Από σταθμό – πέρασμα σε… σταθμό – προορισμό φιλοδοξεί να μετατρέψει η ΓΑΙΑΟΣΕ το συγκρότημα των δύο σταθμών Λαρίσης και Πελοποννήσου.
Νέες χρήσεις πολιτισμού, εστίασης και φιλοξενίας, εμπορικά καταστήματα και γραφεία, σύγχρονοι χώροι αναμονής και εξυπηρέτησης επιβατών, αλλά και ένα νέο ξενοδοχειακό συγκρότημα τεσσάρων αστέρων ανάμεσα στους δύο σταθμούς συνθέτουν το πλέγμα παρεμβάσεων που προωθεί η εταιρεία του Υπερταμείου στον κεντρικό σιδηροδρομικό πυρήνα της Αθήνας.
Για τον σκοπό αυτό θέτει στο μικροσκόπιο της αγοράς ένα από τα μεγαλύτερα ενιαία αστικά ακίνητα στο κέντρο της πρωτεύουσας, έκτασης άνω των 100.000 τ.μ., απευθύνοντας διπλή πρόσκληση εκδήλωσης μη δεσμευτικού ενδιαφέροντος για τον Σταθμό Λαρίσης και τον ανενεργό Σταθμό Πελοποννήσου. Στόχος είναι η δημιουργία ενός πολυλειτουργικού συγκοινωνιακού και αναπτυξιακού πόλου με εμπορικές χρήσεις, τουριστικά καταλύματα, πολιτιστικούς χώρους και – στην περίπτωση του ιστορικού σταθμού – ενός art hotel 4 αστέρων.
Το αρχικό σενάριο που βρίσκεται στο τραπέζι και πάνω στο οποίο ζητούνται οι μελέτες της αγοράς είτε για χωριστή αντιμετώπιση των κτιριακών συγκροτημάτων είτε για συνδυαστική, υπερβαίνει τη στενή έννοια της «αξιοποίησης ακινήτου» επιχειρώντας να μετατρέψει την ευρύτερη περιοχή σε ενιαίο πόλο δραστηριοτήτων. Για την πλήρη «ένωση» του τοπίου μάλιστα προτείνεται η κατασκευή πεζογέφυρας που θα ενοποιεί τις δύο πλευρές των σιδηροδρομικών γραμμών, ενισχύοντας τη σύνδεση των γειτονιών και δημιουργώντας ένα συνεκτικό σύνολο γύρω από τον κεντρικό σιδηροδρομικό άξονα.
Η διαδικασία που ενεργοποιείται δεν είναι δεσμευτική, αλλά αποσκοπεί σε πρώτη φάση στη χαρτογράφηση του επενδυτικού ενδιαφέροντος και στη συγκέντρωση προτάσεων από εγχώριους και διεθνείς παίκτες. Η προθεσμία υποβολής ενδιαφέροντος έχει οριστεί για τις 12 Ιουνίου 2026.
Έως 100.000 τ.μ. νέας δόμησης στον Σταθμό Λαρίσης
Ο Σταθμός Λαρίσης, βασική πύλη του σιδηροδρομικού δικτύου της χώρας, αποτελεί ήδη κομβικό σημείο μετακινήσεων, με άμεση διασύνδεση με το Μετρό και τις κύριες οδικές αρτηρίες.
Στόχος της ΓΑΙΑΟΣΕ είναι να μεταμορφωθεί σε ένα σύγχρονο πολεοδομικό κέντρο με εμπορικές, πολιτιστικές, εκπαιδευτικές και συνεδριακές δραστηριότητες, φιλοξενώντας παράλληλα γραφεία, υποδομές εστίασης και θερμοκοιτίδες επιχειρήσεων, αλλά διατηρώντας και τον ρόλο του ως βασικού σιδηροδρομικού κόμβου. Η συνολική δόμηση μπορεί να φτάσει έως 100.000 τ.μ., με συντελεστή δόμησης 3, κάλυψη 40% και ύψος έως 32 μέτρα.
Η ΓΑΙΑΟΣΕ προωθεί την πολεοδομική ωρίμανση του ακινήτου με στόχο την έκδοση Προεδρικού Διατάγματος που θα καθορίζει ειδικούς όρους δόμησης και χρήσεις γης.
Το συνολικό ακίνητο του Ενιαίου Κεντρικού Σιδηροδρομικού Επιβατικού Συγκροτήματος Αθηνών εκτείνεται σε 101.189,06 τ.μ. και περιλαμβάνει και τους δύο σταθμούς. Στην περιοχή του σταθμού Λαρίσης υφίστανται δέκα κτίρια συνολικής κάλυψης 1.784,16 τ.μ., ενώ το ισχύον ΓΠΣ επιτρέπει χρήσεις «Γενικής Κατοικίας» και «Εγκαταστάσεων μαζικών μεταφορών».
Ταυτόχρονα με τις προσκλήσεις ενδιαφέροντος εκπονείται ήδη και κυκλοφοριακή μελέτη για την ευρύτερη περιοχή, με πρόβλεψη για χώρους στάθμευσης και παρεμβάσεις που θα διευκολύνουν τη λειτουργική ενοποίηση της περιοχής. Συγκεκριμένα γίνεται συλλογή και ανάλυση κυκλοφοριακών δεδομένων, αξιολόγηση των υφιστάμενων συνθηκών, καθώς και διερεύνηση της μελλοντικής κατάστασης τόσο κατά την ολοκλήρωση του έργου όσο και σε βάθος χρόνου.
