Πρωταγωνιστικό ρόλο στην έξοδο της οικονομίας από την ύφεση και την ταχύτερη ανάκαμψη από το 2021 και μετά, επιθυμούν να διαδραματίσουν οι κατασκευαστικές εταιρείες, με τον κλάδο να αναμένεται ότι θα βρεθεί στο επίκεντρο τους επόμενους μήνες, διεκδικώντας ένα σημαντικό μερίδιο από την «πίτα» των 32 δισ. ευρώ που είναι πιθανό να εισρεύσουν στην Ελλάδα, μέσω των κοινοτικών ταμείων, πέραν του επόμενου ΕΣΠΑ της περιόδου 2021-2027, το οποίο έχει ήδη ξεκινήσει να σχεδιάζεται.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις στελεχών του κλάδου, η κυβέρνηση προσανατολίζεται να ενισχύσει κατά προτεραιότητα τομείς με υψηλό πολλαπλασιαστικό συντελεστή, όπου θα είναι εγγυημένη η προστιθέμενη αξία για το σύνολο της οικονομίας. Στην περίπτωση των κατασκευών, το ΙΟΒΕ έχει υπολογίσει σε σειρά μελετών του, ότι ο κατασκευαστικός και οικοδομικός κλάδος διαθέτουν συντελεστή 1,8, δηλαδή για κάθε 1 ευρώ που επενδύεται, επιστρέφουν στην πραγματική οικονομία 1,8 ευρώ. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο, οι επενδύσεις σε υποδομές και δημόσια έργα έχουν συμπεριληφθεί σε πρώτη φάση στον κυβερνητικό σχεδιασμό, μαζί με τομείς, όπως οι ΑΠΕ, οι νεοφυείς επιχειρήσεις και η πράσινη οικονομία συνολικά.
Στον κλάδο εκτιμούν ότι αν υπάρξει άρτιος σχεδιασμός και ταχύτερη ωρίμανση έργων και διαγωνισμών, είναι εφικτό να απορροφηθούν κεφάλαια άνω των 15-17 δισ. ευρώ την επόμενη πενταετία. Ήδη, ο αρμόδιος υπουργός Υποδομών, κ. Κων. Αχ. Καραμανλής, έχει επικοινωνήσει την προσπάθεια που γίνεται για την ταχύτερη προετοιμασία και ανάθεση έργων συνολικής αξίας άνω των 13 δις ευρώ, είτε ως δημόσια, είτε ως παραχωρήσεις, ή και ως ΣΔΙΤ. Το ζητούμενο βέβαια είναι όχι μόνο να προχωρήσουν οι διαγωνισμοί, αλλά να υπάρξει και ο κατάλληλος επιμερισμός της «πίτας», ώστε να μην επαναληφθούν φαινόμενα ακραίων εκπτώσεων ή απανωτών προσφυγών, που θα οδηγήσουν σε νέα αδιέξοδα τον κλάδο.
Στην πρόσφατη παρέμβασή του, στο πλαίσιο του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, ο κ. Χρήστος Ιωάννου, μεγαλομέτοχος και πρόεδρος της Άβαξ, σημείωσε ότι, διαχρονικά, τα έργα υποδομής είναι ο βέλτιστος τρόπος για την έξοδο από οικονομικές κρίσεις, λόγω του υψηλού πολλαπλασιαστή που προσφέρουν στην πραγματική οικονομία. «Μέχρι σήμερα τρεις βασικοί λόγοι μας εμπόδιζαν από το να υλοποιήσουμε πολλά τέτοια έργα στην Ελλάδα: έλλειμμα κεφαλαίων, οι πολύ αυστηρές νόρμες της Ε.Ε., αλλά και η ελληνική γραφειοκρατία. Ωστόσο, η κρίση της πανδημίας έχει λειτουργήσει ως κάλεσμα αφύπνισης για την Ευρώπη, ώστε να απελευθερώσει τεράστιες ποσότητες κεφαλαίων και να αλλάξει την στάση της απέναντι στα έργα υποδομής, υιοθετώντας μια πιο ευέλικτη δημοσιονομική πολιτική για την χώρα μας». Κατά τον κ. Ιωάννου, είναι στο χέρι της Ελλάδας να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται, θεωρώντας ότι «πιστεύω ότι η επόμενη μέρα θα είναι θετική για τον κατασκευαστικό κλάδο».
Οι διαγωνισμοί «σέρνονται»…
Πάντως, εκτός από την πολιτική βούληση και την ρευστότητα, απαιτούνται και άλλα βήματα, καθώς ακόμα και σε έργα που έχουν χρηματοδότηση, οι περισσότεροι διαγωνισμοί «σέρνονται» επί χρόνια. Όπως ανέφερε πρόσφατα στέλεχος μεγάλης εταιρείας, «το ζήτημα δεν είναι τόσο το νομοθετικό πλαίσιο, όπου όντως υπάρχει περιθώριο σημαντικών βελτιώσεων. Το ζήτημα είναι να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη όλων των εταιρειών απέναντι στους θεσμούς και την αξιοκρατία που αυτοί είναι εφικτό να υπηρετήσουν». Ο βασικός λόγος για τον οποίο γίνονται συνεχώς προσφυγές, πέραν του προφανούς, δηλαδή της διεκδίκησης του έργου, είναι η αντίληψη ότι κάποιος άλλος ανταγωνιστής έχει αποκτήσει προβάδισμα για να αναλάβει το έργο, με αθέμιτο τρόπο, π.χ. μέσω των σχέσεων, ή των προσβάσεων που έχει με συγκεκριμένα πρόσωπα. Αυτή η καχυποψία, σε συνδυασμό και με τις χρόνιες παθογένειες του κλάδου, όπως οι ελλιπείς μελέτες, που αφήνουν «παράθυρο για μαγειρέματα», έχουν βαλτώσει πολλούς διαγωνισμούς δημοσίων έργων τα τελευταία χρόνια.
Η παρούσα συγκυρία ίσως αποτελεί μια ακόμα ευκαιρία για τον κλάδο να επιλύσει χρόνια ζητήματα. Όπως σημείωσε στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, ο κ. Μανώλης Σιγάλας, αντιπρόεδρος και γενικός διευθυντής της Hill International (από τους μεγαλύτερους ομίλους μελετών), για την περιοχή της Νότιας Ευρώπης, «το νέο πακέτο στήριξης από την Ε.Ε., ανεξάρτητα από την μορφή που θα λάβει, θα δίνει μεγάλη έμφαση σε έργα υποδομής. Έχουμε μπροστά μας μια ιστορική ευκαιρία για την Ελλάδα και μια μεγάλη πρόκληση για τον κλάδο».
