Πακέτο μέτρων για τη στήριξη του αιολικού τομέα, αυτού που η πρόεδρος της Κομισιόν χαρακτήρισε ως success story της Ευρώπης, αναμένεται να ανακοινώσει τον επόμενο μήνα η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Όπως έχει αποκαλύψει ήδη η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν το εν λόγω πακέτο θα προβλέπει την επιτάχυνση της αδειοδότησης για αιολικά έργα, τη διασφάλιση σταθερών προμηθειών και τη βελτίωση των υφιστάμενων κανόνων σχετικά με τους διαγωνισμούς.
Σύμφωνα με διπλωμάτες, τους οποίους επικαλείται το Bloomberg, το πακέτο θα δοθεί στη δημοσιότητα στις 24 Οκτωβρίου. Η Κομισιόν πιθανότατα θα επιλέξει στρατηγικές που ήδη εξετάζουν οι νομοθέτες, με κάποιες προσαρμογές, αντί να παρουσιάσει ένα εντελώς νέο θεσμικό πλαίσιο.
Στροφή
Η Ευρώπη προσπαθεί να επιταχύνει τη στροφή της προς μια βιώσιμη οικονομία και να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια σε ένα πλαίσιο υψηλότερων τιμών και ασθενούς ανάπτυξης. Και όλο αυτό χωρίς να στηρίζεται σε εισαγωγές από ξένους παραγωγούς, όπως η Κίνα.
«Αρχίζουμε να βλέπουμε αυξημένο ανταγωνισμό από μη ευρωπαίους κατασκευαστές», σχολιάζει ο Phil Cole, διευθυντής βιομηχανικών υποθέσεων στην λόμπι WindEurope.
«Ακούσαμε από την πρόεδρο φον ντερ Λάιεν ότι πρέπει να κινηθούμε περισσότερο προς ένα μοντέλο “made in Europe” σε ό,τι αφορά την παραγωγή στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας — και αυτό είναι πλέον πλήρως ριζωμένο στην άποψη του κλάδου».
Σημειώνεται ότι η ΕΕ συζητά ήδη ορισμένες προηγούμενες προτάσεις που έχουν σχεδιαστεί για την ενίσχυση της παραγωγής καθαρής ενέργειας, όπως ο νόμος Net Zero Industry Act, ο οποίος καλεί το μπλοκ να παράγει εγχώρια τουλάχιστον το 40% των αναγκών του σε τεχνολογία καθαρής ενέργειας έως το 2030.
Πιέσεις στον κλάδο
Ωστόσο, μια βασική ανησυχία είναι ότι, παρά τη μαζική ανάπτυξη της ανανεώσιμης ενέργειας στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια, οι αιολικές εταιρείες βρίσκονται υπό πίεση λόγω των αυξανόμενων τιμών των πρώτων υλών και του υψηλότερου κόστους χρηματοδότησης. Ακόμη και οι μεγαλύτεροι κατασκευαστές ανεμογεννητριών στην Ευρώπη δυσκολεύονται, συμπεριλαμβανομένων των Vestas Wind Systems A/S και Siemens Energy AG.
Μάλιστα, σύμφωνα με την WindEurope, ενώ τα περίπου 250 εργοστάσια του αιολικού τομέα στην Ευρώπη μπορούν να βασίζονται σε κονδύλια της ΕΕ για την καινοτομία, αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην πρόσβαση σε χρηματοδότηση για την επέκταση της εφοδιαστικής αλυσίδας. Η αργή διαδικασία αδειοδότησης είναι επίσης ένας μεγάλος πονοκέφαλος, με τα υπεράκτια αιολικά έργα να περιμένουν συχνά έως και πέντε χρόνια για το πράσινο φως.
«Πολλοί από τους λόγους για τους οποίους η διαδικασία αδειοδότησης διαρκεί τόσο πολύ είναι απλώς επειδή δεν υπάρχουν αρκετοί άνθρωποι στις περιφερειακές αρχές αδειοδότησης ή στις τοπικές αρχές αδειοδότησης για να επεξεργαστούν τη γραφειοκρατία», υπογραμμίζει ο Cole. «Και πολλά από αυτά τα συστήματα βασίζονται σε χαρτιά. Πρέπει λοιπόν να σκεφτούμε πώς μπορούμε να επιταχύνουμε αυτές τις διαδικασίες».
Οι υποσχέσεις της φον ντερ Λάιεν
Η ίδια η πρόεδρος της Κομισιόν υποσχέθηκε περισσότερη υποστήριξη για την αιολική βιομηχανία.
Εκφωνώντας την ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης στο Στρασβούργο της Γαλλίας στις 13 Σεπτεμβρίου, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε την αιολική βιομηχανία ως success story, επεσήμανε ωστόσο ότι αυτή τη στιγμή αντιμετωπίζει ένα «μοναδικό μείγμα προκλήσεων».
Το νέο πακέτο έρχεται τυλιγμένο με βασικές υποσχέσεις για ξεκλείδωμα της αιολικής ενέργειας του μπλοκ και μια σειρά δεσμεύσεων: βελτίωση των συστημάτων δημοπρασιών σε ολόκληρη την ΕΕ, εστίαση στις δεξιότητες, πρόσβαση στη χρηματοδότηση και σταθερές αλυσίδες εφοδιασμού.
Από τη δεκαετία του 1980, η αιολική ενέργεια έχει γίνει ολοένα και πιο σημαντική στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη. Από τα πρώτα αιολικά πάρκα που κατασκευάστηκαν στα τέλη του 20ου αιώνα, η αιολική ενέργεια παρείχε το 17% της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη το 2022.
«Η αιολική ενέργεια είναι ίσως η πιο σημαντική τεχνολογία για την απαλλαγή από τις εκπομπές άνθρακα της Ευρώπης , σε πολλές χώρες η φθηνότερη και δυνητικά μεγαλύτερη εγχώρια πηγή ηλεκτρικής ενέργειας που μπορεί να αντικαταστήσει τα πτητικά εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα », δήλωσε στο Euronews Green ο Paweł Czyżak, ανώτερος αναλυτής δεδομένων ενέργειας και κλίματος στο think tank Ember..
Οι χώρες που οδηγούν στη μετάβαση
Η Δανία , η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο οδήγησαν ιστορικά στη μετάβαση στην αιολική ενέργεια και εξακολουθούν να είναι ισχυροί παίκτες στον κλάδο.
Σύμφωνα με στοιχεία του βιομηχανικού ομίλου WindEurope, η Δανία κατέλαβε την πρώτη θέση πέρυσι, με την υψηλότερη συμβολή της αιολικής ενέργειας στην κατανάλωση ενέργειας (55%). Η Ιρλανδία ήρθε δεύτερη (34%), το Ηνωμένο Βασίλειο τρίτο (28%) και η Γερμανία τέταρτη (26%).
Όσον αφορά τις επερχόμενες εγκαταστάσεις, η Γερμανία εξακολουθεί να προηγείται, αν και κάποιες άλλες κοντεύουν να την φτάσουν: η Σουηδία και η Φινλανδία ξεπερνούν τις επιδόσεις της Γερμανίας στον χερσαίο άνεμο και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι μακράν η ισχυρότερη αγορά για υπεράκτια αιολική ενέργεια.
Ένας λόγος που αυτές οι χώρες τα πάνε καλά είναι ότι έχουν σταθερούς νόμους και σαφείς στόχους για την αιολική ενέργεια .
«Το κύριο μάθημα που θα αντλούσα από χώρες όπως η Δανία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο , είναι ότι πρέπει να υπάρχει σαφής και σταθερή στρατηγική και φιλόδοξοι στόχοι», πρόσθεσε ο Czyżak.
Ο ίδιος επεσήμανε άλλες χώρες , όπως η Λετονία , οι οποίες έχουν υψηλές δυνατότητες για αιολική ενέργεια, αλλά δεν έχουν στόχους για να το κάνουν πραγματικότητα.
Η Ιταλία δυσκολεύεται επίσης καθώς η διαδικασία αδειοδότησης δίνει στις αρχές το δικαίωμα άσκησης βέτο. Αυτό συχνά οδηγεί σε ακυρώσεις έργων και σε ένα αβέβαιο περιβάλλον για τους προγραμματιστές, σύμφωνα με τον Christoph Zipf, εκπρόσωπο της WindEurope.
Παράλληλα με την πολιτική, μια ισχυρή βιομηχανική παρουσία μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της αιολικής ανάπτυξης, λέει ο Po Wen Cheng, επικεφαλής αιολικής ενέργειας στο Πανεπιστήμιο της Στουτγάρδης.
«Χώρες όπως η Γερμανία, η Δανία και η Ισπανία έχουν μια ισχυρή μεταποιητική βιομηχανία, με πολλές εταιρείες που ειδικεύονται στην παραγωγή ανεμογεννητριών και άλλες συναφείς τεχνολογίες. Η Ολλανδία και το Βέλγιο , από την άλλη πλευρά, έχουν μια ισχυρή βιομηχανία υπεράκτιων και θαλάσσιων επιχειρήσεων, η οποία οδήγησε στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών για υπεράκτια αιολική ενέργεια», εξηγεί.
Περισσότερα χρήματα, περισσότερη αιολική ενέργεια
Το Eurοnews Green αναφέρει επίσης ότι η καινοτομία στην τεχνολογία πλωτής αιολικής ενέργειας – ανεμογεννήτριες που δεν είναι στερεωμένες στον βυθό – έχει επίσης ανοίξει την πόρτα για περισσότερη αιολική ενέργεια σε χώρες όπως η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Ελλάδα.
Εν τω μεταξύ, χώρες όπως η Βουλγαρία , η Ρουμανία, η Τσεχία και η Λετονία πρέπει να μπουν «στον χάρτη ανάπτυξης» και να λάβουν μεγαλύτερη αναγνώριση, σύμφωνα με τον Czyżak.
«Το μπλοκ πρέπει να προσθέτει τουλάχιστον 50% περισσότερη δυναμικότητα ετησίως από την προβλεπόμενη – 31 GW σε αντίθεση με 19-20 GW. Αυτό είναι δυνατό μόνο εάν χώρες που δεν έχουν αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητές τους, όπως η Εσθονία , η Λετονία, η Λιθουανία, η Ρουμανία και η Βουλγαρία, εντείνουν το παιχνίδι τους και αναπτύξουν μεγάλες ποσότητες υπεράκτιων ανέμων», λέει ο Czyżak.
Η ΕΕ πρόκειται να χάσει τους στόχους του 2030
Σύμφωνα με την WindEurope, η ΕΕ πρόκειται να χάσει τον στόχο της για το 2030 . Για να τον πετύχει, οι χώρες πρέπει να αναπτύσσουν πάνω από 30 GW κάθε χρόνο μέχρι το 2030. Το 2022, μόλις 16 GW.
Για να ξεκλειδώσουν πραγματικά το δυναμικό της αιολικής ενέργειας, οι χώρες σε ολόκληρη την ΕΕ, ακόμη και εκείνες που τα πάνε καλά, πρέπει να αντιμετωπίσουν μακροχρόνιες διαδικασίες αδειοδότησης. Αυτό θα γίνει πιο σημαντικό καθώς οι στρόβιλοι φτάνουν στο τέλος της ζωής τους και πρέπει να ανταλλάσσονται με νέες – γνωστές ως repowering.
