Σχεδόν 4.800 GW καθαρής αύξησης της παγκόσμιας ηλεκτροπαραγωγικής ισχύος από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας προβλέπει για την περίοδο 2026–2031 ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA). Η έκθεση Renewables 2026, που δημοσιεύθηκε στις 6 Νοεμβρίου, προβλέπει κάμψη των ετήσιων προσθηκών κατά 11% φέτος και σταδιακή ανάκαμψη στη συνέχεια. Την ίδια στιγμή, περίπου 3.000 GW έργων ΑΠΕ και αποθήκευσης σε προχωρημένο στάδιο περιμένουν σύνδεση παγκοσμίως. Για την Ελλάδα, ο IEA εντοπίζει περιθώριο ταχύτερης ανάπτυξης μέσω της επιτάχυνσης των αδειοδοτήσεων, ενώ οι εγχώριες εκτιμήσεις για τις περικοπές δείχνουν πόσο σημαντική έχει γίνει η δυνατότητα του συστήματος να απορροφά την παραγωγή.
Κάμψη το 2026, ισχυρή ανάπτυξη στην εξαετία
Η επιβράδυνση του 2026 συνδέεται κυρίως με την Κίνα. Οι νέες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις της χώρας στο πρώτο εννεάμηνο ήταν σχεδόν 55% χαμηλότερες από την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Ο IEA συνδέει την εξέλιξη με τη μετάβαση από σταθερές αμοιβές σε ανταγωνιστικές δημοπρασίες τον Ιούνιο του 2025. Παρά την κάμψη, το 2026 προβλέπεται να έχει τις δεύτερες υψηλότερες ετήσιες προσθήκες ΑΠΕ που έχουν καταγραφεί, μετά το ρεκόρ του 2025.
Στο βασικό σενάριο του IEA, οι καθαρές προσθήκες κατά την εξαετία 2026–2031 είναι κατά 57% υψηλότερες από εκείνες της περιόδου 2020–2025. Τα φωτοβολταϊκά καλύπτουν πάνω από τα τρία τέταρτα της αύξησης, με περίπου 2.075 GW από έργα μεγάλης κλίμακας και άλλα 1.530 GW από κατανεμημένες εφαρμογές, όπως οικιακά, εμπορικά και βιομηχανικά συστήματα, καθώς και εγκαταστάσεις εκτός δικτύου.
| Δείκτης | Εκτίμηση IEA | Περίοδος και βάση σύγκρισης |
|---|---|---|
| Καθαρή αύξηση ισχύος ΑΠΕ παγκοσμίως | Σχεδόν 4.800 GW | 2026–2031, έναντι του τέλους του 2025 |
| Ετήσιες προσθήκες ισχύος ΑΠΕ παγκοσμίως | −11% | Πρόβλεψη για το 2026 έναντι του 2025 |
| Μέσες ετήσιες προσθήκες ισχύος ΑΠΕ στην Ευρώπη | Περίπου 100 GW ανά έτος | 2026–2031, κοντά στον ρυθμό του 2025 |
| Μερίδιο ΑΠΕ στην παγκόσμια ηλεκτροπαραγωγή | 43% | Πρόβλεψη για το 2031, από 33% το 2025 |
| Έργα ΑΠΕ και αποθήκευσης σε προχωρημένες ουρές σύνδεσης | Περίπου 3.000 GW | Παγκόσμια αποτύπωση της έκθεσης, αύξηση 60% σε έναν χρόνο |
Πηγή του πίνακα είναι η έκθεση Renewables 2026 του IEA. Οι προσθήκες ισχύος αφορούν το βασικό σενάριο. Τα φωτοβολταϊκά μεγέθη της έκθεσης αποτυπώνονται σε ισχύ συνεχούς ρεύματος (DC).
Τι δείχνουν οι ουρές σύνδεσης των 3.000 GW
Η αύξηση της ισχύος στις ουρές σύνδεσης προέρχεται, σύμφωνα με τον IEA, εξ ολοκλήρου από αιτήσεις για μπαταρίες και υβριδικά έργα ΑΠΕ. Το μέγεθος των 3.000 GW αποτυπώνει έργα που περιμένουν πρόσβαση στο δίκτυο κατά την απογραφή. Η πορεία τους εξαρτάται από την ωριμότητα κάθε έργου, τους όρους σύνδεσης και τον χρόνο ολοκλήρωσης των αναγκαίων έργων δικτύου.
Οι αναβαθμίσεις γραμμών και υποσταθμών αυξάνουν την ισχύ που μπορεί να δεχθεί ένα δίκτυο στα σημεία όπου υπάρχει συμφόρηση. Η αποθήκευση και η μετατόπιση της κατανάλωσης λειτουργούν σε άλλη κλίμακα χρόνου. Μια μπαταρία μπορεί να φορτίζεται όταν η παραγωγή υπερβαίνει τη δυνατότητα απορρόφησης και να εκφορτίζεται αργότερα, όταν υπάρχει διαθέσιμη χωρητικότητα στο δίκτυο και ζήτηση. Το όφελος εξαρτάται από τη θέση της, την ισχύ φόρτισης και εκφόρτισης σε MW, τη διαθέσιμη ενέργεια σε MWh και τους όρους σύνδεσης.
