«Όταν τελειώσει το πρόγραμμα “Εξοικονομώ κατ’ Οίκον” –έχουν γίνει δύο κύκλοι– θα έχουν αναβαθμιστεί περίπου 140.000 ακίνητα-ιδιοκτησίες σε 7-8 χρόνια , δηλαδή λιγότερο από 20.000 ακίνητα ανά έτος. Ο στόχος απέχει παρασάγγας από τα 60.000 ακίνητα που έχει τεθεί από το ΕΣΕΚ (Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα) και τις κοινοτικές οδηγίες. Πώς θα φθάσουμε με αυτούς τους ρυθμούς τα 600.000 ανακαινισμένα κτίρια το 2030; Πόσα δημόσια κτίρια θα ανακαινισθούν με το πρόγραμμα “ΗΛΕΚΤΡΑ” (σ.σ. 2019-2025 ανακαίνιση συνολικού εμβαδού, δηλαδή 3%, της θερμικής ζώνης των κτιρίων της κεντρικής δημόσιας διοίκησης) των 500 εκατομμυρίων και πόση ενέργεια θα εξοικονομήσουμε με αυτά τα χρήματα; Εξάλλου και η υποχρεωτική έκδοση Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) εφαρμόζεται λανθασμένα».
Δεν είναι τοποθέτηση του υπογράφοντος, αλλά δήλωση του προέδρου του ΤΕΕ, Γιώργου Στασινού, η οποία έγινε στα τέλη Ιανουαρίου του 2020 στην ημερίδα του Πανελλήνιου Συλλόγου Πιστοποιημένων Ενεργειακών Επιθεωρητών (ΠΣΥΠΕΝΕΠ): «Οι μηχανικοί και το Επιμελητήριο είναι δίπλα στην κυβέρνηση και την Πολιτεία, προκειμένου να καταφέρουμε να ανακαινίσουμε το κτιριακό απόθεμα της χώρας, να προχωρήσουμε στην ανέγερση κτιρίων σχεδόν μηδενικής ενεργειακής κατανάλωσης και να κινητοποιήσουμε τους πόρους. Αλλά αυτό προϋποθέτει αλλαγές και προσαρμογές που έχουν αργήσει».
Από την πλευρά του ο Πανελλήνιος Σύλλογος Πιστοποιημένων Ενεργειακών Επιθεωρητών (ΠΣΥΠΕΝΕΠ), διά του προέδρου του Κώστα Λάσκου, ζητά «από τους συναδέλφους μηχανικούς να φιλτράρουν τον καταιγισμό απόψεων και ενημερώσεων και να προσπαθούν να αποκτούν δική τους αντίληψη στα πράγματα, χωρίς να μένουν σε φήμες, πληροφορίες και «ακούσματα» περί του τι κάνει και τι δεν κάνει ο Κανονισμός Ενεργειακής Απόδοσης Κτιρίων (ΚΕΝΑΚ) και τι προτείνει, πρεσβεύει και τελικά επιδιώκει ο κάθε φορέας της αγοράς και της δουλειάς μας».
Ενίσχυση πλαισίου
Στις αρχές της εβδομάδας, με δεδομένο τα μεγάλα προβλήματα που προκαλεί η κρίση του κορονοϊού και στην οικοδομική δραστηριότητα, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) και το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) κατέληξαν σε μια συμφωνία για ένα μνημόνιο συνεργασίας με στόχους: «τη στήριξη του κατασκευαστικού κλάδου και τη δημιουργία κατάλληλων προϋποθέσεων για την επίτευξη των στόχων του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα, σε ό,τι αφορά τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης». Μια συνεργασία για «να γίνει εφικτό η χώρα μας να πετύχει, με πραγματικούς όρους και όχι στα χαρτιά, τους στόχους εξοικονόμησης ενέργειας στα κτίρια».
