Σκέψεις, ενόψει της συνεδρίασης της Ολομέλειας του ΣτΕ, για τα ευεργετήματα (μπόνους) του ΝΟΚ.
του Λάμπρου Κίσσα, Πολεοδόμου-Χωροτάκτη Μηχ.,Msc./123kissas@gmail.com
Αν κι ορίστηκε να εκδικαστούν στις 11 Οκτωβρίου 2024, σε διαδοχικές συνεδριάσεις στην Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας, οι δύο βασικές υποθέσεις, που αφορούν προσφυγές κατοίκων και του Δήμου Αλίμου, κατά των ευεργετημάτων (μπόνους) του ΝΟΚ, είναι σχεδόν βέβαιο πως η ανασφάλεια του πολεοδομικού δικαίου θα συνεχιστεί μέχρι το τέλους του 2024 ή και τις αρχές του 2025, με την προϋπόθεση βεβαίως πως, δεν θα υπάρξουν αναβολές ή άλλου είδους καθυστερήσεις.
Ας μην ξεχνάμε ότι, μετά τις 293/2024 & 310/2024 Αποφάσεις του ΣτΕ, κατά των ευεργετημάτων (μπόνους) του ΝΟΚ, ήρθε κι η 101/2024 Απόφαση της Επιτροπής Αναστολών του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την οποία το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο θέτει ευθέως σε αμφισβήτηση τη νομιμότητα των οικοδομικών αδειών με τα μπόνους του ΝΟΚ, που υλοποιούνται στον συγκεκριμένο Δήμο και συνακόλουθα σε όλες τις περιοχές της χώρας, έως την οριστική κρίση της Ολομέλειας του ΣτΕ, συνεχίζοντας έτσι το καθεστώς ανασφάλειας δικαίου στην πολεοδομική νομοθεσία, με ότι αυτό συνεπάγεται για την κατασκευαστική δραστηριότητα, τις υλοποιημένες ή τις εν εξέλιξη οικοδομικές άδειες.
Η αλήθεια είναι πως, ήταν μάλλον αναμενόμενες οι Αποφάσεις 293/2024 & 310/2024 του ΣτΕ, καθόσον στηρίχτηκαν σε κάποιες από τις πάγιες σταθερές της νομολογίας του ΣτΕ.
Με συνέπεια, λοιπόν, στην νομολογία του ΣτΕ, εμφανίζεται το γεγονός πως, είναι αντισυνταγματικές, οι συνδυαστικές και σωρευτικές εφαρμογές ευεργετημάτων (bonus) – εν προκειμένου του ΝΟΚ. Δηλαδή, σε κάθε περίπτωση, οι διατάξεις των άρθρων 10 παρ. 1 περ. β΄, 15 παρ. 8, 19 παρ. 2 περ. α΄ και 25 παρ. 1 του Ν.Ο.Κ., είναι στενώς ερμηνευτέες και δεν επιτρέπεται η σωρευτική τους εφαρμογή τους.
Επίσης, είναι απαραίτητη και αναπόσπαστη ως μέρος του νόμου, Ειδική Μελέτη, που να τεκμηριώνει πως δεν υπάρχει επιβάρυνση στο δομημένο περιβάλλον, (εν προκειμένου με την εφαρμογή των κινήτρων του ΝΟΚ), όταν τα κίνητρα αλλοιώνουν ή διαφοροποιούν αριθμητικά (π.χ. ύψη) ή γεωμετρικά στοιχεία (π.χ. ιδεατό στερεό) μιας πολεοδομικής μελέτης. Κι αυτό γιατί, τα στοιχεία κι όροι δόμησης (όπως ιδεατό στερεό, ύψη, σ.δ., κλπ), σε μια πολεοδομική μελέτη, ¨εγγράφονται¨ σε έναν συγκεκριμένο κάθε φορά γεωμετρικό καμβά, που έχει ¨σταθερές¨ όπως τα πλάτη των οδών, ισοϋψείς, κλπ. Έχοντας τα παραπάνω υπόψη του, όρισε με κανονιστικό τρόπο ο νομοθέτης, τους όρους και περιορισμούς της δόμησης των πολεοδομικών ενοτήτων. Συνεπώς, οποιαδήποτε τροποποίησή τους, ανά ορισμένη περιοχή, είναι στην αρμοδιότητα του κανονιστικού νομοθέτη, ο οποίος θα πρέπει με ειδική μελέτη αφενός μεν, να αιτιολογεί την αναγκαιότητα της τροποποίησης, αφετέρου δε, να τεκμηριώνει πως οι τροποποιήσεις δεν επιβαρύνουν το οικιστικό περιβάλλον.