Περικοπές και χαμηλές τιμές, δύο διαφορετικοί κίνδυνοι
Ο IEA εκτιμά ότι οι τεχνικές περικοπές παραγωγής από φωτοβολταϊκά και χερσαία αιολικά στις αγορές που εξετάζει έφτασαν σχεδόν τις 200 TWh το 2025 και θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τις 800 TWh το 2031. Παράλληλα, καταγράφει αύξηση των ωρών με αρνητικές τιμές στην Ευρώπη.
Μια εντολή περιορισμού μειώνει την ενέργεια που μπορεί να εγχύσει ο σταθμός. Μια χαμηλή ή αρνητική τιμή μειώνει την αξία της ενέργειας που διατίθεται στην αγορά κατά τη συγκεκριμένη ώρα. Για τη μελέτη ενός έργου έχουν σημασία τόσο η ενέργεια που τελικά παραδίδεται όσο και η τιμή που επιτυγχάνει ο σταθμός, σταθμισμένη με τις πραγματικές ώρες έγχυσης. Ένα ετήσιο άθροισμα παραγωγής και μια μέση τιμή χονδρικής αφήνουν αυτή τη σχέση εκτός υπολογισμού.
Ελλάδα – Η αδειοδότηση και η δυνατότητα έγχυσης στην ίδια μελέτη
Στο σενάριο επιταχυνόμενης ανάπτυξης, ο IEA περιλαμβάνει την Ελλάδα στις χώρες όπου η συντόμευση των διαδικασιών αδειοδότησης και έγκρισης μπορεί να επιτρέψει μεγαλύτερη ανάπτυξη ΑΠΕ. Η αναφορά αφορά μια προϋπόθεση του σεναρίου. Στο στάδιο της μελέτης, παραμένει χωριστό ζήτημα το πότε μπορεί να συνδεθεί ο σταθμός και υπό ποιους όρους θα εγχέει.
Το εγχώριο σκέλος έχει ήδη μετρήσιμη διάσταση. Το The Green Tank, με βάση τις προβλέψεις των επιλύσεων ISP2 και ISP3 του ΑΔΜΗΕ, εκτίμησε τις περικοπές στις 2.063 GWh για το εννεάμηνο Ιανουαρίου–Σεπτεμβρίου 2026, έναντι 1.786 GWh την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Οι 2.063 GWh αντιστοιχούν στο 7,8% της παραγωγής ΑΠΕ της περιόδου, σύμφωνα με τη μεθοδολογία του φορέα. Το ποσοστό δίνει εικόνα της περιόδου σε επίπεδο συστήματος. Η έκθεση ενός συγκεκριμένου έργου στις περικοπές εξαρτάται από το σημείο σύνδεσης, τους όρους έγχυσης και το προφίλ παραγωγής του.
| Στάδιο μελέτης | Τι χρειάζεται να αποτυπωθεί |
|---|---|
| Σύνδεση | Σημείο και όριο έγχυσης, απαιτούμενα έργα δικτύου και χρόνος ολοκλήρωσής τους |
| Πρόβλεψη παραγωγής | Παραγωγή και διαθέσιμη έγχυση ανά χρονικό διάστημα, με χωριστή εκτίμηση των περικοπών |
| Διαστασιολόγηση μπαταρίας | Ισχύς σε MW, ενέργεια σε MWh, απώλειες κύκλου και δυνατότητα εκφόρτισης στο ίδιο σημείο σύνδεσης |
| Εκτίμηση εσόδων | Τιμές κατά τις πραγματικές ώρες έγχυσης και επίδραση των όρων της σύμβασης πώλησης |
Για ένα φωτοβολταϊκό έργο με μπαταρία, το πρακτικό ερώτημα είναι πόση από την ενέργεια που θα περιοριζόταν μπορεί πράγματι να αποθηκευτεί και να εγχυθεί αργότερα. Η απάντηση προκύπτει από την προσομοίωση της λειτουργίας στο συγκεκριμένο σημείο σύνδεσης, με κοινές παραδοχές για την παραγωγή, τους περιορισμούς και τις τιμές.
Πηγές
- IEA – Renewables 2026, έκθεση της 6ης Νοεμβρίου 2026
- IEA – Executive summary, προβλέψεις, ουρές σύνδεσης και τεχνικές περικοπές
- IEA – Renewable electricity, τεχνολογίες, περιφερειακή ανάλυση και αναφορά στην Ελλάδα
- ΑΔΜΗΕ – Βραχυπρόθεσμες προβλέψεις επάρκειας και αποτελέσματα του Ενοποιημένου Προγραμματισμού
- The Green Tank – Τάσεις στην ηλεκτροπαραγωγή, Σεπτέμβριος 2026, δημοσίευση 2 Νοεμβρίου 2026
- MICHANIKOS ONLINE – Προηγούμενη κάλυψη των ελληνικών περικοπών και της αποθήκευσης, 5 Νοεμβρίου 2026
