτημα που τέθηκε με την υπ’ αριθ. 171/2017 Γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους. Συγκεκριμένα, ορίζεται ρητά ότι για σκοπούς διανομής του ειδικού τέλους ΑΠΕ σε επιμέρους δημοτικές ή τοπικές κοινότητες, τα διοικητικά όρια που χρησιμοποιούνται μπορεί να είναι τα όρια που δημοσιοποιούνται από την Εθνική Υποδομή Γεωχωρικών Πληροφοριών ή ακόμα και τα απογραφικά όρια της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής. Επίσης, συστήνονται επιτροπές επιμερισμού και εξέτασης ενστάσεων που θα εξετάζουν ζητήματα προσδιορισμού και διανομής του ειδικού τέλους ΑΠΕ στους καταναλωτές των δήμων, στους οποίους λειτουργούν σταθμοί Α.Π.Ε.. Με τη συγκρότηση και λειτουργία των επιτροπών αυτών θα καταστεί αποτελεσματικότερη και ταχύτερη η διαδικασία επιμερισμού και καταβολής των ποσών του ειδικού τέλους ΑΠΕ στους δημότες. Υπενθυμίζεται ότι πριν από ένα περίπου έτος ολοκληρώθηκε η διαδικασία καταβολής 17,6 εκατομμυρίων ευρώ σε 376.000 καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας για την περίοδο 2010-2014.
Άρθρο 4: Κατάργηση ΠΧΕΦΕΛ και Ειδικού Τέλους Λιγνίτη- Μεταβίβαση αρμοδιότητας είσπραξης και εκκαθάρισης ΕΤΜΕΑΡ και Κόστους Θερμικών Συμβατικών Σταθμών από τον ΑΔΜΗΕ στον ΔΑΠΕΕΠ (πρώην ΛΑΓΗΕ)- Νέο Σχήμα μειωμένων χρεώσεων ΕΤΜΕΑΡ.
1. Με το άρθρο 4 κατ’ αρχάς καταργούνται από 1ης.1.2019 η χρέωση εκπροσώπου φορτίου (το ΠΧΕΦΕΛ) που επιβάρυνε τους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας και το Ειδικό Τέλος Λιγνιτικής Παραγωγής που επιβαρύνει τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας από λιγνίτη. Οι ελαφρύνσεις αυτές αυξάνουν σημαντικά τη ρευστότητα της ΔΕΗ και ενισχύουν τον ανταγωνισμό μεταξύ των προμηθευτών με θετικό αντίκτυπο και στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για τον τελικό καταναλωτή. Οι καταργήσεις αυτές καθίστανται εφικτές λόγω του σημαντικού πλεονάσματος του Ειδικού Λογαριασμού ΑΠΕ & ΣΗΘΥΑ Διασυνδεδεμένου Συστήματος και Δικτύου (ΕΛΑΠΕ), που οφείλεται κυρίως στα αυξημένα έσοδα από τη διάθεση Δικαιωμάτων Εκπομπής Αερίων Θερμοκηπίου. Σε κάθε περίπτωση, η διατήρηση του αποθεματικού ασφαλείας των 70 εκατομμυρίων ευρώ, καθώς και η αυξημένη εισροή των ρύπων σε ποσοστό 65% για τα έτη 2019 και 2020 στον ΕΛΑΠΕ διασφαλίζουν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του ειδικού αυτού λογαριασμού.
2. Επίσης, μεταφέρεται η αρμοδιότητα συνολικής διαχείρισης των εσόδων του Ειδικού Λογαριασμού για τις ΑΠΕ από την ΑΔΜΗΕ ΑΕ στην ΔΑΠΕΕΠ ΑΕ, ώστε να καταστεί ταχύτερη και αποτελεσματικότερη (χωρίς την άσκοπη μεσολάβηση του ΑΔΜΗΕ) η διαδικασία είσπραξης και απόδοσης των εισροών του λογαριασμού αυτού στους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.
