Η άμεση προστασία της Δυτικής Αττικής μετά τη μεγάλη πυρκαγιά, η επιτάχυνση των έργων αντιδιαβρωτικής και αντιπλημμυρικής θωράκισης, η κήρυξη των καμένων εκτάσεων ως αναδασωτέων και η περαιτέρω ενίσχυση της πρόληψης μέσω του προγράμματος AntiNERO αποτελούν τους βασικούς άξονες του σχεδίου του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την αποκατάσταση της περιοχής. Το σχέδιο παρουσίασε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, σε συνέντευξη Τύπου, υπογραμμίζοντας ότι «η επόμενη ημέρα δεν ξεκινά σήμερα, αλλά έχει ήδη ξεκινήσει», καθώς οι αρμόδιες υπηρεσίες βρίσκονται ήδη στο πεδίο προετοιμάζοντας τις πρώτες παρεμβάσεις.
Ο υπουργός ξεκίνησε την τοποθέτησή του αποτίοντας φόρο τιμής στους πέντε πυροσβέστες που έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των πυρκαγιών της τελευταίας εβδομάδας, επισημαίνοντας ότι η Πολιτεία οφείλει να τιμά τη θυσία τους και να συνεχίσει την προσπάθεια προστασίας των δασικών οικοσυστημάτων της χώρας. Όπως ανέφερε, η εβδομάδα που πέρασε υπήρξε ιδιαίτερα δύσκολη, με διαδοχικά μεγάλα μέτωπα από την Κρήτη έως τη Βοιωτία και τη Δυτική Αττική, υπό εξαιρετικά δυσμενείς κλιματικές συνθήκες.
Αναφερόμενος στην εξέλιξη των πυρκαγιών, σημείωσε ότι στην Κρήτη η φωτιά απείλησε άμεσα το μοναδικό φοινικόδασος της Πρέβελης, ωστόσο χάρη στις συντονισμένες επιχειρήσεις διασώθηκε σχεδόν στο σύνολό του, καθώς από τα περίπου 30 στρέμματα επηρεάστηκαν μόλις 3,5 στρέμματα. Αντίστοιχα, στα δύο μεγάλα περιστατικά της Βοιωτίας οι πυροσβεστικές δυνάμεις έδωσαν πολυήμερη μάχη με συνεχείς αναζωπυρώσεις, ενώ ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην πυρκαγιά στο Ποικίλο Όρος, όπου τα έργα πρόληψης του προγράμματος AntiNERO συνέβαλαν ουσιαστικά στον περιορισμό της εξάπλωσης της φωτιάς και στην προστασία του αστικού ιστού και κρίσιμων υποδομών.
Για τη μεγάλη πυρκαγιά που ξεκίνησε από τη Βοιωτία και επεκτάθηκε στη Δυτική Αττική, ο κ. Παπασταύρου έκανε λόγο για μια ιδιαίτερα σοβαρή περιβαλλοντική καταστροφή, σημειώνοντας ότι η συνολική περίμετρος της πληγείσας περιοχής ανέρχεται σε περίπου 113.000 στρέμματα, εκ των οποίων τα περίπου 95.000 βρίσκονται εντός της Περιφέρειας Αττικής. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι αυτό δεν σημαίνει πως κάηκε στο σύνολό της η συγκεκριμένη έκταση, καθώς μέσα στην περίμετρο περιλαμβάνονται διαφορετικές κατηγορίες γης, ενώ σημαντικά τμήματα δασικής βλάστησης διασώθηκαν και θα αποτυπωθούν αναλυτικά στη χαρτογράφηση της περιοχής.
Όπως τόνισε, πρώτη προτεραιότητα αποτελεί πλέον η προστασία των εδαφών και των κατάντη περιοχών από τους κινδύνους που ακολουθούν μια μεγάλη πυρκαγιά. Ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη η παραγωγή του αναγκαίου χαρτογραφικού υλικού, ώστε να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες μελέτες και να επιλεγούν οι περιοχές όπου θα πραγματοποιηθούν τα έργα αντιδιαβρωτικής και πρώτης αντιπλημμυρικής προστασίας. Στόχος είναι να συγκρατηθούν τα εδάφη και τα φερτά υλικά, περιορίζοντας τον κίνδυνο πλημμυρικών φαινομένων κατά τη χειμερινή περίοδο. Ο υπουργός δεσμεύθηκε ότι τα πρώτα έργα θα ξεκινήσουν έως τις 15 Σεπτεμβρίου και θα ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος του έτους, υπενθυμίζοντας ότι αντίστοιχο χρονοδιάγραμμα εφαρμόστηκε με επιτυχία το 2025 σε δεκατέσσερις πυρόπληκτες περιοχές της χώρας.
Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι η Τράπεζα Πειραιώς αναλαμβάνει, ως Ανάδοχος Αποκατάστασης, τη χρηματοδότηση των αναγκαίων μελετών και έργων ύψους 1,5 εκατ. ευρώ, ενώ αναφέρθηκε και στη δωρεά ύψους 25 εκατ. ευρώ της HELLENiQ ENERGY για την υποστήριξη των δράσεων αποκατάστασης μετά τις φετινές πυρκαγιές, με ιδιαίτερη έμφαση στη Δυτική Αττική. Όπως υπογράμμισε, οι ιδιωτικές αυτές συνεισφορές λειτουργούν συμπληρωματικά προς τους δημόσιους πόρους, στο πλαίσιο του θεσμού του Αναδόχου Αποκατάστασης, μέσω του οποίου έχουν ήδη υλοποιηθεί ή δρομολογηθεί περισσότερα από 60 έργα συνολικού ύψους άνω των 46 εκατ. ευρώ.
Ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ακόμη ότι η πληγείσα περιοχή θα κηρυχθεί υποχρεωτικά αναδασωτέα μέσα στις επόμενες τριάντα ημέρες, ενώ το υπουργείο θα παρακολουθεί συστηματικά τη φυσική αναγέννηση των οικοσυστημάτων, ιδιαίτερα στις περιοχές που έχουν πληγεί επανειλημμένα από πυρκαγιές. Όπως ανέφερε, η φυσική αναγέννηση αποτελεί τον βασικό μηχανισμό ανάκαμψης των ελληνικών δασών, ωστόσο απαιτείται συνεχής προστασία, επιστημονική παρακολούθηση και, όπου χρειάζεται, στοχευμένες παρεμβάσεις.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην πρόληψη, σημειώνοντας ότι από το 2022 μέχρι σήμερα έχουν διατεθεί 667 εκατ. ευρώ μέσω του προγράμματος AntiNERO, το οποίο έχει ήδη αναγνωριστεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως παράδειγμα αποτελεσματικής ευρωπαϊκής επένδυσης για την προστασία των δασών απέναντι στην κλιματική κρίση. Παράλληλα, ανακοίνωσε την ενεργοποίηση χρηματοδότησης ύψους 25 εκατ. ευρώ από το Πράσινο Ταμείο για δασοτεχνικά έργα ορεινής υδρονομίας και αντιπλημμυρικής προστασίας στην Αττική, με πόρους που θα διατεθούν στην Περιφέρεια Αττικής για έργα στα Βίλια, τα Γεράνεια, τη Βαρυμπόμπη, τις Αφίδνες και το Κρυονέρι.
Απαντώντας σε ερώτηση του ΑΠΕ-ΜΠΕ ο υπουργός, τόνισε ότι η αποτελεσματική προστασία των δασών στηρίζεται σε τέσσερις βασικούς πυλώνες: την πρόληψη, τον άμεσο εντοπισμό της πυρκαγιάς, τον αποτελεσματικό συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων φορέων και την ταχεία αποκατάσταση των καμένων εκτάσεων. «Χρειαζόμαστε περισσότερο AntiNERO, περισσότερη πρόληψη», τόνισε, επισημαίνοντας ότι για σχεδόν είκοσι χρόνια η Δασική Υπηρεσία δεν ενισχύθηκε με νέο προσωπικό, με αποτέλεσμα να χαθεί ουσιαστικά μία ολόκληρη γενιά δασικών στελεχών, χωρίς να μπορέσει να μεταλαμπαδεύσει την πολύτιμη εμπειρία και τεχνογνωσία της στις νεότερες γενιές. Όπως σημείωσε, η υποστελέχωση της Δασικής Υπηρεσίας δυσχέρανε σημαντικά την κάλυψη των μεγάλων δασικών εκτάσεων και την υλοποίηση προληπτικών παρεμβάσεων. Για τον λόγο αυτό, υπογράμμισε την ανάγκη να υλοποιηθούν όσο το δυνατόν περισσότερα έργα πρόληψης, να ενισχυθούν τα συστήματα έγκαιρου εντοπισμού των πυρκαγιών -αναγνωρίζοντας τη σημαντική συμβολή της Πολιτικής Προστασίας-, να διασφαλιστεί ο άμεσος συντονισμός όλων των συναρμόδιων υπηρεσιών και να επιταχυνθούν οι εργασίες αποκατάστασης μετά από κάθε καταστροφή. Παράλληλα, τόνισε ότι προγράμματα όπως το AntiNERO πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω και να αποτελέσουν παράδειγμα καλής πρακτικής και για άλλες χώρες.
Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο υπουργός υπογράμμισε ότι η κλιματική κρίση καθιστά βέβαιο πως η χώρα θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει μεγάλες πυρκαγιές. «Δεν μπορούμε να υποθέσουμε ότι δεν θα υπάρξουν ξανά μεγάλες πυρκαγιές. Μπορούμε όμως να μειώνουμε συστηματικά τον κίνδυνο, να ενισχύουμε την ανθεκτικότητα των δασών και να αποκαθιστούμε γρήγορα και με επιστημονικό τρόπο τις περιοχές που πλήττονται», ανέφερε.
Για τη Δυτική Αττική, επανέλαβε ότι η δέσμευση του υπουργείου είναι η άμεση έναρξη των έργων προστασίας, η τήρηση του χρονοδιαγράμματος, η συστηματική παρακολούθηση της ανάκαμψης των οικοσυστημάτων και η συνέχιση των παρεμβάσεων πρόληψης, τονίζοντας ότι «τα δάση μας αποτελούν δομικό στοιχείο της ταυτότητάς μας και παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές».
