Υστατη προειδοποίηση απευθύνει ο ΕΦΚΑ στους μη μισθωτούς οφειλέτες να πληρώσουν ή να ρυθμίσουν τα χρέη τους προς τον e-ΕΦΚΑ και το Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ), διαφορετικά από την 1η Ιουνίου δεν θα έχουν πλέον πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας αν δεν καταβάλουν τουλάχιστον το ελάχιστο ποσό ύψους 660-792 ευρώ.
Σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία του ΚΕΑΟ, 1,1 εκατομμύριο ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι και αγρότες έχουν αρρύθμιστες οφειλές, ενώ μόνο ένα μικρό μέρος μη μισθωτών -260.000- πληρώνει εμπρόθεσμα ή έχει ρυθμίσει τις οφειλές του. Οι στρατηγικοί κακοπληρωτές υπήρχαν πάντα, αν αναλογιστούμε ότι η «πολυκατοικία» των οφειλών, που ανέρχεται πλέον σε 41 δισ. ευρώ, «χτίστηκε» πριν από τη δεκαετία της οικονομικής κρίσης και μόνο η «ταράτσα», που αντιστοιχεί σε 2 δισ. ευρώ (1,7 δισ. για τους ελεύθερους επαγγελματίες), δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας.
Η ρύθμιση
Σύμφωνα με πηγές του ΕΦΚΑ, η ανανέωση της ασφαλιστικής ικανότητας δόθηκε κατ’ εξαίρεση πέρυσι σε όλους τους ασφαλισμένους λόγω των έκτακτων συνθηκών που δημιούργησε η πανδημία, αλλά πλέον υπάρχει η ανάγκη της επαναφοράς στην κανονικότητα. Η τελευταία ρύθμιση χρεών προς τον ΕΦΚΑ σε έως και 72 δόσεις είχε περιορισμένη συμμετοχή (μόλις 56.000 υπέβαλαν αιτήσεις) κυρίως λόγω της οικονομικής αβεβαιότητας που δημιούργησαν η ακρίβεια, η άνοδος των τιμών της ενέργειας και εν συνεχεία η σύρραξη στην Ουκρανία.
Μέχρι τώρα ο φορέας αντιμετώπιζε το πρόβλημα των μη μισθωτών-οφειλετών με συνεχείς παρατάσεις της ασφαλιστικής ικανότητας, καθώς είχε και ο ίδιος ο ΕΦΚΑ μερίδιο ευθύνης.
Δηλαδή σε πολλές περιπτώσεις οικονομολόγων, δικηγόρων, συμβολαιογράφων και άλλων ελεύθερων επαγγελματιών, ενώ είχαν πληρώσει εμπρόθεσμα, δεν εμφανίστηκε η πληρωμή στο σύστημα λόγω έλλειψης διαλειτουργικότητας των συστημάτων του ΕΦΚΑ και του ΚΕΑΟ. Επιπλέον ο φορέας δεν έχει εκκαθαρίσει εγκαίρως τα γραμμάτια προείσπραξης και τα χρεωστικά υπόλοιπα των αυτοαπασχολούμενων επιστημόνων, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται οφειλέτες και να πρέπει να στηθούν στην ουρά του ΕΦΚΑ για να λάβουν ασφαλιστική ικανότητα. Για να αποφευχθεί η ταλαιπωρία τέθηκε σε λειτουργία αυτές τις ημέρες νέα ηλεκτρονική υπηρεσία μέσω της οποίας οι μη μισθωτοί που για οποιονδήποτε λόγο δεν λαμβάνουν εγκαίρως ασφαλιστική ικανότητα να μπορούν να την εκδίδουν ηλεκτρονικά εφόσον πληρούν τις προυποθέσεις.
Για όλους αυτούς τους λόγους παρατάθηκε η ασφαλιστική ικανότητα των μη μισθωτών έως τις 31 Μαΐου. Από την 1η Ιουνίου, όμως, όπως προβλέπει νομοθετική ρύθμιση, προκειμένου να λάβει ο μη μισθωτός-οφειλέτης ετήσια ασφαλιστική ικανότητα έως τις 28 Φεβρουαρίου του 2023 ώστε να έχει πρόσβαση στις υπηρεσίας υγείας, θα πρέπει να πληρώσει το ελάχιστο ποσό που αντιστοιχεί στην ετήσια εισφορά για παροχές σε είδος και χρήμα, σύμφωνα με την ασφαλιστική κατηγορία που επέλεξε για το 2021. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί για τη χαμηλότερη κατηγορία στα 55 ευρώ μηνιαίως και 660 ευρώ ετησίως και στις υψηλότερες κατηγορίες στα 66 ευρώ μηνιαίως και στα 792 ευρώ ετησίως. Οσοι δεν καταβάλλουν έστω το ελάχιστο τίμημα, δεν θα έχουν πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας του ΕΟΠΥΥ, αλλά μόνο στη νοσοκομειακή περίθαλψη, όπως κάθε ανασφάλιστος πολίτης.
Στην εν λόγω ρύθμιση αναφέρθηκε και ο υπουργός Εργασίας Κωστής Χατζηδάκης τονίζοντας: «Δεν ζητάμε από τους συγκεκριμένους ασφαλισμένους να αποπληρώσουν όλες τις οφειλές τους, αλλά να καταβάλουν τις εισφορές του 2021. Πρόκειται για μια δίκαιη ρύθμιση που ισορροπεί μεταξύ της ανάγκης λήψης ενός μέτρου που λαμβάνει υπόψη τις ειδικές συνθήκες που δημιουργήθηκαν λόγω της πανδημικής κρίσης, αλλά και της ανάγκης να επανέλθουμε σταδιακά στην κανονικότητα, όπως συμβαίνει σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες».
Στα ύψη οι οφειλές
Σύμφωνα με την έκθεση του τελευταίου τριμήνου 2021 του ΚΕΑΟ, στο τέλος του Δεκεμβρίου 2021 οι οφειλές εκσφενδονίστηκαν στα 41.020.670.581 ευρώ, από 31.564.266.892 ευρώ το προηγούμενο τρίμηνο.
Από τα 41 δισ., περίπου 15 δισ. θεωρούνται ανείσπρακτες οφειλές. Δηλαδή οι επιχειρήσεις έχουν κλείσει εδώ και 20 χρόνια (π.χ. Ολυμπιακή) ή οι οφειλέτες έχουν αποβιώσει. Το μεγαλύτερο μέρος των οφειλών αφορά λίγους μεγαλοοφειλέτες με οφειλές άνω του 1 εκατ. ευρώ (2.178 οφειλέτες συγκεντρώνουν το 23,24% του υπόλοιπου οφειλών).
Κατά καιρούς η ΑΑΔΕ και ο ΕΦΚΑ έχουν «κρεμάσει στα μανταλάκια» τους μεγαλοοφειλέτες που εμφανίζονταν ως στρατηγικοί κακοπληρωτές και τις καλές δεκαετίες πριν από το 2010. Η λίστα παραμένει σχεδόν η ίδια. Πρώτος εμφανίζεται ο Mr Express Service Ιωάννης Ραπτόπουλος (απεβίωσε πέρυσι) με οφειλές προς τον ΕΦΚΑ πάνω από 137 εκατ. ευρώ, ενώ ακολουθούν Ακρόπολις Χρηματιστηριακή, Ολυμπιακή, Αιγαίον, Ασπίς Πρόνοια, Δάρινγκ, Αrtisti Italiani, Καρυπίδης κ.ά.