3. Τέλος, προωθούνται οι κατάλληλες νομοθετικές ρυθμίσεις, ώστε να τεθεί σε εφαρμογή από 1ης.1.2019 το νέο σχήμα μειωμένων χρεώσεων του Ε.Τ.Μ.Ε.Α.Ρ. κατ’ επιταγή των Κατευθυντήριων γραμμών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις κρατικές ενισχύσεις στους τομείς του περιβάλλοντος και της ενέργειας. Ειδικότερα, με απόφαση της Επιτροπής, έχουν ήδη εγκριθεί οι μειωμένες χρεώσεις ΕΤΜΕΑΡ που εφαρμόστηκαν στο παρελθόν σε συγκεκριμένες κατηγορίες καταναλωτών, όπως οι αγρότες και οι μεγάλοι καταναλωτές Μέσης και Υψηλής Τάσης. Με το νέο σχήμα θα συνεχίσουν να εφαρμόζονται οι μειωμένες χρεώσεις ΕΤΜΕΑΡ στις παραπάνω κατηγορίες καταναλωτών, ενώ παράλληλα θα μειωθεί η χρέωση ΕΤΜΕΑΡ και στους εμπορικούς καταναλωτές Χαμηλής Τάσης (καταστήματα, μικρές επιχειρήσεις, κλπ). Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι με το νέο σχήμα θα ενισχυθεί η ενεργοβόρος βιομηχανία, ώστε να μειώσει το κόστος ρεύματος και να μπορέσει να ανταγωνιστεί τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες. Συγκεκριμένα, θα προβλεφθεί η επιβολή της ελάχιστης δυνατής χρέωσης στις μεγάλες βιομηχανικές επιχειρήσεις της χώρας, με παράλληλη εφαρμογή εξατομικευμένου μέγιστου ορίου ετήσιας χρέωσης για κάθε επιχείρηση.
Άρθρο 5: Ορισμός ριζικής ανακαίνισης.
Με το άρθρο 5 καλύπτεται το νομοθετικό κενό, όσον αφορά στον τρόπο υπολογισμού του ελάχιστου κόστους οικοδόμησης, το οποίο αποτελεί τη βάση υπολογισμού της αξίας του κτιρίου, προκειμένου να προσδιοριστεί αν μια ανακαίνιση είναι ριζική ή όχι.
Άρθρο 6: Ρυθμίσεις για τη συμβατότητα του αδειοδοτικού πλαισίου των ΑΠΕ με τις ανταγωνιστικές διαδικασίες υποβολής προσφορών.
Με το άρθρο 6 επιλύεται το ζήτημα της μέχρι σήμερα ασυμβατότητας του αδειοδοτικού πλαισίου των ΑΠΕ με το πλαίσιο διενέργειας ανταγωνιστικών διαδικασιών υποβολής προσφορών. Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι η Οριστική Προσφορά Σύνδεσης και η Άδεια Εγκατάστασης για σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ που συμμετείχαν σε ανταγωνιστική διαδικασία υποβολής προσφορών και επελέγησαν, παρατείνονται μέχρι την ημερομηνία που προβλέπεται ως καταληκτική από την προκήρυξη της ΡΑΕ για την ενεργοποίηση της σύνδεσής τους. Η δυνατότητα παράτασης των οριστικών προσφορών σύνδεσης χορηγείται και στους μικρούς φωτοβολταϊκούς σταθμούς, ώστε αυτοί να έχουν τη δυνατότητα συμμετοχής σε δύο διαδοχικούς διαγωνισμούς.
Άρθρο 7: Παράταση προθεσμιών καταβολής δόσεων για το ειδικό έργο Πολυπόταμος- Νέα Μάκρη.
Με το άρθρο 7 παρατείνονται οι προθεσμίες εντός των οποίων οι κάτοχοι σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από Α.Π.Ε. του Ειδικού Έργου Πολυπόταμος – Ν. Μάκρη δεσμεύονται να καταβάλουν την τελευταία δόση από το προϋπολογισθέν συνολικό κόστος σύνδεσης που τους αναλογεί. Με την πληρωμή σημαντικού μέρους του κόστους του Ειδικού Έργου Πολυπόταμος – Ν. Μάκρη από αυτούς τους κατόχους σταθμών, θα ελαφρυνθούν σημαντικά οι καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας οι οποίοι δεν θα κληθούν να πληρώσουν το σχετικό ποσό μέσω των χρεώσεων χρήσης συστήματος.
Άρθρο 8: Παράταση προθεσμίας καταβολής τέλους άδειας παραγωγής για το έτος 2016.
Με το άρθρο 8 χορηγείται παράταση για την καταβολή του τέλους διατήρησης δικαιώματος κατοχής αδειών παραγωγής για το έτος 2016 μέχρι τις 31.12.2018 και ορίζεται ότι ειδικά για τα έτη 2017-2019 θα εκδοθεί και θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενεργείας ενιαίος πίνακας υπόχρεων καταβολής του ως άνω τέλους, ώστε να γίνει πιο αποτελεσματική η διαδικασία επιβολής και είσπραξης του τέλους.
