Για πρώτη φορά σε 13 πόλεις της Ελλάδας, ιδιοκτήτες 39 αξιοσημείωτων αρχοντικών ανοίγουν τις πόρτες τους μεταξύ 24 Μαΐου και 27 Μαΐου. Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Πλωμαρίου Λέσβου «Το Πόλιον», στο πλαίσιο της συνεργασίας του με την Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ), συμμετέχει στην πανελλαδική δράση «Επισκέψιμα Αρχοντικά» κι έτσι στο Πλωμάρι της Λέσβου θα ανοίξουν δύο αρχοντικά το Σάββατο 26 και την Κυριακή 27 Μαΐου. Τις ίδιες δηλαδή ημέρες που θα γίνει η ίδια δράση σε ολόκληρη την Ευρώπη, στο πλαίσιο του εορτασμού του Ευρωπαϊκού Ετους Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2018 και της πανευρωπαϊκής γιορτής ευαισθητοποίηση «Private Heritage Week», προσκαλώντας το ευρύ κοινό να τα επισκεφθεί και να γνωρίσει την πολιτιστική τους αξία.
Μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Θερμής ξεναγήθηκαν στο Πυργόσπιτο Αλαμανέλλη, του 1783.
Το ένα αρχοντικό είναι της Μαρικούλας Χατζηδημητρίου-Πρωτούλη του 1906 και το άλλο του Ηρακλή Πούλια. Εκτός από τον εντυπωσιακό εσωτερικό χώρο που θα ανοίξει στο κοινό, θα είναι και μια ευκαιρία να συζητηθεί το μέγεθος της ζημιάς που υπέστησαν τα αρχοντικά της περιοχής κατά τον σεισμό του Ιουνίου του 2017 και οι ενέργειες που μπορούν να γίνουν για τη διάσωσή τους. Στα 39 επιλεγμένα ιστορικά κτίρια της Ελλάδας συμπεριλαμβάνονται από μεσαιωνικά σπαράγματα και μεταβυζαντινά πετρόκτιστα αρχοντικά με σαχνισί (το παραδοσιακό κλειστό μπαλκονάκι ή προεξέχον παράθυρο) μέχρι μεγαλοπρεπείς νεοκλασικές κατοικίες σημαντικών αστικών κέντρων του παρελθόντος, αλλά και κτίσματα γεννημένα από την ώσμωση λαϊκής και αστικής παράδοσης ενταγμένα σε παραδοσιακούς οικισμούς.
Εντυπωσιακές λεπτομέρειες από τον εσωτερικό χώρο του αρχοντικού της Μαρικούλας Χατζηδημητρίου-Πρωτούλη. Το ιστορικό κτίριο βρίσκεται στο Πλωμάρι της Λέσβου και χτίστηκε το 1906.
«Κι ενώ στην Ευρώπη ο θεσμός αυτός έχει μεγάλη ιστορία, στην Ελλάδα δυστυχώς πολλές ιστορικές κατοικίες που επιβίωσαν από τη λαίλαπα της άναρχης οικοδομικής ανάπτυξης των δεκαετιών 1950-1980, στέκουν ερειπωμένες ή καταρρέουν λόγω της πλήρους εγκατάλειψης», λέει η πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Πολιτισμού, Λυδία Καρρά.
Ομως, αυτή η αρχιτεκτονική μας κληρονομιά –της μικρότερης κλίμακας– είναι εξίσου σημαντική με τα επιβλητικά αρχαιολογικά και βυζαντινά μνημεία που διασώζονται. «Κάθε τοίχος και γωνία αυτών των κτιρίων μας ψιθυρίζουν ιστορίες για σημαντικά ιστορικά γεγονότα που διαδραματίστηκαν στις διάφορες περιοχές της χώρας μας κι έρχονται σε πολλές περιπτώσεις να μας επισημάνουν την υψηλή τέχνη και ποιότητα της λαϊκής και παραδοσιακής αρχιτεκτονικής που βρισκόταν σε συνεχή διάλογο με το τοπικό περιβάλλον και τις πολιτιστικές παραδόσεις. Γι’ αυτό, ενώ τα περισσότερα αρχοντικά που συμμετέχουν σε αυτή τη δράση ανήκουν σε ιδιώτες, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της συλλογικής μας ταυτότητας», προσθέτει η Ελένη Μαΐστρου, πρόεδρος του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής Κληρονομιάς.
Ξεναγήσεις
Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν είναι η πρώτη φορά που αρχοντικά κτίρια της Λέσβου «αφηγούνται» την ιστορία τους. Από τον περασμένο Οκτώβριο η ομάδα Open Lesvos άνοιξε την πόρτα έξι κτιρίων, ενώ μόλις πριν από λίγες ημέρες ξενάγησε τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού Σχολείου Θερμής στο Πυργόσπιτο Αλαμανέλλη, του 1783. Τα παιδιά χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες και αφού εξερεύνησαν το εσωτερικό του πύργου και τον αύλειο χώρο από την ιδιοκτήτρια Ρένα Αλαμανέλλη, συνέγραψαν τρεις ξεχωριστές εκδοχές της ιστορίας του και τις εικονογράφησαν. Επίσης, οι μικροί μαθητές έμαθαν από την υπεύθυνη της δράσης Φερενίκη Τσαμπαρλή, τα μυστικά της προέλευσης και παρασκευής χαρτοπολτού, τα οποία και εφάρμοσαν κατασκευάζοντας και φιλοτεχνώντας τις προσωπικές τους ροζέτες.
