Στην πρώτη οργανωμένη, συνολική εργολαβία συντήρησης της Γραμμής 1, του πρώην ηλεκτρικού σιδηροδρόμου μετά από περίπου 15 χρόνια, γεγονός που αρκεί για να αποτυπώσει το μέγεθος της φθοράς που έχει υποστεί η υποδομή στο μεσοδιάστημα, προχωρεί η ΣΤΑΣΥ.
Η εταιρεία έβγαλε στον αέρα διαγωνισμό εκτεταμένης συντήρησης της Γραμμής 1 με προϋπολογισμό 6,07 εκατ. ευρώ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ), επιχειρώντας να αντιμετωπίσει συσσωρευμένα προβλήματα σε ένα από τα πιο παλαιά και επιβαρυμένα συγκοινωνιακά δίκτυα της Αθήνας, το οποίο επί χρόνια αποτελεί τον «φτωχό συγγενή» των μέσων σταθερής τροχιάς.
Ωστόσο και αυτή τη φορά και παρά το εύρος της εργολαβίας το τμήμα Φάληρο – Πειραιάς, ένα από τα πλέον προβληματικά του δικτύου, έμεινε εκτός εν αναμονή της οριστικής λύσης, η οποία όπως όλα δείχνουν θα κινηθεί στη λογική της ανακαίνισης με υπέργεια μορφή καθώς το σενάριο της υπογειοποίησης φαίνεται να εγκαταλείπεται οριστικά.
Όσον αφορά το υπόλοιπο κομμάτι της γραμμής, τα συσσωρευμένα προβλήματα που άπτονται και θεμάτων ασφαλείας έχουν οδηγήσει τη ΣΤΑΣΥ στη λήψη προσωρινών μέτρων που στην πορεία του χρόνου απέκτησαν χαρακτηριστικά μονιμότητας, κυρίως μέσω της επιβολής βραδυποριών με ταχύτητες 25 χλμ. την ώρα στα τμήματα του δικτύου στα οποία έχουν εντοπιστεί τεχνικές αστοχίες. Τα δύο πιο χαρακτηριστικά σημεία είναι η περιοχή κοντά στη λεωφόρο Κύμης, όπου έχει διαπιστωθεί καθίζηση της γραμμής, και το τμήμα Φάληρο – Πειραιάς, το οποίο εμφανίζει εκτεταμένη φθορά και γήρανση της υποδομής. Οι χαμηλές ταχύτητες ωστόσο επηρεάζουν τη συνολική λειτουργικότητα της γραμμής και την αξιοπιστία του δρομολογιακού έργου.
Τι αφορά ο νέος διαγωνισμός
Σε αυτό το πλαίσιο, ο νέος διαγωνισμός της ΣΤΑΣΥ αφορά εκτεταμένες εργασίες συντήρησης στη λεγόμενη σκυρογραμμή, σε μήκος περίπου 16 χιλιομέτρων μονής γραμμής, από την Κηφισιά έως το Φάληρο. Στόχος είναι η αποκατάσταση της γεωμετρίας της γραμμής, η ενίσχυση της σταθερότητας της υποδομής και η αντιμετώπιση σημειακών φθορών που έχουν συσσωρευτεί λόγω της μακροχρόνιας λειτουργίας χωρίς συνολική αναβάθμιση.
Στο τεχνικό αντικείμενο του έργου περιλαμβάνονται ρυθμίσεις της οριζόντιας και κατακόρυφης γεωμετρίας της τροχιάς, έλεγχοι και ενισχύσεις στα συστήματα πρόσδεσης, αντικατάσταση σιδηροτροχιών σε καμπύλα και επιβαρυμένα τμήματα, καθώς και παρεμβάσεις σε αλλαγές τροχιάς και λοιπά κρίσιμα εξαρτήματα. Προβλέπονται επίσης εξειδικευμένες συγκολλήσεις και εκτεταμένες μετρήσεις για την καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης της γραμμής.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην περιοχή της λεωφόρου Κύμης μεταξύ των σταθμών Ειρήνης και Ηρακλείου, όπου όπως είχε ήδη γράψει το «ethnos.gr» από το 2023, έχει καταγραφεί καθίζηση της υποδομής. Οι μετρήσεις δείχνουν αποκλίσεις της κατακόρυφης γεωμετρίας που φτάνουν περίπου τα 109 χιλιοστά στην άνοδο και τα 116 χιλιοστά στην κάθοδο, όταν τα επιτρεπτά όρια δεν πρέπει να ξεπερνούν τα 60 χιλιοστά.
Το νέο έργο προβλέπει την αποκατάσταση των συγκεκριμένων αποκλίσεων, καθώς και συνοδευτικές παρεμβάσεις όπως σφράγιση ρηγματώσεων, ενίσχυση της υποδομής και βελτίωση του συστήματος αποστράγγισης, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος επανεμφάνισης του φαινομένου.
Μόλις τον περασμένο Οκτώβριο ο Σύλλογος Εργαζομένων ΣΤΑΣΥ, με επιστολή του στη διοίκηση της εταιρείας έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου ζητώντας άμεσες παρεμβάσεις. Τόνιζε ότι τους τελευταίους μήνες έχουν προστεθεί αρκετές βραδυπορίες στο δίκτυο «με αποτέλεσμα πέραν των θεμάτων που άπτονται της ασφάλειας σιδηροδρόμου, να έχουμε τεράστιες δυσκολίες ως προς την τήρηση των ορισμένων χρόνων των δρομολογίων από την υπηρεσία».