Άρθρο 9: Παράταση προθεσμίας υποβολής δηλώσεων των κατ’ επάγγελμα αγροτών παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας.
Με το άρθρο 9 δίνεται η δυνατότητα σε κατ’ επάγγελμα αγρότες- παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας που για διάφορους λόγους (εκ παραδρομής, για λόγους υγείας κλπ) δεν υπέβαλαν τη δήλωση για τη διατήρηση ή μη της ιδιότητας του κατ’ επάγγελμα αγρότη που αφορά στο έτος 2017 έως τις 31.3.2018, σύμφωνα με τη σχετική διάταξη του ν. 4254/2014, να την υποβάλουν έως την 31η12.2018.
Άρθρο 10: Προθεσμία υποβολής αίτησης άδειας διαχείρισης ΑΣΦΑ.
Με το άρθρο 10 ορίζεται η προθεσμία για την υποβολή αίτησης για χορήγηση Άδειας Διαχείρισης Ανεξάρτητου Συστήματος Φυσικού Αερίου (ΑΣΦΑ) για όσους κατέχουν Άδεια ΑΣΦΑ ή έχουν υποβάλει αίτηση για χορήγηση Άδειας ΑΣΦΑ πριν την έναρξη ισχύος του Κανονισμού Αδειών Φυσικού Αερίου. Συγκεκριμένα, αντί των δεκαοκτώ μηνών, προβλέπεται προθεσμία τουλάχιστον ενός (1) έτους πριν από την ημερομηνία έναρξης της εμπορικής λειτουργίας του ΑΣΦΑ.
Ρυθμίσεις ζητημάτων της πολεοδομικής νομοθεσίας
Άρθρο 11: Παράταση αδειών επισκευής σε σεισμόπληκτες και πυρόπληκτες περιοχές.
Με το άρθρο 11 οι άδειες επισκευής κτισμάτων σε σεισμόπληκτες και πυρόπληκτες περιοχές που δεν είχαν λήξει την 1.3.2011 παρατείνονται έως τις 31.12.2019, προκειμένου οι πληγέντες από φυσικές καταστροφές να ολοκληρώσουν χωρίς επιπλέον κόστος και διοικητική επιβάρυνση την επισκευή των κτισμάτων τους.
Άρθρο 12: Παράταση οικοδομικών αδειών που λήγουν το 2018
Με το άρθρο 12 παρατείνεται κατά τρία έτη η ισχύς των οικοδομικών αδειών που λήγουν ή έληξαν εντός του έτους 2018, δεδομένης της δυσμενούς οικονομικής συγκυρίας και για λόγους ίσης μεταχείρισης με τους πολίτες των οποίων οι άδειες έληξαν από 1/3/2016 έως και 31/12/2017 και έχουν ήδη παραταθεί για αντίστοιχο χρονικό διάστημα.
Άρθρο 13: Επιμέρους τροποποιήσεις διατάξεων του νόμου 4495/2017 για το δομημένο περιβάλλον.
Με την παρ. 1 προστίθεται στις εργασίες που εμπίπτουν στην κατηγορία 1 για την έκδοση οικοδομικών αδειών και οι εργασίες ανακατασκευής κτιρίων προς αποκατάσταση ζημιών που προκλήθηκαν εξαιτίας βίαιου συμβάντος ή θεομηνίας.
Με την παρ. 2 δίδεται παράταση μέχρι τις 30.6.2019 για την καταβολή του υπολειπόμενου προστίμου για τις περιπτώσεις υπαγωγής αυθαιρέτων στο ν. 3843/2010, λόγω των τεχνικών δυσλειτουργιών που προέκυψαν σχετικά με τον κωδικό πληρωμής σε τράπεζα.
Με την παρ. 3 θεσμοθετείται το πρωτόκολλο συμμόρφωσης, το οποίο συντάσσεται και εκδίδεται από το αρμόδιο για τη διαπίστωση της κατεδάφισης όργανο στις περιπτώσεις αυτοκατεδάφισης. Η έκδοσή του είναι απαραίτητη για την ενεργοποίηση της διαδικασίας διαγραφής των προστίμων ανέγερσης και διατήρησης.