Ο υπουργός πρόσθεσε ότι «είναι σαφές ότι ήρθε η ώρα να αναθεωρηθεί το θεσμικό πλαίσιο για τα ιδιωτικά ηλεκτρικά δίκτυα και να κλείσουν τα όποια κενά. Η ανάγκη που υπήρχε το 2006 να κινητροδοτηθούν αυτά τα δίκτυα, δεν υπάρχει στο σήμερα, ενώ όπως έκανε γνωστό «θα κινηθούμε προς την αυστηροποίηση του θεσμικού πλαισίου».
Ο υπουργός εξήρε τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων κατά τη διάρκεια της πυρκαγιάς, αναφέροντας ότι από την πρώτη στιγμή στο πεδίο βρέθηκαν η Δασική Υπηρεσία, τα Δασαρχεία, η Γενική Διεύθυνση Δασών, το Πυροσβεστικό Σώμα, η Πολιτική Προστασία, η Περιφέρεια, οι δήμοι, οι Ένοπλες Δυνάμεις, οι εθελοντές και οι Δασικοί Συνεταιρισμοί Εργασίας, οι οποίοι συνέβαλαν τόσο στις επιχειρήσεις κατάσβεσης όσο και στην απομάκρυνση επικίνδυνων καμένων δέντρων και στην αποκατάσταση της πρόσβασης στις πληγείσες περιοχές. Παράλληλα, αξιοποιήθηκαν μηχανήματα έργου από τους αναδόχους των έργων πρόληψης και τον στρατό, ενώ ξεκίνησαν άμεσα οι αυτοψίες, η δορυφορική χαρτογράφηση και η προετοιμασία των έργων αποκατάστασης.
Όπως ανέφερε ο γενικός γραμματέας Δασών Στάθης Σταθόπουλος «το AntiNERO είναι το μεγαλύτερο πρόγραμμα που έχει εφαρμοστεί στην Ελλάδα» επισημαίνοντας ότι η ζημιά στη Δυτική Αττική θα ήταν ακόμα μεγαλύτερη εάν δεν είχαν διατεθεί περί τα 20 εκατομμύρια ευρώ για την αντιπυρική προστασία της περιοχής. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «η δασική πολιτική μετά το 2022 βρήκε πόρους και εκτέλεσε έργα. Θα κάνουμε τα αδύνατα δυνατά, όλα τα χρονοδιαγράμματα όσον αφορά τα έργα να τρέξουν με τρόπο ποιοτικό και η δασική υπηρεσία και το υπουργείο θα βρίσκονται δίπλα σε όλους όσοι τα εκτελούν. Σε κάθε περίπτωση, οι κάτοικοι της Δυτική Αττικής δεν θα μείνουν μόνοι τους». Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «αισιοδοξούμε ότι θα έχουμε τελικά αποτελέσματα σχετικά με την ενίσχυση των πόρων από την ΕΕ όσον αφορά την πρόληψη, την ανθεκτικότητα και τον εξοπλισμό.
Απ’ την πλευρά του ο γενικός διευθυντής Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος, ΥΠΕΝ Βαγγέλης Γκουντούφας επεσήμανε ότι η πρόσφατη πυρκαγιά ξεκίνησε από την Βοιωτία και πέρασε με μεγάλη ταχύτητα στη Δυτική Αττική. Ανέλυσε τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των καμένων εκτάσεων. Επίσης περιέγραψε το σύνολο των αντιπυρικών έργων που υλοποιήθηκαν στην περιοχή στο πλαίσιο του AntiNERO ύψους 20 εκατομμυρίων ευρώ, επισημαίνοντας ότι σε αντίθετη περίπτωση, θα κινδύνευαν πολύ περισσότερες περιοχές με βάση την ένταση και τα χαρακτηριστικά της φωτιάς.
Όπως έκανε γνωστό, οι άμεσες ενέργειες του ΥΠΕΝ αφορούν, μεταξύ άλλων, στα εξής:
Έκδοση αποφάσεων για την υλοτομία παρόδιας καμένης βλάστησης, απαγόρευσης θήρας και βόσκησης, έκδοση άδειας στους κατοίκους για τη συλλογή καυσοξύλων, συνεργασία για τη συλλογή και περίθαλψη ειδών άγριας πανίδας που χρήζουν φροντίδας, σύνταξη και έγκριση των μελετών για την εκτέλεση αντιδιαβρωτικών έργων, άμεση κήρυξη εκτάσεων ως ανδασωτέων, και άμεση πρόσληψη ανθρώπινου δυναμικού. Έργα που πρόκειται να υλοποιηθούν αφορούν σε αντιδιαβρωτικές παρεμβάσεις, ορεινά αντιπλημμυρικά, επανεγκατάσταση του δάσους με φυσική ή τεχνητή αναδάσωση καθώς και σε έργα ορεινής υδρονομίας.