Και θα περιοριστούμε και σε μία τρίτη ¨σταθερά του ΣτΕ¨, αυτή που αναφέρει πως το ειδικότερο κατισχύει του γενικότερου. Υπογραμμίζεται δηλαδή, συχνά από το ΣτΕ πως, υπερισχύουν τα ειδικά πολεοδομικά διατάγματα (εν προκειμένω με χαμηλότερους όρους δόμησης) ανά περιοχή και όχι οι γενικές κι οριζοντίου τύπου ρυθμίσεις του ΝΟΚ, αφού όπως αναφέρεται και στο αντίστοιχο σκεπτικό «δεν έχουν την έννοια ότι καταργούν τις ειδικές πολεοδομικές διατάξεις των διαταγμάτων, με τις οποίες καθορίζεται κατά περίπτωση το ανώτατο ύψος των κτηρίων». Πρέπει να σημειωθεί πως, ως προς την ισχύ των ειδικών διαταγμάτων και των νεότερων προεδρικών διαταγμάτων για τους χαμηλότερους όρους δόμησης και ύψη των κτιρίων, εκδόθηκε ήδη η με αρ. 705/2020 Απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου Επικρατείας που ακύρωσε τα μπόνους του ΝΟΚ στο δεκαόροφο ξενοδοχείο της Ακρόπολης.
Για τους παραπάνω λόγους, θεωρώ πως δεν θα διαφοροποιηθεί σε μεγάλο βαθμό, η Απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ, σε σχέση με αυτές του Ε΄ Τμήματος.
Οι λύσεις, στο αδιέξοδο που έχει δημιουργηθεί, θα έρθουν πρωτίστως μέσα από σχετικές τροποποιήσεις των σχετικών άρθρων τόσο των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων, όσο και των Ρυθμιστικών Σχεδίων Εφαρμογής για τις περιοχές όπου θα επιτρέπονται κάποια φιλοπεριβαλλοντικά ¨ευεργετήματα¨ και δευτερεύοντος μέσα από τις τροποποιήσεις του ΝΟΚ (ήδη κάποιες προωθεί το ΥΠΕΝ). Το ¨βάρος¨, δηλαδή, θα πρέπει να δοθεί, από το ΥΠΕΝ, στα άρθρα 7, 8 & 10 του ν. 4447/16 (όπως ισχύει) και στις αντίστοιχες προδιαγραφές εκπόνησης των ΤΠΣ & ΡΣΕ.
Η ηγεσία του ΥΠΕΝ, σε αυτήν την περίπτωση δεν έχει σύμμαχο τον χρόνο, παρά μόνο τις γνώσεις τις και την θέληση της, για την επίλυση των πολεοδομικών θεμάτων.
Σε κάθε περίπτωση όμως, θα πρέπει να γίνει κατανοητό (και δεν θα κουραστώ να το επαναλαμβάνω) πως, ο σύγχρονος πολεοδομικός σχεδιασμός δεν σταματά με την έγκριση ενός ΤΠΣ. Ο σύγχρονος σχεδιασμός δεν πρέπει να σταματά ούτε καν με την εκπόνηση των ΡΣΕ ή την κύρωση εφαρμογής των Πράξεων Εφαρμογής, αλλά με την ολοκλήρωση του Προγράμματος Εφαρμογής του οικείου ΤΠΣ, όπως προβλέπεται από την κείμενη πολεοδομική νομοθεσία, η οποία εκπορεύεται από την σύγχρονη πολεοδομική επιστήμη.
του Λάμπρου Κίσσα, Πολεοδόμου-Χωροτάκτη Μηχ.,Msc./123kissas@gmail.com
