Διακοπές, σχολικές (ή και αισθηματικές) εκδρομές, ξέγνοιαστα Σαββατοκύριακα ή καθημερινή μετακίνηση από το σπίτι στη δουλειά και πίσω. Η Εθνική Οδός Αθηνών-Λαμίας είναι ένα κομμάτι της καθημερινότητάς μας και εγκαινιάστηκε στο τέλος Αυγούστου του 1962.
Μία ημέρα μετά τα εγκαίνια (Σάββατο 1 Σεπτεμβρίου 1962) ξεκινά η είσπραξη διοδίων στους σταθμούς διοδίων Σχηματαρίου (59ο χλμ) και Τραγάνας (130ο χλμ).
Εικόνες κυρίως ασπρόμαυρες (έχουν μία αισιοδοξία) από Ελληνικές ταινίες της εποχής δεν θυμίζουν πολύ την εικόνα που έχουμε για την Εθνική Οδό Αθηνών Λαμίας. Εμείς (οι πάνω από 40 ετών) την γνωρίσαμε, εκτός από τις εκδρομές προς την Θεσσαλονίκη και από τα μπλόκα των αγροτών.
Η Εθνική Οδός Αθηνών – Λαμίας μεγάλωσε (ηλικιακά και σε μήκος). Είναι από τους πρώτους αυτοκινητόδρομους που κατασκευάστηκαν στην Ελλάδα. Σύμφωνα με το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, ο σχεδιασμός τόσο της Εθνικής Οδού Αθηνών Λαμίας όσο και της Αθηνών Πατρών της έγινε από το 1955 – 1975, οπότε καταλαβαίνετε γιατί είναι τόσο εκτός πραγματικότητας.
Η χάραξή τους ακολούθησε την ιστορική διαδρομή των οδών από την… αρχαιότητα. Σταδιακά αναβαθμίστηκαν με διαπλάτυνση και μετονομάστηκαν σε νέες Ε.Ο. (Ν.Ε.Ο.) Από Αθήνα προς Πάτρα και Θεσσαλονίκη.
Τα επίσημα εγκαίνιά της έγιναν από τον τότε πρωθυπουργό Κων Καραμανλή, ο οποίος παρέδωσε στην κυκλοφορία τη νέα Εθνική Οδό Αθηνών – Λαμίας στο ύψος της Ν. Φιλαδέλφειας το 1962.
Στα εγκαίνια της νέα Εθνικής Οδού το μόνο τμήμα που δεν είχε ασφαλτοστρωθεί, ήταν στη Λίμνη Υλίκη στο οποίο όμως είχε δοθεί στην κυκλοφορία γιατί ήταν στρωμένο με… τσιμέντο. Μέχρι το 1963 ολοκληρώθηκαν τα έργα ασφαλτόστρωσης σε όλο το μήκος της οδού η οποία έγινε μέσα σε ένα δεκαήμερο.
Το παρόν
Ο Αυτοκινητόδρομος 1 (A1, γνωστός και ως Α.Θ.Ε. (Αθήνα – Θεσσαλονίκη – Εύζωνοι και παλαιότερα ως Π.Α.Θ.Ε. (Πάτρα – Αθήνα – Θεσσαλονίκη – Εύζωνοι)είναι αυτοκινητόδρομος στην Ελλάδα, που αποτελεί τμήμα της Ευρωπαϊκής Διαδρομής Ε75.
Με μήκος 550 χιλιόμετρα ο συγκεκριμένος οδικός άξονας είναι ο κυριότερος της Ελλάδας, διασχίζοντας τη χώρα κατακόρυφα και συνδέοντας την πρωτεύουσα Αθήνα με τις περιοχές της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας, καθώς και τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας, τη Θεσσαλονίκη. Ξεκινά από το Νέο Φάληρο στην Αττική και συνεχίζει βόρεια για να καταλήξει στο συνοριακό σταθμό Ευζώνων, στα σύνορα της Ελλάδας με το κράτος των Σκοπίων.
Η λειτουργία και η συντήρηση του Αυτοκινητοδρόμου «1» έχουν κατά το μεγαλύτερο μέρος του παραχωρηθεί σε ιδιωτικές εταιρείες: την Αυτοκινητόδρομο Αιγαίου Α.Ε. (Κλειδί Ημαθίας-Ράχες Φθιώτιδας), την Κεντρική Οδό Α.Ε. (Ράχες Φθιώτιδας -Σκαρφεία Φθιώτιδας) και την Νέα Οδό Α.Ε. (Σκαρφειά Φθιώτιδας -Μεταμόρφωση Αττικής). Το τμήμα Κλειδί Ημαθίας-Εύζωνοι λειτουργεί και συντηρείται από την Εγνατία Οδό Α.Ε.
Τα τότε χαρακτηριστικά της
- Στα τέλη της δεκαετίας 1970 – αρχές δεκαετίας 1980, η οδός σχεδόν σε όλο το μήκος της είχε πλάτος 13-14 μ. και 2 λωρίδες κυκλοφορίας (1 λωρίδα + 1 βοηθητική λωρίδα ανά κατεύθυνση) χωρίς διαχωριστική νησίδα.
- Πειραιάς – Λαμία
- Πλάτος οδού: 14 μ. πλάτος, δηλαδή οδόστρωμα 7,50 μ. (2 λωρίδες κυκλοφορίας πλάτους 1,75 μ. κάθε μία)
- Το πλάτος της οδού:
- Τρεις Γέφυρες – Κουκουβάουνες: Πλάτος: 32,5 μ.
- Κουκουβάουνες – Μπογιάτι: Πλάτος: 17 μέτρα.
- Συνολικό μήκος ευθυγράμμων τμημάτων της οδού: 160 χλμ.
- Κλίση της οδού ήταν 5% σε μήκος οδού 1.740 μέτρων. Στο υπόλοιπο μήκος η κλίση δεν ξεπερνούσε το 0 – 3%.
- Επέτρεπε την ασφαλή ταχύτητα των… 100 χλμ/ώρα.
- Δαπάνη κατασκευής: 960.000.000 δρχ εκ των οποίων:
- Δαπάνες απαλλοτριώσεων: 114.000.000 δρχ
- Δαπάνες τεχνικών έργων: 223.000.000 δρχ
- Το μήκος της οδού ήταν τότε τα 214 χιλ (αφετηρία στις Τρεις Γέφυρες).
Τα άλλα τμήματα
Λάρισα – Κατερίνη
Εγκαινιάστηκε το Σεπτέμβριο του 1959 και έχει 13 μ. πλάτος σε όλο το μήκος του, με εξαίρεση την Κοιλάδα των Τεμπών -10 μ. πλάτος, λόγω του αναγλύφου της θέσεως διελεύσεως στην περιοχή.
Λαμία – Λάρισα
Εγκαινιάστηκε τον Οκτώβριο του 1967 (με 14 μ. πλάτος σχεδόν σε όλο το μήκος του). Για το συγκεκριμένο τμήμα ο Υπουργός Δημοσίων Έργων Σόλων Γκίκας είχε δηλώσει τότε ότι με την αποπεράτωση του τμήματος Λαμίας – Λαρίσης εντός του 1963 θα ολοκληρωνόταν ο αυτοκινητόδρομος συνολικού μήκους 540 χιλιομέτρων κόστους υπέρ των 2.000.000.000 δρχ.
Κατερίνη – Θεσσαλονίκη
Είχε διατομή 14 μέτρων σε όλο το μήκος του. Η οδός εγκαινιάστηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 1973. Η οδός έχει μήκος 66 χιλιομέτρων και συντόμευσε την απόσταση μεταξύ Αθήνας – Θεσσαλονίκης κατά 35 χιλ. -Η δαπάνη κατασκευής της οδού ήταν 470.000.000 δρχ.
Θεσσαλονίκη – Ελληνογιουγκοσλαβικά Σύνορα
Τα έργα της οδού εγκαινιάστηκαν στις 16 Ιουλίου 1969. Τα εγκαίνια της αποπεράτωσης της οδού έγιναν στις 27 Ιουλίου 1973.
Οι εξελίξεις
Η μετατροπή σε (κλειστό) αυτοκινητόδρομο
Τα έργα αναβάθμισης της οδού και μετατροπής της σε κλειστό αυτοκινητόδρομο, ξεκίνησαν στα μέσα της δεκαετίας του 1980. Στα τέλη της ίδιας δεκαετίας, παραδόθηκαν στην κυκλοφορία (ως αυτοκινητόδρομος πλέον) τα τμήματα:
- Κόμβος Κλειδίου – Γαλλικός ποταμός (1988)
- Μπογιατι – Κόμβος Κρυονερίου (1989): 4,5 χλμ.
- Κόμβος Οινοφύτων – Κόμβος Σχηματαρίου (1989): 12,5 χλμ.
- Κόμβος Ριτσώνας – Κόμβος Θηβών (1989): 14,8 χλμ.
Τα αμέσως επόμενα χρόνια ξεκίνησαν έργα:
- Σε όλο το μήκος του τμήματος Αθήνα – Κόμβος Θηβών
- Στο τμήμα Κατερίνη – Κλειδί.
Η ιδιωτικοποίηση του άξονα
Στις 12 Ιουνίου 2007 ιδρύθηκε η Αυτοκινητόδρομος Αιγαίου Α.Ε. για την κατασκευή και λειτουργία του τμήματος Μαλιακός – Κλειδί.
Τα προβλήματα
Το 1995 λόγω κατολίσθησης στην περιοχή της Μαλακάσας, σταμάτησε η κυκλοφορία στην Εθνική Οδό και διεξαγόταν από παράπλευρο δρόμο μέχρι το 1998, που αποκαταστάθηκε . Στο ίδιο σημείο είχε σημειωθεί πάλι κατολίσθηση το 1968.
Τον Δεκέμβριο του 2009, λόγω κατολισθήσεων στην Κοιλάδα των Τεμπών (όπου σημειώθηκε και θάνατος του Ιταλού μηχανικού επίβλεψης των έργων ) η Εθνική Οδός έκλεισε – η κυκλοφορία διεξαγόταν μέσω παρακαμπτηρίων. Άνοιξε την 1η Απριλίου 2010 και ξανάκλεισε στις 12 Απριλίου 2010 και οριστικά στις 8 Μαΐου 2010.
Μία βόλτα στο Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο, αλλά και ένα Σαββατοκύριακο με Ελληνικές ταινίες μας δείχνει εικόνες από την αποκάλυψε την ιστορία του. Όσοι από εσάς θέλετε να δείτε την Εθνική Οδό μίας άλλης εποχής μπορείτε να δείτε τις ελληνικές ταινίες: Κατηγορώ τους ανθρώπους, Μερικοί το προτιμούν κρύο, Τα δύο πόδια σε ένα παπούτσι ,Ο Μικές παντρεύεται, Κάτι να καίει, Η Νύφη το’σκασέ. Αλλά και ΘΒ φανερός πράκτωρ ,ΘΒ επιχείρηση γης Μαδιάμ.
Φωτογραφίες: Eurokinissi
