Στις σύγχρονες πόλεις οι δρόμοι αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν τη θερμοκρασία του αστικού περιβάλλοντος, την απορροή των όμβριων υδάτων αλλά και την οδική ασφάλεια. Για τον λόγο αυτό, η διεθνής επιστημονική κοινότητα αναζητά νέα υλικά που θα μπορούν να κάνουν το οδικό δίκτυο πιο ανθεκτικό απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα παραδείγματα προέρχεται από το Μαρόκο, όπου εφαρμόζονται πιλοτικά έργα σε δημόσιους χώρους των πόλεων Μαρακές και Αγκαντίρ με τη χρήση πορώδους ασφαλτοτάπητα.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη τεχνολογία δεν αποτελεί μια νέα εφεύρεση. Αντίθετα, βασίζεται σε μια τεχνολογία που μελετάται εδώ και αρκετά χρόνια σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα σε όλο τον κόσμο και τα τελευταία επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι μπορεί να προσφέρει σημαντικά περιβαλλοντικά και λειτουργικά οφέλη.
Πώς λειτουργεί η πορώδης άσφαλτος
Σε αντίθεση με τον συμβατικό ασφαλτοτάπητα, ο οποίος είναι σχεδόν αδιαπέραστος από το νερό, η πορώδης άσφαλτος διαθέτει ένα δίκτυο μικροσκοπικών κενών που επιτρέπουν στο νερό της βροχής να διεισδύει στο εσωτερικό της και στη συνέχεια να απορροφάται από τα υποκείμενα στρώματα του δρόμου.
Το νερό που παραμένει στους πόρους εξατμίζεται σταδιακά όταν αυξάνεται η θερμοκρασία. Η εξάτμιση αυτή απορροφά θερμότητα από την επιφάνεια του δρόμου, δημιουργώντας ένα φυσικό φαινόμενο ψύξης. Σύμφωνα με πρόσφατη ανασκόπηση δεκάδων επιστημονικών ερευνών, η αποτελεσματικότητα της διαδικασίας δεν εξαρτάται μόνο από το πόσο πορώδες είναι το υλικό, αλλά κυρίως από το πόσο νερό μπορεί να συγκρατήσει και για πόσο χρονικό διάστημα αυτό παραμένει διαθέσιμο ώστε να εξατμιστεί.
Λιγότερη ζέστη στις πόλεις
Η συμβατική μαύρη άσφαλτος απορροφά το μεγαλύτερο μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας, με αποτέλεσμα η θερμοκρασία της επιφάνειάς της να ξεπερνά συχνά τους 60 βαθμούς Κελσίου κατά τη διάρκεια ενός έντονου καύσωνα. Η θερμότητα αυτή απελευθερώνεται αργά μετά τη δύση του ήλιου, ενισχύοντας το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας, δηλαδή τη διατήρηση υψηλών θερμοκρασιών μέσα στις πόλεις ακόμη και τη νύχτα.
Οι επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι τα πορώδη και γενικότερα τα “δροσερά” οδοστρώματα μπορούν να μειώσουν αισθητά τη θερμοκρασία της επιφάνειας του δρόμου όταν υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες υγρασίας. Ανάλογα με την τεχνολογία και το κλίμα, έχουν καταγραφεί μειώσεις που φτάνουν ακόμη και τους 10 έως 20 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τον συμβατικό ασφαλτοτάπητα.
Περιορίζουν τις πλημμύρες και την υδρολίσθηση
Ένα ακόμη σημαντικό πλεονέκτημα είναι η διαχείριση των όμβριων υδάτων. Επειδή το νερό δεν παραμένει στην επιφάνεια του δρόμου αλλά διηθείται στο υπέδαφος, μειώνεται η ποσότητα που καταλήγει ταυτόχρονα στα δίκτυα αποχέτευσης κατά τη διάρκεια έντονων βροχοπτώσεων.
Αυτό μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό των πλημμυρικών φαινομένων, ενώ παράλληλα απομακρύνεται ταχύτερα το νερό από την επιφάνεια του οδοστρώματος, μειώνοντας τον κίνδυνο υδρολίσθησης και βελτιώνοντας την πρόσφυση των ελαστικών. Παράλληλα, η τραχύτερη επιφάνεια της πορώδους ασφάλτου έχει αποδειχθεί ότι μπορεί να περιορίσει και τον θόρυβο που προκαλεί η κύλιση των οχημάτων.
Υπάρχουν οφέλη και για τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα;
Παρότι δεν πρόκειται για άμεσο πλεονέκτημα της τεχνολογίας, οι χαμηλότερες θερμοκρασίες του οδοστρώματος θα μπορούσαν να συμβάλουν και στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των ηλεκτρικών αυτοκινήτων κατά τους θερινούς μήνες.
Όταν ένα όχημα κινείται ή παραμένει σταθμευμένο πάνω σε λιγότερο θερμές επιφάνειες, η καμπίνα και τα εξαρτήματά του θερμαίνονται λιγότερο. Έτσι, το σύστημα κλιματισμού χρειάζεται μικρότερη κατανάλωση ενέργειας για να επαναφέρει την επιθυμητή θερμοκρασία, κάτι που υπό προϋποθέσεις μπορεί να προσφέρει μια μικρή βελτίωση στην πραγματική αυτονομία.
Δεν είναι όμως η ιδανική λύση για κάθε δρόμο
Παρά τα σημαντικά πλεονεκτήματα, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η πορώδης άσφαλτος δεν αποτελεί πανάκεια. Οι πόροι του υλικού μπορούν με την πάροδο του χρόνου να φράξουν από σκόνη, χώμα και άλλα σωματίδια, μειώνοντας σταδιακά τη δυνατότητα αποστράγγισης και την αποτελεσματικότητα της φυσικής ψύξης. Για τον λόγο αυτό απαιτείται τακτικός καθαρισμός και σωστή συντήρηση.
Παράλληλα, εξακολουθούν να διερευνώνται ζητήματα όπως η αντοχή του υλικού σε δρόμους με ιδιαίτερα βαριά κυκλοφορία, η διάρκεια ζωής του και το συνολικό κόστος εγκατάστασης σε σχέση με τη συμβατική άσφαλτο. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι απαιτείται μακροχρόνια παρακολούθηση των έργων ώστε να αξιολογηθεί η πραγματική απόδοση των πορωδών οδοστρωμάτων σε διαφορετικές κλιματικές συνθήκες.
Το Μαρόκο είναι μόνο η αρχή
Η πιλοτική εφαρμογή στο Μαρόκο έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον επειδή επιχειρεί να αξιοποιήσει στην πράξη μια τεχνολογία που μέχρι σήμερα δοκιμάζεται κυρίως σε ερευνητικό επίπεδο ή σε περιορισμένες αστικές παρεμβάσεις. Αν τα αποτελέσματα επιβεβαιώσουν τις προσδοκίες, τα πορώδη οδοστρώματα θα μπορούσαν να αποτελέσουν ένα ακόμη εργαλείο για τις πόλεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν ολοένα συχνότερους καύσωνες και ακραία καιρικά φαινόμενα.
