Μια σιωπηλή απειλή για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας συνεχίζει να εξαπλώνεται, κυρίως σε αγροτικές και ημιαστικές περιοχές: οι κλοπές εξοπλισμού από το δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας έχουν μετατραπεί σε καθημερινότητα, προκαλώντας οικονομικές απώλειες πολλών δεκάδων χιλιάδων ευρώ για τον ΔΕΔΔΗΕ και ταυτόχρονα σοβαρές διακοπές ρεύματος σε παραγωγικές ζώνες και κρίσιμες υποδομές.
Στον Λαγκαδά της Δυτικής Θεσσαλονίκης, μια περιοχή που εξυπηρετεί μεγάλο αριθμό αγροτικών εκμεταλλεύσεων και βιοτεχνικών μονάδων, το φαινόμενο έχει ξεφύγει από κάθε έλεγχο.
Μόνο από την αρχή του 2025 έως τις 5 Ιουνίου, σύμφωνα με τα όσα δήλωσε πρόσφατα στη Βουλή ο διευθύνων σύμβουλος του ΔΕΔΔΗΕ κ. Αναστάσιος Μάνος εντοπίστηκαν 81 περιστατικά δολιοφθοράς ή κλοπής εξοπλισμού, με τους μετασχηματιστές να βρίσκονται στο επίκεντρο της λεηλασίας. «Πολλές φορές οι δράστες επιστρέφουν στα ίδια σημεία. Δεν προλαβαίνουμε να αποκαταστήσουμε τη ζημιά και ξαναγίνεται», εξηγούν στελέχη του ΔΕΔΔΗΕ.
Χαλκός με το… κιλό και με το ευρώ
Η λεία των δραστών είναι κυρίως ο χαλκός που περιέχεται στα πηνία των μετασχηματιστών και στα καλώδια. Πρόκειται για υλικό με σταθερά υψηλή τιμή στη διεθνή αγορά μετάλλων και εύκολη διάθεση στη «μαύρη» αγορά της ανακύκλωσης. Σε μία μόνο περίπτωση, το κόστος της ζημιάς που προκλήθηκε από οργανωμένη ομάδα που δρούσε σε βιομηχανική περιοχή ξεπέρασε τις 600.000 ευρώ. Το ποσό περιλαμβάνει την αξία του εξοπλισμού αλλά και το κόστος αποκατάστασης του δικτύου, μεταφορών, τεχνικών παρεμβάσεων και απωλειών από τις διακοπές ρεύματος.
Δεκάδες συλλήψεις
Απέναντι στο διογκούμενο φαινόμενο, η Ελληνική Αστυνομία έχει ενεργοποιήσει το Επιχειρησιακό Σχέδιο «ΗΦΑΙΣΤΟΣ», με στόχο την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταλλικών αντικειμένων.
Στη Θεσσαλονίκη, μόνο μέχρι τα τέλη Μαΐου 2025 πραγματοποιήθηκαν 255 έλεγχοι σε άτομα και 57 σε επιχειρήσεις σκραπ, με πολλές εξ αυτών να αποτελούν σημεία διάθεσης του αφαιρεθέντος χαλκού. Οι έλεγχοι οδήγησαν σε συλλήψεις, κατασχέσεις και σχηματισμό δικογραφιών.
Οι μεγάλες υποθέσεις
-Αλεξανδρούπολη, Φεβρουάριος 2025: Σε αστυνομική επιχείρηση συνελήφθησαν 3 άτομα. Κατασχέθηκαν 3 πηνία μετασχηματιστή και 30 μέτρα καλώδιο χαλκού. Η συνολική αξία της λείας εκτιμάται σε 6.489 ευρώ, όμως οι δράστες φέρονται να ευθύνονται για τουλάχιστον 16 περιστατικά, με ζημία που ξεπερνά τα 70.000 ευρώ.
-Ξάνθη – Ροδόπη, Απρίλιος 2024: Εξαρθρώθηκε κύκλωμα με 4 συλληφθέντες. Οι αρχές εκτιμούν ότι εμπλέκονται σε 67 περιπτώσεις κλοπών, με συνολική ζημιά 405.690 ευρώ.
-Θεσσαλονίκη, Μάιος 2025: Επανειλημμένες κλοπές στα Λαγκαδίκια προκάλεσαν εκτεταμένες διακοπές ρεύματος. Τοπικοί αγρότες καταγγέλλουν ότι σε διάστημα τριών ετών έχουν σημειωθεί τουλάχιστον 15 κλοπές μετασχηματιστών, με τρεις νέες μόνο το 2025.
Οικονομική αιμορραγία
Ο ΔΕΔΔΗΕ υπολογίζει ότι κάθε σοβαρό περιστατικό μπορεί να κοστίζει πάνω από 20.000 ευρώ, ενώ σε μεγαλύτερες υποθέσεις οι απώλειες ξεπερνούν κατά περίπτωση και τις 500.000 ευρώ. Πέρα από την οικονομική ζημιά, το πλήγμα στο δίκτυο είναι επιχειρησιακά κρίσιμο: καθυστερούν έργα αναβάθμισης, παγώνουν τεχνικά χρονοδιαγράμματα και πλήττονται κρίσιμες εγκαταστάσεις και υποδομές.
Σε μια προσπάθεια πρόληψης, ο Διαχειριστής έχει ήδη εγκαταστήσει 65 «έξυπνα» συστήματα τηλε-ειδοποίησης και απομακρυσμένου ελέγχου σε υποσταθμούς και κρίσιμα σημεία του δικτύου, τα οποία ειδοποιούν σε πραγματικό χρόνο τις αρμόδιες υπηρεσίες και την Αστυνομία. Η επέκταση του μέτρου συνεχίζεται σταδιακά σε όλη την επικράτεια.
Το πρόβλημα είναι οργανωμένο
Όπως σημειώνουν πηγές του ΔΕΔΔΗΕ, «το πρόβλημα δεν είναι μεμονωμένο ή τοπικό. Πρόκειται για οργανωμένη και επαναλαμβανόμενη εγκληματική δραστηριότητα, που απαιτεί διαρκή συνεργασία μεταξύ Αστυνομίας, ΔΕΔΔΗΕ, τοπικών φορέων και δικαιοσύνης». Το εύρος και η επιμονή του φαινομένου δείχνουν ότι η διακίνηση μεταλλικών υλικών παραμένει πεδίο υψηλού κινδύνου, που απαιτεί αυστηρότερους ελέγχους, νέα τεχνολογικά εργαλεία και καλύτερη προστασία του δικτύου.