Μία από τις σημαντικές παραμέτρους που περιλαμβάνεται στο μνημόνιο είναι και η ενίσχυση του θεσμικού πλαισίου που διέπει τις ενεργειακές επιθεωρήσεις και την έκδοση Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) – προβλέπεται σύστημα πιστοποίησης των Ενεργειακών Επιθεωρητών (που εκδίδουν τα ΠΕΑ), μέσω εξετάσεων στο ΤΕΕ, αλλά και αξιολόγηση του τρόπου πληρωμής τους. Εάν διαπιστωθεί, στο πλαίσιο των ελέγχων, ότι οι ενεργειακοί επιθεωρητές ασκούν πλημμελώς τα καθήκοντά τους, θα προβλέπονται συγκεκριμένες κυρώσεις. Και οι ενεργειακοί ελεγκτές θα πιστοποιούνται από το ΤΕΕ, όπως και οι επιθεωρητές.
Αυτό που ισχύει μέχρι τώρα, κατά δήλωση του κ. Στασινού, «είναι μεν υποχρεωτική η έκδοση ΠΕΑ Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης, όμως, με τις επιλογές που έχουν γίνει, αυτό το μέτρο εφαρμόζεται λανθασμένα. Δεν μπορεί να συνεχίζεται επ’ άπειρον η πρακτική της έκδοσης πιστοποιητικών ενεργειακής επάρκειας, με μοναδικό κριτήριο το κόστος έκδοσης. Όλοι γνωρίζουμε ότι προσφέρονται στην αγορά ενεργειακά πιστοποιητικά με 50 ευρώ, ίσως και παραπάνω. Αν το γνωρίζετε αυτό, σημαίνει ότι το πιστοποιητικό βγαίνει από το γραφείο του ενεργειακού επιθεωρητή μετά από ένα τηλέφωνο, χωρίς καν επίσκεψη. Ποια έρευνα, ποια μελέτη, ποια εφαρμογή, ποιος έλεγχος, ποια ουσιαστική αξιολόγηση μπορεί να γίνει, έστω σε ένα διαμέρισμα με μόλις 50 ευρώ;».
Χρήση τεχνολογίας
Σύμφωνα με το μνημόνιο συνεργασίας, επικαιροποιούνται έως το τέλος του 2020 «με ευθύνη του ΤΕΕ οι τεχνικές προδιαγραφές για ΑΠΕ, Βιοκλιματικά, Φωτοτεχνία, Θέρμανση και Κλιματισμό και Αξιολόγηση Ενεργειακών Επενδύσεων, ώστε να ευθυγραμμίζονται με τον ΚΕΝΑΚ».
Ένα ζήτημα που δεν λύνεται είναι η χρήση τεχνολογίας ΑΠΕ σε πολλά κτίρια του αστικού χώρου, κυρίως του χαρακτηρισμένου ιστορικού κέντρου. Με βάση τη νομοθεσία, τα νέα κτίρια για τα οποία εκδίδεται οικοδομική άδεια από 1/1/2020 πρέπει να είναι σχεδόν μηδενικής ενεργειακής κατανάλωσης, να είναι στην κατάταξή τους κατηγορίας τουλάχιστον Α και (Α+). Οι εγκρίσεις και αυτού του είδους επεμβάσεων περνούν από αρχιτεκτονικό και τεχνικό έλεγχο και απαιτείται η σύμφωνη γνώμη του υπουργείου Πολιτισμού, για το οποίο τα φωτοβολταϊκά στις στέγες δεν είναι αποδεκτή μέθοδος. Το πρόβλημα είναι έντονο ήδη σε πολλές περιοχές. Ειδήμονες της αγοράς, λένε, όμως ότι «λόγω των απαιτήσεων του ΚΕΝΑΚ, στο κτίριο πρέπει υποχρεωτικά να γίνεται και (αυτό)παραγωγή ενέργειας. Αυτό, με βάση τη νομοθεσία, σημαίνει κυρίως αντλίες θερμότητας, αλλά, αναλόγως των χαρακτηριστικών του κτιρίου ή των κλιματολογικών δεδομένων της περιοχής, δεν αρκεί αυτό για την επίτευξη της κατηγορίας Α/Α+ και έτσι χρειάζεται η εγκατάσταση συστημάτων φωτοβολταϊκών ή μικρών ανεμογεννητριών. Το αποτέλεσμα είναι να μην είναι δυνατό τα κτίρια αυτά κτίρια να γίνουν στην πραγματικότητα κατηγορίας Α».
