Ήταν Απρίλιος του 2024, κάτι παραπάνω από ένας χρόνος πριν, όταν η κυβέρνηση, στο 9η Διεθνή Διάσκεψη για τους Ωκεανούς, εξήγγειλε -δια των αρμοδίων υπουργών- την χωροθέτηση δύο θαλασσίων πάρκων, στο Ιόνιο και το νότιο Αιγαίο.
Οι μελέτες τεκμηρίωσής τους ολοκληρώνονται, ενδιάμεσα η Τουρκία «φρόντισε» να εκφράσει και εδώ τις ενστάσεις της (όσον αφορά το νότιο Αιγαίο), ωστόσο ο Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά τη χθεσινή παρέμβασή του στην 3η Διάσκεψη του ΟΗΕ για τους Ωκεανούς, ανακοίνωσε ότι εντός Ιουνίου ξεκινά η νομική διαδικασία για τη δημιουργία των δύο πάρκων.
Σε συνέχεια της πρόσφατης κατάθεσης του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η κυβέρνηση προχωρά στο επόμενο, αναμενόμενο βήμα για τη διευθέτηση των τεχνικών εκκρεμοτήτων και την άμεση εκκίνηση της διαδικασίας για τη δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση εντός ένα μήνα.
Προηγήθηκαν αρκετές κυβερνητικές συσκέψεις επί του θέματος, στις οποίες αξιολογήθηκαν όλα τα δεδομένα και κρίθηκε ότι η εξελισσόμενη Διάσκεψη στην Νίκαια της Γαλλίας ήταν η κατάλληλη αφορμή για τις ανακοινώσεις από τον πρωθυπουργό:
«Είμαι στην ευχάριστη θέση να σας ανακοινώσω ότι η Ελλάδα έκανε ένα πολύ σημαντικό βήμα για την προστασία των θαλασσών σε εθνικό επίπεδο: πριν το τέλος αυτού του μήνα ξεκινάμε τη νομική διαδικασία για τη δημιουργία δύο νέων εθνικών θαλάσσιων πάρκων, ένα στο Ιόνιο Πέλαγος και ένα στις νότιες Κυκλάδες στο Αιγαίο Πέλαγος, σε πρώτη φάση, ενώ θα ακολουθήσουν και άλλα», τόνισε ο κ. Μητσοτάκης και πρόσθεσε:
«Με τα νέα πάρκα, θα αυξήσουμε σημαντικά τις θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές στα χωρικά μας ύδατα: μόλις ολοκληρωθούν αυτά τα πάρκα, θα υπερβούμε σημαντικά το όριο του 30% πολύ πριν από τον στόχο 30×30 του 2030. Και βέβαια, θα απαγορεύσουμε την αλιεία με μηχανότρατες σε όλα τα θαλάσσια πάρκα μας».
Γκρίζες ζώνες
Από την πλευρά της Άγκυρας μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει κάποια αντίδραση για το θέμα, μολονότι, μετά τις πρώτες σχετικές ανακοινώσεις, είχε ουσιαστικά θέσει για μία ακόμη φορά θέμα «γκρίζων ζωνών». Συγκεκριμένα, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών συνιστούσε στην Ελλάδα «να μη χρησιμοποιεί τα προβλήματα του Αιγαίου καθώς και τα ζητήματα που αφορούν το καθεστώς ορισμένων νησιών, βραχονησίδων και βράχων των οποίων η κυριαρχία δεν έχει παραχωρηθεί στην Ελλάδα από τις διεθνείς συμφωνίες στο πλαίσιο της δικής της ατζέντας».
Απαντώντας, το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών είχε διαμηνύσει ότι η ελληνική κυβέρνηση «θα συνεχίσει να υποστηρίζει απαρέγκλιτα την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας» και εγκάλεσε την Άγκυρα ότι «πολιτικοποιεί ένα αμιγώς περιβαλλοντικό ζήτημα».
Αλλά και ο ίδιος ο πρωθυπουργός, σε παλαιότερη συνέντευξή του, είχε υπογραμμίσει πως η Ελλάδα και σε αυτό το θέμα έχει «αυστηρά οριοθετημένη την εθνική της γραμμή». Πίσω από την πρωτοβουλία των θαλασσών πάρκων, όπως σημείωσε, «δεν υποκρύπτεται τίποτα πέρα από το να προστατέψουμε το θαλάσσιο οικοσύστημα μας».
Το πάρκο στο Ιόνιο θα ξεπερνά τα 20.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα και το πάρκο στο Νότιο Αιγαίο τα 8.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, με τις περιλαμβανόμενες ζώνες προστασίας να μην ξεπερνούν τα έξι ναυτικά μίλια εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων.
Σύμφωνα με τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής, η επίδραση των Θαλάσσιων Πάρκων εκτιμάται πως θα φέρει άμεσα και θεαματικά αποτελέσματα στην αύξηση των ιχθυοαποθεμάτων, αλλά και στην ανάκαμψη της θαλάσσιας βιοποικιλότητας.
