Η έκθεση World Energy Outlook 2026 αναδεικνύει τη μεταβολή των αναγκών θερμικής άνεσης, την αυξανόμενη διείσδυση των συστημάτων κλιματισμού και τη σημασία του ενεργειακού σχεδιασμού των κτιρίων.
Μια σημαντική μεταβολή στη διάρθρωση των παγκόσμιων ενεργειακών αναγκών καταγράφει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) στη νέα έκθεση World Energy Outlook 2026, η οποία δημοσιεύθηκε στις 19 Νοεμβρίου.
Σύμφωνα με τον Οργανισμό, οι ανάγκες ψύξης των κτιρίων ξεπερνούν για πρώτη φορά εκείνες της θέρμανσης, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας, η αύξηση των εισοδημάτων και η διεύρυνση της πρόσβασης σε συστήματα κλιματισμού μεταβάλλουν τα χαρακτηριστικά της ενεργειακής ζήτησης.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για τις μεσογειακές χώρες, όπου ο κτιριακός τομέας καλείται να ανταποκριθεί τόσο στις χειμερινές ανάγκες θέρμανσης όσο και στις αυξανόμενες απαιτήσεις θερινής θερμικής άνεσης.
Η μεταβολή των αναγκών ψύξης
Περίπου το 80% του παγκόσμιου πληθυσμού κατοικεί σε περιοχές όπου απαιτείται ψύξη για τουλάχιστον ένα μέρος του έτους. Ωστόσο, μόνο περίπου το 40% των νοικοκυριών διαθέτει κλιματιστικό.
Η απόκλιση αυτή καταδεικνύει το σημαντικό περιθώριο ανάπτυξης της αγοράς συστημάτων ψύξης, ιδιαίτερα στις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες.
Στις οικονομίες αυτές, εξαιρουμένης της Κίνας, το 85% των νοικοκυριών εκτίθεται σε υψηλές θερμοκρασίες, ενώ λιγότερο από το 20% των νοικοκυριών που εκτίθενται διαθέτει κλιματισμό.
Η αύξηση του αριθμού των εγκατεστημένων συστημάτων, σε συνδυασμό με την παράταση της περιόδου λειτουργίας τους, δημιουργεί νέες απαιτήσεις για τον ενεργειακό τομέα.
Η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2035
Ο IEA εξετάζει διαφορετικά σενάρια ενεργειακής εξέλιξης, ανάλογα με τις εφαρμοζόμενες πολιτικές, την πρόοδο της ενεργειακής απόδοσης και τις κλιματικές συνθήκες.
| Παράμετρος | Εκτίμηση IEA |
|---|---|
| Σημερινή παγκόσμια κατανάλωση για ψύξη | 3.000 TWh |
| Κατανάλωση ψύξης το 2035 με τις υφιστάμενες πολιτικές (CPS) | 4.900 TWh |
| Πρόσθετη ζήτηση ψύξης έως το 2035 στο σενάριο STEPS | 1.700 TWh |
| Επιπλέον αύξηση σε σενάριο εντονότερων καυσώνων | 700 TWh |
| Παγκόσμιος αριθμός οικιακών κλιματιστικών το 2025 | 1,7 δισ. |
| Παγκόσμιος αριθμός οικιακών κλιματιστικών το 2035 στο CPS | 2,4 δισ. |
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η αυξημένη ζήτηση κατά τη διάρκεια παρατεταμένων κυμάτων καύσωνα μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά την αιχμή φορτίου των ηλεκτρικών συστημάτων.
Οι εκτιμήσεις αποτελούν αποτελέσματα διαφορετικών σεναρίων και όχι μία ενιαία πρόβλεψη για την εξέλιξη της κατανάλωσης.
Ωφέλιμη ενέργεια και τελική κατανάλωση: Μία κρίσιμη διάκριση
Η υπέρβαση των αναγκών θέρμανσης από εκείνες της ψύξης δεν σημαίνει ότι η θέρμανση έχει πάψει να αποτελεί τη μεγαλύτερη τελική ενεργειακή χρήση των κτιρίων.
Η θέρμανση εξακολουθεί να καλύπτεται από ηλεκτρική ενέργεια, φυσικό αέριο, πετρέλαιο, βιομάζα και συστήματα τηλεθέρμανσης, ενώ η μηχανική ψύξη βασίζεται κυρίως στον ηλεκτρισμό.