Η διαδικασία διαγραφής των ανωτέρω προστίμων ενεργοποιείται και στην περίπτωση κατεδάφισης αυθαίρετων κατασκευών από την πολιτεία στις περιοχές που επλήγησαν από τις πυρκαγιές της 23ης Ιουλίου 2018, σε συνέχεια των μέτρων ανακούφισης των πυρόπληκτων που έχουν θεσπιστεί από την Κυβέρνηση.
Με την παρ. 4 διευκρινίζεται ότι το πρόστιμο ανέγερσης ανέρχεται σε ποσοστό τριάντα τοις εκατό (30%) στην περίπτωση της αλλαγής χρήσης χώρων του υπογείου από βοηθητική σε κύρια, καθ’ υπέρβαση του συντελεστή δόμησης, εφόσον τηρούνται οι προϋποθέσεις υπογείου χώρου. Επίσης, ορίζεται ότι για εργασίες μικρής κλίμακας που εκτελέσθηκαν στα πλαίσια του προγράμματος «Εξοικονόμηση κατ’οίκον ΙΙ», δεν επιβάλλεται πρόστιμο ανέγερσης και διατήρησης, εφόσον εκδοθεί η προβλεπόμενη έγκριση εργασιών δόμησης μικρής κλίμακας έως τις 31.1.2019.
Με την παρ. 5 η προθεσμία ολοκλήρωσης της ηλεκτρονικής υποβολής των απαραίτητων δικαιολογητικών για την τακτοποίηση αυθαιρέτων ορίζεται σε δώδεκα μήνες από την πληρωμή του παραβόλου. Επίσης, δίνεται παράταση μέχρι τις 3.5.2019 για την ολοκλήρωση της ηλεκτρονικής υποβολής των απαραίτητων δικαιολογητικών για τις περιπτώσεις υπαγωγής του προηγουμένου νόμου 4178/2013 που δεν μεταφέρονται στον νέο νόμο 4495/2017.
Τέλος, με την παρ. 6 ορίζεται ότι οι υπαγωγές αυθαιρέτων που πραγματοποιήθηκαν από τις 9 έως τις 31 Οκτωβρίου 2018 δικαιούνται έκπτωσης 20%, δεδομένου ότι κατά την εκπνοή του προβλεπόμενου χρόνου παρουσιάστηκαν τεχνικές δυσλειτουργίες στην ηλεκτρονική πλατφόρμα υπαγωγής και δεν είχαν εκδοθεί όλες οι διοικητικές πράξεις και οι εγκύκλιοι για την εφαρμογή του νόμου για το δομημένο περιβάλλον.
Άρθρο 14: Ρυθμίσεις για την ανέγερση κτιρίων εκπαίδευσης και υγείας.
Με το άρθρο 14 προβλέπεται η άμεση ανέγερση κοινωφελών κτιρίων εκπαίδευσης και υγείας προς εξυπηρέτηση των ολοένα αυξανόμενων αναγκών, χωρίς προηγούμενη τροποποίηση του αντίστοιχου ρυμοτομικού σχεδίου, σε περιοχές όπου δεν υπάρχουν άλλες κατάλληλες υποδομές.
Λοιπές ρυθμίσεις
Άρθρο 15: Παράταση αναστολής εκτέλεσης οικοδομικών εργασιών και έκδοσης οικοδομικών αδειών σε προστατευόμενες περιοχές.
Με το άρθρο 15 εξασφαλίζεται νομοθετικά η παράταση του χρόνου ισχύος των υπουργικών αποφάσεων προστασίας των προστατευόμενων περιοχών του δικτύου Natura 2000 με την προϋπόθεση να έχει ξεκινήσει η διαδικασία χαρακτηρισμού τους με την αποστολή του σχεδίου του προεδρικού διατάγματος για επεξεργασία στο αρμόδιο τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας. Η αυτοδίκαιη αυτή παράταση δεν μπορεί να υπερβαίνει το χρονικό διάστημα των έξι (6) μηνών από την ημερομηνία γνωστοποίησης στη διοίκηση του πρακτικού επεξεργασίας του Συμβουλίου της Επικρατείας, εκτός από τις περιπτώσεις για τις οποίες έχει εκδοθεί καταδικαστική απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη χώρα μας, οπότε η αυτοδίκαιη παράταση ισχύει μέχρι και την έκδοση του σχετικού προεδρικού διατάγματος.
Άρθρο 16: Δυνατότητα καταβολής επιχορηγήσεων από το ΠΔΕ στον ΑΔΜΗΕ.
