Άρθρο του κ. Aλέξανδρου Μ. Νικήτα, Πολιτικού Μηχανικού Ε.Μ.Π., σχετικά με το κόστος στις καθυστερήσεις των στατικών μελετών.
Στον κατασκευαστικό κλάδο, οι καθυστερήσεις στις μελέτες συχνά αντιμετωπίζονται ως κάτι σχεδόν αναμενόμενο. Λίγες εβδομάδες παράταση, κάποιες διορθώσεις στην πορεία, ένας ακόμη κύκλος συντονισμού. Στην πραγματικότητα όμως, οι καθυστερήσεις – και κυρίως αυτές που οφείλονται σε ανώριμες ή ελλιπείς στατικές μελέτες, έχουν κόστος πολύ μεγαλύτερο από αυτό που φαίνεται αρχικά. Ένα κόστος που δεν αποτυπώνεται εύκολα σε έναν προϋπολογισμό, αλλά επηρεάζει άμεσα τον χρόνο, το ρίσκο και την αξία της επένδυσης.
Η στατική μελέτη αποτελεί βασικό κόμβο κάθε έργου. Από αυτήν εξαρτώνται η οριστικοποίηση της αρχιτεκτονικής πρότασης, η ομαλή πορεία της αδειοδοτικής διαδικασίας, η ορθή κοστολόγηση του έργου καθώς και ο προγραμματισμός και η ασφάλεια της υλοποίησης της κατασκευής. Όταν λοιπόν η στατική μελέτη καθυστερεί ή παραδίδεται με ασάφειες, το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στη φάση των μελετών. Μεταφέρεται και διογκώνεται σε όλα τα επόμενα στάδια.
Τι πραγματικά κοστίζει μια καθυστέρηση στη στατική μελέτη;
Αρχιτέκτονες, εργολάβοι, μελετητές και προμηθευτές αναγκάζονται να «παγώσουν» κρίσιμες αποφάσεις, περιμένοντας τις οριστικές στατικές λύσεις. Ο χαμένος αυτός χρόνος είναι σε πολλές περιπτώσεις σημαντικός και δημιουργεί μεγάλα προβλήματα στην ομαλή λειτουργία μιας επένδυσης. Εδώ μάλιστα παρατηρείται και ένα σημαντικό κενό σε πολλές περιπτώσεις. Λείπει η συμβουλευτική από πλευράς των στατικών ως προς το ποια είναι τα κρίσιμα στοιχεία τα οποία θα πρέπει να περιμένει ο πελάτης, προκειμένου να μην αισθάνεται εντελώς μετέωρος αναμένοντας τα αποτελέσματα της στατικής μελέτης.
Λάθος αποφάσεις σε πρώιμο στάδιο
Όταν οι στατικές λύσεις δεν είναι ξεκάθαρες, ο σχεδιασμός προχωρά με υποθέσεις. Οι διορθώσεις που ακολουθούν κοστίζουν πολλαπλάσια σε σχέση με μια σωστή αρχική μελέτη. Ειδικότερα για έργα ανάπτυξης ακινήτων, ως γνωστόν η παραμικρή καθυστέρηση μπορεί να επηρεάσει το κόστος κεφαλαίου, τις ταμειακές ροές και ως εκ τούτου και τις αποδόσεις της επένδυσης.
Από την άλλη, ό,τι δεν έχει λυθεί σωστά στη μελέτη, επιχειρείται να λυθεί στην κατασκευή, με μεγαλύτερο κόστος, αυξημένο ρίσκο και συχνά ένταση μεταξύ των εμπλεκομένων, η οποία βέβαια επιστρέφει και στον στατικό.
Παραδείγματα από την πράξη
Ακολουθούν δύο παραδείγματα από την πράξη, με τα οποία είναι βέβαιο ότι όσοι δραστηριοποιούνται στον κλάδο θα μπορούσαν εύκολα να ταυτιστούν.
Όταν η καθυστέρηση γίνεται αλυσιδωτή:
Σε έργο αστικής ανάπτυξης, η στατική μελέτη παραδόθηκε με καθυστέρηση και χωρίς επαρκή συντονισμό με την αρχιτεκτονική μελέτη. Ακολούθησε επανασχεδιασμός πολλών από τα φέροντα στοιχείων, αλλαγές σε ανοίγματα και ελεύθερα ύψη και φυσικά αναθεώρηση της κοστολόγησης. Η αρχική «εξοικονόμηση» που είχε προβλεφθεί από την προκαταρκτική αρχιτεκτονική μελέτη μετατράπηκε σε καθυστέρηση αδειοδότησης και ουσιαστική απώλεια χρόνου για την επένδυση.
Όταν η μελέτη λειτουργεί ως επιταχυντής:
Σε έργο ενίσχυσης υφιστάμενης κατασκευής, η στατική μελέτη εκπονήθηκε έγκαιρα, με πλήρη τεκμηρίωση και κατασκευαστική λογική και μάλιστα αρκετά πριν την εκκίνηση των εργασιών ενισχύσεων. Οι λύσεις ήταν ξεκάθαρες για τον εργολάβο (αλλά και για όλους τους υποψήφιους εργολάβους), οι αλλαγές στο εργοτάξιο ελάχιστες και ο συνολικός χρόνος ολοκλήρωσης μικρότερος από τον αρχικά προβλεπόμενο. Σε αυτή την περίπτωση ο πελάτης ήξερε από την αρχή το κόστος υλοποίησης της μελέτης και δεν υπήρξαν δυσάρεστες εκπλήξεις.
Το μεγάλο παράδοξο της αγοράς
Παρότι η σημασία της στατικής μελέτης είναι γνωστή, στην πράξη συχνά:
- πιέζεται χρονικά
- αμείβεται οριακά
- αντιμετωπίζεται ως τυπική υποχρέωση
Την ίδια στιγμή όμως, η αγορά αντιμετωπίζει σοβαρή έλλειψη αξιόπιστων γραφείων που μπορούν να παραδώσουν μελέτες σωστές και στον επιθυμητό χρόνο. Αυτό που πάσχει σήμερα σίγουρα δεν είναι το αν μπορεί να παραχθεί σωστά ένα στατικό μοντέλο. Αυτό που πάσχει στον κλάδο μας είναι η συνέπεια, η υπευθυνότητα και η ενσυναίσθηση.
Η αξία στη σύγχρονη κατασκευή δεν βρίσκεται στο να «γίνει απλώς η μελέτη», αλλά στο να γίνει σωστά από την αρχή, να προβλέψει τα κρίσιμα σημεία, να υποστηρίξει το έργο μέχρι την κατασκευή και να παραδοθεί στον χρόνο που απαιτεί το project. Αυτό προϋποθέτει εμπειρία, ανθρώπινο δυναμικό, διαδικασίες και σωστή διαχείριση του χρόνου. Και αυτά δεν μπορούν να θεωρούνται δεδομένα ή χαμηλού κόστους.
Συμπερασματικά το πραγματικό κόστος των καθυστερήσεων στις στατικές μελέτες δεν αποτυπώνεται στην αμοιβή του μελετητή. Αποτυπώνεται στο εργοτάξιο, στο χρονοδιάγραμμα, στο cash flow του έργου και τελικά στην ασφάλεια της ίδιας της επένδυσης.
Σε μια εποχή που η αξιοπιστία σπανίζει, η έγκαιρη και σωστή στατική μελέτη αποτελεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για κάθε έργο υποδομής και ανάπτυξης. Και ίσως ήρθε η στιγμή να αντιμετωπίζεται και να αμείβεται ως τέτοιο.