Παράλληλα, οι αντλίες θερμότητας και τα κλιματιστικά συστήματα μεταφέρουν θερμότητα μεταξύ του εσωτερικού και του εξωτερικού περιβάλλοντος. Κατά συνέπεια, η ωφέλιμη θερμική ή ψυκτική ενέργεια που παρέχουν δεν ταυτίζεται με την ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνουν.
Η διάκριση αυτή είναι καθοριστική τόσο για την αξιολόγηση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων όσο και για τον σχεδιασμό των ενεργειακών υποδομών.
Οι επιπτώσεις στον σχεδιασμό και την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων
Για τους μηχανικούς, η αυξανόμενη σημασία της ψύξης ενισχύει την ανάγκη σχεδιασμού των κτιρίων με κριτήρια ενεργειακής συμπεριφοράς καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Η αντιμετώπιση των θερινών θερμικών φορτίων δεν περιορίζεται στην εγκατάσταση αποδοτικότερων κλιματιστικών. Απαιτεί συνδυασμό παρεμβάσεων στο κτιριακό κέλυφος και στα ηλεκτρομηχανολογικά συστήματα.
| Παρέμβαση | Τεχνικός στόχος |
|---|---|
| Εξωτερική σκίαση | Περιορισμός των ηλιακών θερμικών κερδών |
| Θερμομόνωση κελύφους | Μείωση της μεταφοράς θερμότητας |
| Κατάλληλοι υαλοπίνακες | Έλεγχος της εισερχόμενης ηλιακής ακτινοβολίας |
| Φυσικός και νυχτερινός αερισμός, όπου ενδείκνυται | Απομάκρυνση συσσωρευμένης θερμότητας |
| Αποδοτικά συστήματα ψύξης | Μείωση της ηλεκτρικής κατανάλωσης |
| Αυτοματισμοί και ενεργειακή διαχείριση | Προσαρμογή της λειτουργίας στην πραγματική ζήτηση |
| Φωτοβολταϊκά και αποθήκευση | Κάλυψη μέρους των ηλεκτρικών φορτίων και διαχείριση της χρονικής κατανομής τους |
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η ορθή διαστασιολόγηση των συστημάτων, με βάση τις πραγματικές συνθήκες λειτουργίας, τα χαρακτηριστικά του κελύφους, τα εσωτερικά θερμικά κέρδη και τα τοπικά κλιματικά δεδομένα.
Η ενεργειακή αναβάθμιση ενός κτιρίου πρέπει επομένως να αξιολογείται με βάση τη συνολική ετήσια ενεργειακή συμπεριφορά του και όχι αποκλειστικά τη μείωση των θερμικών απωλειών κατά τη χειμερινή περίοδο.
Νέες απαιτήσεις για τα ηλεκτρικά δίκτυα
Η μεταβολή των αναγκών θερμικής άνεσης δημιουργεί προκλήσεις και για τη διαχείριση των ηλεκτρικών συστημάτων.
Η ταυτόχρονη λειτουργία μεγάλου αριθμού κλιματιστικών κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα μπορεί να αυξήσει σημαντικά τα φορτία των δικτύων διανομής, επιβάλλοντας ενισχύσεις υποδομών και αποτελεσματικότερη διαχείριση της ζήτησης.
Η παραγωγή από φωτοβολταϊκά παρουσιάζει σε πολλές περιπτώσεις χρονική συσχέτιση με τις αυξημένες ημερήσιες ανάγκες ψύξης. Ωστόσο, η διατήρηση υψηλών θερμοκρασιών κατά τις απογευματινές και βραδινές ώρες δημιουργεί πρόσθετες ανάγκες ευελιξίας, όταν η ηλιακή παραγωγή υποχωρεί.
Η ενεργειακή απόδοση των κτιρίων, η αποθήκευση, η αυτοκατανάλωση και η διαχείριση φορτίων αποτελούν συμπληρωματικά εργαλεία για την αντιμετώπιση αυτής της μεταβολής.
Τα ευρήματα του World Energy Outlook 2026 αναδεικνύουν τη σημασία μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης στον βιοκλιματικό σχεδιασμό, στις ενεργειακές ανακαινίσεις και στον προγραμματισμό των ηλεκτρικών υποδομών, με τη θερινή θερμική άνεση να αποκτά ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα.
Πηγές
- IEA – World Energy Outlook 2026, 19/11/2026
- IEA – World Energy Outlook 2026: Executive Summary
- IEA – Πλήρες κείμενο της έκθεσης World Energy Outlook 2026, κεφάλαιο 3, διαγράμματα 3.13, 3.14 και 3.20
- IEA – Stated Policies Scenario (STEPS)