Με το άρθρο 16 διευκρινίζεται ότι και ο ΑΔΜΗΕ, μετά την απόσχιση του κλάδου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας από τη ΔΕΗ Α.Ε., επιχορηγείται από εθνικούς και κοινοτικούς πόρους για διαχείριση υπηρεσιών γενικού δημόσιου συμφέροντος μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.
Άρθρο 17: Διευκόλυνση συνεργασίας με το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού και προστασία αρχαιολογικών ευρημάτων κατά την εκτέλεση μεγάλων δημόσιων έργων.
Με το άρθρο 17 προβλέπεται η δυνατότητα υπογραφής ειδικού μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού και του Υπουργείου στον τομέα πολιτικής του οποίου εμπίπτει ένα Μεγάλο Συγχρηματοδοτούμενο ή μη Δημόσιο Έργο, ώστε αφενός να διευκολυνθεί η κατασκευή μεγάλων δημοσίων έργων, αφετέρου να προστατευθούν αποτελεσματικά τα αρχαιολογικά ευρήματα κατά τη διάρκεια των ανασκαφών.
Άρθρο 18: Επίσπευση διαδικασίας αναγκαστικής απαλλοτρίωσης οικισμού Αναργύρων δήμου Αμύνταιου.
Με το άρθρο 18 ορίζεται η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας ως φορέας υλοποίησης της απαλλοτρίωσης του οικισμού Αναργύρων του Δήμου Αμυνταίου του Νομού Φλώρινας, με σκοπό την επίσπευση της ολοκλήρωσης της διαδικασίας.
Άρθρο 19: Διευκόλυνση ολοκλήρωσης διαδικασίας κλήρωσης οικοπέδων σε περιπτώσεις μετεγκατάστασης οικισμών.
Με το άρθρο 19 επιταχύνεται η έναρξη των εργασιών ανοικοδόμησης νέου οικισμού στις περιπτώσεις μετεγκατάστασης λόγω εξορυκτικής δραστηριότητας, ώστε να αξιοποιηθούν άμεσα οι αποζημιώσεις που λαμβάνουν οι κάτοικοι για την απαλλοτρίωση των ιδιοκτησιών τους. Συγκεκριμένα, θεσπίζεται η δυνατότητα ανακήρυξης των δικαιούχων των οικοπέδων σε δύο στάδια: μία αρχική κλήρωση πριν την τελεσιδικία της απόφασης του Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης και μία δεύτερη για τους νέους δικαιούχους που θα προκύψουν μετά την τελεσιδικία της απόφασης αυτής.
Άρθρο 20: Παράταση αναστολής εκτέλεσης κατά του ΙΓΜΕ.
Με το άρθρο 20 παρατείνεται για τρεις μήνες η ήδη χορηγηθείσα αναστολή εκτέλεσης κατά του Ι.Γ.Μ.Ε. για το σκοπό της ομαλής και απρόσκοπτης διενέργειας όλων των απαιτούμενων σταδίων της διαδικασίας της εξωδικαστικής ρύθμισης του άρθρου 18 του ν. 4571/2018. Εντός του τριμήνου της παράτασης δρομολογείται άλλωστε και η κατάθεση στη Βουλή σχεδίου νόμου σχετικά με τη σύσταση νέας Αρχής Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών.
Υπενθυμίζεται ότι με την εξωδικαστική ρύθμιση που ψηφίστηκε πρόσφατα επιλύθηκε ένα θέμα που ταλανίζει το ΙΓΜΕ σχεδόν επί μία εικοσαετία με τις απαιτήσεις συνταξιούχων και εργαζόμενων από το ομαδικό ασφαλιστήριο συμβόλαιο με την ΕΘΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ να ανέρχονται σε 54 εκατομμύρια ευρώ τουλάχιστον. Η συνολική και οριστική ρύθμιση που προωθήθηκε, προβλέπει την καταβολή ποσοστού 60% του κεφαλαίου των απαιτήσεων σε μία δόση εντός του 2018, με ταυτόχρονη παραίτηση από οιαδήποτε άλλη αξίωσή τους έναντι του Ι.Γ.Μ.Ε.. Αίτηση υπαγωγής στη ρύθμιση έχει καταθέσει το 100% των δικαιούχων!
Άρθρο 21: Ορισμός Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας (Κ.Α.Π.Ε) ως Ενδιάμεσου Φορέα Διαχείρισης.