Ο στόχος είναι ο σταθμός να εξελιχθεί σε κόμβο που δεν θα εξυπηρετεί μόνο τις καθημερινές ροές επιβατών, αλλά θα λειτουργεί ως ζωντανό αστικό κέντρο δραστηριοτήτων.
Οι ενδιαφερόμενοι επενδυτές καλούνται να καταθέσουν προτάσεις για το μείγμα χρήσεων, τα μεγέθη ανάπτυξης, τη διάρκεια της εκμετάλλευσης, το ύψος της επένδυσης και το ενδεχόμενο ενιαίας ή διακριτής ανάπτυξης σε σχέση με τον Σταθμό Πελοποννήσου.
Μέχρι να γίνει, πάντως, πράξη η μεγάλη ανάπλαση, ο ΟΣΕ με κατεπείγουσα ανάθεση ύψους 6,4 εκ. ευρώ προχωρεί στην ανακαίνιση του σταθμού, ο οποίος είχε έως και σήμερα εγκαταλειφθεί και απαξιωθεί με αποτέλεσμα πλέον να τίθενται και ζητήματα ασφαλείας.
Στο πλαίσιο του έργου θα προχωρήσει η αποκατάσταση φθορών στους εσωτερικούς χώρους, η αναβάθμιση της λειτουργικότητας, της ασφάλειας και της αισθητικής εικόνας, η επαναχρησιμοποίηση και ο εκσυγχρονισμός των χώρων κοινού με σύγχρονες προδιαγραφές εξυπηρέτησης επιβατών, ενώ θα αναδιαμορφωθεί και ο εξωτερικός χώρος στάθμευσης δεδομένου ότι ο ίδιος ο ΟΣΕ παραδέχεται σε έγγραφό του ότι: «Η υφιστάμενη κατάσταση του κτιρίου του ΣΣΑ επηρεάζει άμεσα τις ροές επιβατών, την ασφαλή διέλευση των επιβατών, λόγω της υφιστάμενης κατάστασης του κτιρίου που εγκυμονεί κίνδυνο καταπτώσεων επιχρισμάτων οροφών, την ασφαλή εκκένωση και την λειτουργία κρίσιμων υποδομών πυροπροστασίας, αντικεραυνικής προστασίας και αερισμού, αποτελώντας έτσι αναπόσπαστο μέρος της σιδηροδρομικής ασφάλειας. Η ύπαρξη άμεσων κινδύνων λόγω των προαναφερόμενων φθορών, της παλαιότητας και των ανεπαρκών εγκαταστάσεων πυροπροστασίας, δύνανται να επηρεάσουν την καθημερινή ασφάλεια του πλήθους των χρηστών του ΣΣΑ».
Πολιτισμός και φιλοξενία στον Σταθμό Πελοποννήσου
Σε απόσταση αναπνοής, ο Σταθμός Πελοποννήσου, ο οποίος παραμένει κλειστός από το 2005, προορίζεται για πλήρη αποκατάσταση και επαναλειτουργία.
Η κατεύθυνση που προτείνεται προβλέπει τη μετατροπή του διατηρητέου κτιρίου σε χώρο πολιτισμού όπου θα φιλοξενούνται εκθέσεις, συνέδρια και εκδηλώσεις με συμπληρωματικές χρήσεις εστίασης υψηλού επιπέδου. Στο ίδιο ακίνητο εξετάζεται η ανάπτυξη ξενοδοχειακής μονάδας 4 αστέρων τύπου art hotel, μετά από καθαίρεση νεότερου κτιρίου στο σύμπλεγμα, ώστε να δημιουργηθεί ένα σχήμα που θα ενισχύει τη βιωσιμότητα της επένδυσης και θα αναδεικνύει τον αρχιτεκτονικό χαρακτήρα του σταθμού.
Το κτίριο, που εγκαινιάστηκε τον Ιούνιο του 1884 και φέρει την υπογραφή της Γαλλικής Αποστολής Μηχανικών αλλά και μεταγενέστερες παρεμβάσεις του Ερνέστου Τσίλλερ, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα εκλεκτικισμού με στοιχεία νεοκλασικισμού και Art Nouveau. Τον περασμένο Δεκέμβριο η ΓΑΙΑΟΣΕ ολοκλήρωσε άμεσα μέτρα προστασίας, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη διαγωνισμός για τις μελέτες πλήρους αποκατάστασης, οι οποίες θα υποβληθούν το 2026 στο Υπουργείο Πολιτισμού.
Το κεντρικό του κτίριο, επιφάνειας περίπου 1.005 τ.μ., έχει χαρακτηριστεί έργο τέχνης και προστατεύεται βάσει της αρχαιολογικής νομοθεσίας. Το συγκρότημα περιλαμβάνει, πέραν του κεντρικού κτιρίου με εκδοτήρια και αίθουσες αναμονής, μηχανοστάσιο 14 τ.μ., κυλικείο 49,4 τ.μ., χώρους υγιεινής 54,2 τ.μ., ένα νεότερο κτίσμα που στεγάζει συλλόγους και μεταλλικά στέγαστρα αποβαθρών 493 τ.μ.