Ζητούσαν μάλιστα «άμεσα να προγραμματιστεί αποκατάσταση των συγκεκριμένων προβλημάτων γιατί η κατάσταση έχει φτάσει σε κρίσιμο σημείο για την ασφάλεια της εκτέλεσης του σιδηροδρομικού έργου».
Όπως σημειώνει στο «ethnos.gr», ο πρόεδρος του Συλλόγου Σταμάτης Γιαννόπουλος «οι εργαζόμενοι είχαμε ζητήσει επανειλημμένως αναβάθμιση της Γραμμής, η οποία είχε εγκαταλειφθεί λόγω της υποχρηματοδότησης στα χρόνια των μνημονίων και φαίνεται ότι κάποια πράγματα μπαίνουν πλέον σε έναν προγραμματισμό».
Τρία χρόνια νωρίτερα, το 2026 λίγο μετά την τραγωδία των Τεμπών, ο Σύλλογος είχε αποστείλει εξώδικο στο οποίο ανέφερε την ύπαρξη περίπου 1.300 αποσαθρωμένων στρωτήρων τονίζοντας ότι «δεν χωρούν εκπτώσεις στα θέματα ασφαλείας». Στο διάστημα που μεσολάβησε ένας μεγάλος αριθμός στρωτήρων έχει αντικασταθεί, ωστόσο το πρόβλημα των βραδυποριών παραμένει.
Σε ό,τι αφορά το έργο συντήρησης που προκηρύχθηκε τώρα, προβλέπονται επίσης στοχευμένες επεμβάσεις σε σημεία αυξημένης φθοράς, με αντικαταστάσεις στρωτήρων κυρίως σε καμπύλες, γέφυρες και ειδικές τεχνικές θέσεις. Οι εργασίες θα εκτελούνται κυρίως κατά τις νυχτερινές ώρες, μεταξύ 21:30 και 04:30, σε χρονικά «παράθυρα» όπου η γραμμή δεν λειτουργεί. Σε κάθε τμήμα όπου θα εκτελούνται παρεμβάσεις θα εφαρμόζονται προσωρινοί περιορισμοί ταχύτητας μέχρι την ολοκλήρωση των τεχνικών εργασιών.
Τα βασικά υλικά, όπως οι σιδηροτροχιές και οι στρωτήρες, θα διατίθενται από τη ΣΤΑΣΥ, ενώ ο ανάδοχος θα αναλάβει την τοποθέτηση, τη ρύθμιση και τη συνολική τεχνική αποκατάσταση της γραμμής, καθώς και τη διάστρωση σκύρων όπου απαιτείται.
Φάληρο – Πειραιάς: Υπογειοποιείται η …υπογειοποίηση
Το πλέον υποβαθμισμένο τμήμα της γραμμής είναι αυτό που συνδέει το Φάληρο μέχρι τον Πειραιά, το οποίο είχε εξαιρεθεί και από τη μεγάλη ανακαίνιση της περιόδου 2008 – 2012, καθώς τότε είχε προκριθεί η λύση της υπογειοποίησης της γραμμής στο συγκεκριμένο σημείο, η οποία είχε θεωρηθεί ότι θα θα προχωρήσει γρήγορα. Ωστόσο, το έργο αυτό εκκρεμεί για πάνω από 15 χρόνια αφήνοντας το τμήμα ουσιαστικά εκτός συνολικού εκσυγχρονισμού και με υποδομή άλλης εποχής καθώς δεν έχει ενταχθεί σε ενιαίο πρόγραμμα αναβάθμισης εδώ και δεκαετίες.
Την ίδια στιγμή το υψηλό κόστος του έργου φαίνεται ότι τελικά θα οδηγήσει στην οριστική εγκατάλειψή του. Η ΣΤΑΣΥ έχει ήδη ολοκληρώσει μελέτη για την ανακαίνιση και αυτού του τμήματος υπέργεια, με το κόστος των απαιτούμενων έργων να έχει κοστολογηθεί σε 27 εκ. ευρώ. Εφόσον βρεθεί χρηματοδότηση, η οποία θα προέλθει από τον προϋπολογισμό, στόχος είναι η διαδικασία να προχωρήσει εντός του έτους.
Υπενθυμίζεται ότι το σενάριο της υπογειοποίησης των γραμμών από το Φάληρο έως τον Πειραιά γνώρισε συνεχείς αναβολές. Η πρώτη του μορφή είχε τεθεί σε προγραμματισμό πριν από το 2011, ωστόσο ουδέποτε υλοποιήθηκε. Το 2014 «πάγωσε» πλήρως, καθώς κρίθηκε τότε από τη ΣΤΑΣΥ ότι δεν αποτελούσε οικονομικά συμφέρουσα λύση, λόγω απώλειας εσόδων για διάστημα περίπου δύο ετών.
Το 2017 επανήλθε στο προσκήνιο με την εκπόνηση επικαιροποιημένων μελετών, ενώ κατά καιρούς έχουν γίνει δημόσιες αναφορές για πιθανή επανεκκίνηση. Ο προϋπολογισμός του έργου είχε εκτιμηθεί σε περίπου 100 εκατ. ευρώ, με πρόβλεψη για βύθιση των γραμμών μετά τον σταθμό Φάληρο, δημιουργία υπόγειου σταθμού στα Καμίνια και επανεμφάνιση της γραμμής στην επιφάνεια στον τερματικό του Πειραιά.