Με το άρθρο 21 παρέχεται η δυνατότητα στο Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας (ΚΑΠΕ) να διαχειρίζεται ως Ενδιάμεσος Φορέας προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας και προώθησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή της συμπαραγωγής θερμότητας και ηλεκτρισμού, αρμοδιότητας του Υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης, με στόχο τη μείωση του όγκου εργασίας που έχουν επιφορτιστεί οι υπηρεσίες του Υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης και την αξιοποίηση της εξειδικευμένης γνώσης που έχει συσσωρεύσει το ΚΑΠΕ στο επιστημονικό πεδίο στο οποίο δραστηριοποιείται.
Άρθρο 22: Κύρωση της από 20.11.2018 Σύμβασης μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και των εταιρειών ENERGEAN OIL AND GAS – ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΙΓΑΙΟΥ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ και ΚΑΒΑΛΑ OIL ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, με την οποία τροποποιείται η από 23.11.1999 Σύμβαση για την εκμετάλλευση Υδρογονανθράκων στη θαλάσσια περιοχή του Θρακικού Πελάγους μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της ΚΑΒΑΛΑ OIL ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ που κυρώθηκε με το ν. 2779/1999 (Α’ 296)
Με την από 23 Νοεμβρίου 1999 Σύμβαση μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της εταιρείας ΚΑΒΑΛΑ OIL ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ανατέθηκε στην τελευταία, η εκμετάλλευση υδρογονανθράκων στη θαλάσσια περιοχή του Θρακικού Πελάγους (Πρίνος και Νότια Καβάλα).
Προκειμένου για την Περιοχή Υπόγειας Αποθήκης Φυσικού Αερίου «Νότια Καβάλα», η διάρκεια της Άδειας Εκμετάλλευσης παρατάθηκε έως την 23η Νοεμβρίου 2018.
Η αξιοποίηση του υπόγειου φυσικού χώρου που προκύπτει εκ του σχεδόν εξαντληθέντος κοιτάσματος φυσικού αερίου «Νότια Καβάλα», ως χώρου αποθήκευσης φυσικού αερίου, θα συμβάλλει στην ενίσχυση της ενεργειακής επάρκειας της χώρας και της ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής, στη διασφάλιση των απαραίτητων στρατηγικών αποθεμάτων φυσικού αερίου και στην αύξηση των επιπέδων ασφάλειας του εφοδιασμού της χώρας. Ήδη, το ΤΑΙΠΕΔ έχει προβεί σε προπαρασκευαστικές εργασίες για την προετοιμασία και διεξαγωγή της σχετικής διαγωνιστικής διαδικασίας. Επίσης, επίκειται η έκδοση της ΚΥΑ του άρθρου 93 του ν. 4001/2011 (Α’ 179), η οποία αποτελεί και την προϋπόθεση για την έναρξη της σχετικής διαγωνιστικής διαδικασίας. Έως την ολοκλήρωση της διαδικασίας παραχώρησης της χρήσης της υπόγειας αποθήκης φυσικού αερίου, θα απαιτηθεί από το Ελληνικό Δημόσιο να αναλάβει σημαντικό κόστος για τη συντήρηση και λειτουργία των εγκαταστάσεων της Νότιας Καβάλας, γεγονός που θα επιβαρύνει σημαντικά τον κρατικό προϋπολογισμό.
Υπό τα ανωτέρω δεδομένα, τροποποιείται η διάταξη της περίπτωσης γ’ της παραγράφου 1 του άρθρου 6 της Σύμβασης, ως προς τη διάρκεια της Άδειας Εκμετάλλευσης Νότιας Καβάλας, η οποία ορίζεται έως : α) την 23η Νοεμβρίου 2020, δυνάμενη να παραταθεί για ένα (1) έτος με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, μετά από έγγραφη σύμφωνη γνώμη του Αναδόχου, ή (β) την ημερομηνία έναρξης παραχώρησης του δικαιώματος χρήσης, ανάπτυξης και εκμετάλλευσης ως χώρου αποθήκευσης φυσικού αερίου, του υπόγειου φυσικού χώρου της Περιοχής Υπόγειας Αποθήκης Φυσικού Αερίου «Νότια Καβάλα», δυνάμει σύμβασης παραχώρησης, στον παραχωρησιούχο που θα αναδειχθεί με τη διαγωνιστική διαδικασία που θα διεξαγάγει το Ταμείο Αξιοποιήσεως Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου, όποια από τις ανωτέρω δύο υπό (α) και (β) ημερομηνίες επέλθει πρώτη.
