Εντείνονται οι διεργασίες για να περάσει στην «επόμενη πίστα» το project του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου, μετά τη συμφωνία-ορόσημο του περασμένου μήνα μεταξύ των Διαχειριστών των Συστημάτων Φυσικού Αερίου και των Ρυθμιστικών Αρχών των εμπλεκόμενων χωρών (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουκρανία, Μολδαβία) και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη βελτίωση του ρυθμιστικού πλαισίου και τη διάθεση νέων προϊόντων μεγαλύτερης διάρκειας αρχής γενομένης από τον Οκτώβριο. Στο πλαίσιο αυτό, το βάρος φαίνεται να μετατοπίζεται πλέον στη χρηματοδότηση των απαραίτητων υποδομών για τη διεύρυνση της δυναμικότητας του Κάθετου Διαδρόμου, αφενός μέσω στήριξης από την Ευρώπη, αφετέρου μέσω της σύναψης μακροπρόθεσμων συμβολαίων για προμήθεια του LNG που θα μεταφερθεί μέσω της όδευσης, καθώς αυτά αποτελούν το «διαβατήριο» για την εξασφάλιση τραπεζικής χρηματοδότησης.
Τούτων λεχθέντων, έχει τη σημασία του ότι χθες, από το βήμα του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών ο υπηρεσιακός Υπουργός Ενέργειας της Βουλγαρίας Τράτσο Τράικοφ αποκάλυψε ότι ετοιμάζεται η αποστολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κοινής επιστολής των Υπουργών Ενέργειας των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου, στην οποία ζητείται να βρεθεί φόρμουλα για την επιδότηση των υποδομών του έργου, η οποία μέχρι στιγμής φαίνεται να σκοντάφτει στο γενικότερο μπλόκο των Βρυξελλών για χρηματοδότηση έργων φυσικού αερίου, στο κάδρο της πολιτικής της πράσινης μετάβασης. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι το αίτημα αυτό προωθεί με μεγάλη ένταση η πλευρά της Ρουμανίας όπου εντοπίζονται οι μεγαλύτερες συμφορήσεις και άρα η μεγαλύτερη ανάγκη για αναβάθμιση της μεταφορικής ικανότητας προς Βορρά, όλες όμως οι εμπλεκόμενες χώρες τονίζουν την ανάγκη να διευρυνθεί η στήριξη της Ευρώπης, η οποία μέχρι στιγμής δίνεται με…φειδώ, εν μέσω υποψιών ότι ισχυρές χώρες της Γηραιάς Ηπείρου δεν βλέπουν με καλό μάτι το εμβληματικό project.
Δεν είναι τυχαίο ότι σχετική αναφορά στο θέμα έκανε ο CEO της AKTOR και της Atlantic SEE LNG Αλέξανδρος Εξάρχου, ο οποίος σε εφ’ όλης της ύλης συνέντευξή του στο Φόρουμ των Δελφών άσκησε κριτική στην ευρωπαϊκή στάση, υποστηρίζοντας ότι τα κράτη-μέλη «θα έπρεπε να είχαν σπεύσει» να κλείσουν μακροχρόνια συμβόλαια, κυρίως με τις ΗΠΑ, κάτι που δεν έγινε εγκαίρως. Μάλιστα, σημείωσε ότι εντός της Ευρώπης υπάρχουν αντιστάσεις σε αυτή την κατεύθυνση, με αιχμή χώρες της Βόρειας Ευρώπης και ειδικά τη Γερμανία, η οποία όπως είπε «υπονομεύει» τόσο τις μακροχρόνιες συμφωνίες LNG όσο και την προώθηση του Κάθετου Διαδρόμου. Εδώ εντοπίζεται και το κρίσιμο σημείο, καθώς όπως είπε ο κ Εξάρχου «χωρίς μακροχρόνια συμβόλαια οι Αμερικανοί δεν είναι σε θέση να παράξουν και να παραδώσουν τις ποσότητες που χρειάζεται η Ευρώπη». Με άλλα λόγια, η αγορά δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά σε spot φορτία LNG, καθώς η παραγωγική δυναμικότητα και η εφοδιαστική αλυσίδα απαιτούν μακροχρόνιες δεσμεύσεις. «Δεν είναι ζήτημα τιμής, είναι ζήτημα προσφοράς», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Το θέμα του Κάθετου Διαδρόμου πρωταγωνίστησε στα χθεσινά ενεργειακά πάνελ στους Δελφούς, καθώς και στις παρασκηνιακές επαφές, με δεδομένη την παρουσία στην Ελλάδα αυτές τις ημέρες τόσο του Ειδικού Απεσταλμένου του Υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ, Τζόσουα Βολζ όσο και υψηλόβαθμου στελέχους της κρατικής αμερικανικής τράπεζας Export Import Bank που συζητά τη χρηματοδότηση project αμερικανικού ενδιαφέροντος στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Στη δική της δημόσια παρέμβαση στο Φόρουμ των Δελφών η Αναπληρώτρια Υπουργός Ενέργειας της Βουλγαρίας Τεοντόρα Γκεοργκίεβα ανέδειξε την ανάγκη να υπάρξει ένας ad hoc μηχανισμός στήριξης από την Ευρωπαϊκή Ένωση για την υλοποίηση πρωτοβουλιών περιφερειακής συνεργασίας για την ενεργειακή ασφάλεια όπως ο Κάθετος Διάδρομος Φυσικού Αερίου σημειώνοντας πως η Βουλγαρία έχει ήδη ξεκινήσει να υλοποιεί τα απαραίτητα έργα υποδομών για αναβάθμιση δυναμικότητας που αναμένεται να ολοκληρωθούν έως το τέλος του έτους. «Πρέπει να λειτουργούμε με τρόπο που να δημιουργεί τη σωστή πλατφόρμα για ανταγωνιστικές διαδρομές εισαγωγής LNG» σημείωσε, προσθέτοντας ότι η Βουλγαρία έχει αποστείλει επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία θα υπογραφεί σύντομα από τους υπουργούς του Κάθετου Διαδρόμου, όπου τίθεται το ζήτημα της στήριξης της προσπάθειας και της δημιουργίας ενός μηχανισμού επιδότησης για τα σημεία συμφόρησης στο φυσικό αέριο.
Από το ίδιο βήμα, η Υπουργός Ενέργειας της Βόρειας Μακεδονίας Σάνια Μποζινόφσκα αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί από την κυβέρνηση των Σκοπίων για διαφοροποίηση των πηγών φυσικού αερίου και την απεξάρτηση της γειτονικής χώρας από το ρωσικό αέριο. Στο πλαίσιο αυτό, κομβική υποδομή -που «κουμπώνει» με το αφήγημα της επέκτασης του Κάθετου Διαδρόμου προς τα Δυτικά Βαλκάνια- είναι η ολοκλήρωση του αγωγού φυσικού αερίου Ελλάδας-Βόρειας Μακεδονίας που αναμένεται το 2027, ο οποίος σε συνδυασμό με τον διασυνδετήριο αγωγό Βόρεια Μακεδονίας-Σερβίας δημιουργεί τον «άξονα» Ελλάδα-Βόρεια Μακεδονία-Σερβία που μπορεί να τροφοδοτηθεί με αμερικανικό LNG από το FSRU της Αλεξανδρούπολης.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Κωνσταντίνος Σιφναίος, Αντιπρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Gastrade, εστίασε στον καθοριστικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν νέες υποδομές FSRU για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας στην Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη, υπογραμμίζοντας ταυτόχρονα και την ανάγκη η ΕΕ να επιδείξει πιο άμεσα αντανακλαστικά και ευελιξία προκειμένου να υποστηρίξει πρωτοβουλίες όπως ο Κάθετος Διάδρομος. Όπως υπογράμμισε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να στηρίξει ενεργά αυτή την κατεύθυνση, όχι μόνο σε επίπεδο στρατηγικών δηλώσεων, αλλά με πρακτικά εργαλεία χρηματοδότησης, ρυθμιστικής ευελιξίας και επιτάχυνσης έργων. Ο ίδιος αναφέρθηκε και στην πρόταση για ανάπτυξη νέας υποδομής FSRU στη Θράκη, προκειμένου να αυξηθεί η εξαγωγική ικανότητα της χώρας προς τον Κάθετο Διάδρομο επισημαίνοντας την ανάγκη να αναπτυχθεί και ο βορειοδυτικός άξονας, ο οποίος θα περιλαμβάνει τη Σερβία, την Ουγγαρία και τη Σλοβακία. Οι αγορές αυτές, όπως υπογράμμισε, αναμένεται να επηρεαστούν ιδιαίτερα από τη σταδιακή απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο και συνεπώς απαιτούν εναλλακτικές και αξιόπιστες πηγές τροφοδοσίας.
Τέλος, ο Εκτελεστικός Διευθυντής της Bulgartransgaz EAD, Βλαντίμιρ Μαλίνοφ σημείωσε ότι απαιτούνται πρόσθετες στρατηγικές αποφάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο και κάλεσε για τη λήψη απόφασης έως το τέλος του έτους σχετικά με την ανάπτυξη νέου FSRU στην Ελλάδα, προκειμένου να καλυφθεί η αυξανόμενη ζήτηση στην περιοχή και να ενισχυθεί η ενεργειακή ασφάλεια, ιδιαίτερα ενόψει της πλήρους απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο. Στο πλαίσιο αυτό χαρακτήρισε το LNG – ιδίως από τις ΗΠΑ – ως αξιόπιστη πηγή ενέργειας, ωστόσο τόνισε την ανάγκη για πιο μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις από τους προμηθευτές και για βαθύτερη περιφερειακή συνεργασία. Όπως ανέφερε, οι αγορές της περιοχής είναι μικρής κλίμακας και μπορούν να επωφεληθούν σημαντικά από μια κοινή στρατηγική προσέγγιση, που θα επιτρέψει οικονομίες κλίμακας και καλύτερους όρους προμήθειας.