Στο μνημόνιο πάντως ΥΠΕΝ και ΤΕΕ, η προώθηση της εξοικονόμησης ενέργειας στα κτίρια καταλαμβάνει κεντρικό ρόλο, «καθώς το 40% της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας και πάνω από το 30% των εκπομπών ρύπων προέρχεται από τα κτίρια». Στους επόμενους κύκλους του προγράμματος «Εξοικονόμηση κατ’ Οίκον», «θα εξεταστεί η θέσπιση του ενδεδειγμένου συνδυασμού κινήτρων/υποχρεώσεων για την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων κατηγορίας Ζ και Η, λαμβάνοντας υπόψη ότι το 55% των κατοικιών έχουν κατασκευαστεί πριν από το 1980 και είναι πολύ χαμηλής ενεργειακής απόδοσης». Ένα μέτρο που θεωρεί ο πρόεδρος του ΤΕΕ σημαντικό και ότι είναι προς τη σωστή κατεύθυνση είναι η έκπτωση φόρου 40% στις εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης. Πρέπει όμως να το παρακολουθούμε και ιδίως την απόδοσή. Διότι θα είναι μισό το μέτρο αν δεν περιλαμβάνονται και τα υλικά στην έκπτωση, με την προϋπόθεση, όπως έχει τονίσει, η χώρα να συνεχίσει την καλή δημοσιονομική της πορεία (προφανώς λόγω του κορονοϊού, αυτό πάει πίσω).
«Το νέο πλαίσιο συνεργασίας αποτελεί καρπό εποικοδομητικού διαλόγου μεταξύ του υπουργείου μας και του ΤΕΕ. Είμαι βέβαιος ότι θα λειτουργήσει αποτελεσματικά και θα αποτελέσει πολύτιμο εργαλείο για την ενίσχυση της οικοδομικής δραστηριότητας που έχει “παγώσει”, λόγω του COVID-19», δήλωσε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Γεράσιμος Θωμάς: «Η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης του κτιριακού αποθέματος της χώρας μας σε συνδυασμό με χρηματοοικονομικά εργαλεία όπως τα προγράμματα “Εξοικονομώ” και “ΗΛΕΚΤΡΑ” μπορούν να δημιουργήσουν –και να διατηρήσουν– χιλιάδες θέσεις εργασίας την επόμενη ημέρα».
Οφέλη για κάθε πολίτη
Για τον πρόεδρο του ΤΕΕ, Γιώργο Στασινό, «έχει μεγάλη σημασία και θα έχει περισσότερη τα επόμενα χρόνια να καταναλώνουμε λιγότερη ενέργεια, να παράγουμε λιγότερους ρύπους, να έχουμε ένα καλύτερο περιβάλλον. Και ο μόνος δρόμος για να γίνουν αυτά εφικτά είναι, πέρα από κοινοτικές ή άλλες υποχρεώσεις, να μετράμε, να μελετούμε, να κατασκευάζουμε, να ελέγχουμε και να πιστοποιούμε σωστά, με επιστημοσύνη, συνέπεια και αποτελεσματικότητα, ώστε στο τέλος να βλέπει τα οφέλη κάθε πολίτης». Με τη «συνεργασία ΤΕΕ και ΥΠΕΝ, θα γίνει εφικτό η χώρα μας να πετύχει, με πραγματικούς όρους και όχι στα χαρτιά, τους στόχους εξοικονόμησης ενέργειας στα κτίρια, με ένα νέο, πιο σύγχρονο και αποτελεσματικό πλαίσιο, με νέα εργαλεία πραγματικής απόδοσης».
του Φίλη Καϊτατζή
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο
