Το Περιφερειακό Συμβούλιο έδωσε το «πράσινο φως» στον νέο σχεδιασμό διαχείρισης αποβλήτων. Στο επίκεντρο η αύξηση της προετοιμασίας για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση στο 60% έως το 2030 και στο 65% έως το 2035, η μείωση της ταφής και η ανάπτυξη υποδομών για τους 38 δήμους της Περιφέρειας.
Κατά πλειοψηφία υπερψηφίστηκε στις 22 Οκτωβρίου 2026, από το Περιφερειακό Συμβούλιο Κεντρικής Μακεδονίας, η αναθεώρηση του Περιφερειακού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ), με στόχο την προσαρμογή του περιφερειακού σχεδιασμού στις απαιτήσεις της κυκλικής οικονομίας και στους εθνικούς και ευρωπαϊκούς στόχους διαχείρισης των αστικών αποβλήτων.
Την εξέλιξη ανακοίνωσε επισήμως ο ΦοΔΣΑ Κεντρικής Μακεδονίας στις 22 Οκτωβρίου, επισημαίνοντας ότι η Περιφέρεια είναι η πρώτη στη χώρα που προχωρά στην έγκριση αναθεωρημένου ΠΕΣΔΑ σύμφωνα με το νέο πλαίσιο σχεδιασμού.
Ο νέος περιφερειακός σχεδιασμός δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στην πρόληψη παραγωγής αποβλήτων, στη χωριστή συλλογή, στην ανάκτηση υλικών και στην ανακύκλωση, προβλέποντας παράλληλα την ανάπτυξη και προσαρμογή σημαντικών υποδομών επεξεργασίας.
Για τον τεχνικό κλάδο, η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω του αντικειμένου των έργων που περιλαμβάνονται στον σχεδιασμό: εγκαταστάσεις διαχείρισης και επεξεργασίας αποβλήτων, μονάδες βιοαποβλήτων, σταθμοί μεταφόρτωσης, πράσινα σημεία και υποδομές παρακολούθησης των επιδόσεων.
Από την ανακύκλωση του 15% στους στόχους για το 2030 και το 2035
Στη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου, ο αντιπεριφερειάρχης Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Σωκράτης Δωρής, παρουσίασε τους βασικούς στόχους της αναθεώρησης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε κατά την παρουσίαση, το ποσοστό ανακύκλωσης στην Κεντρική Μακεδονία βρίσκεται σε χαμηλό επίπεδο, περίπου 15%, με σχετική αναφορά στα δεδομένα του 2022.
Ο αναθεωρημένος σχεδιασμός θέτει τους ακόλουθους στόχους:
| Δείκτης | Στόχος |
|---|---|
| Προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση | 60% έως το 2030 |
| Προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση | 65% έως το 2035 |
| Υγειονομική ταφή αστικών αποβλήτων | Έως 10% |
Οι στόχοι αυτοί αναφέρονται στην προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση και στην ανακύκλωση, όπως ορίζονται στο σχετικό θεσμικό πλαίσιο, και δεν ταυτίζονται απλώς με την ποσότητα απορριμμάτων που συλλέγεται σε κάδους ανακύκλωσης.
Η επίτευξή τους προϋποθέτει αποτελεσματική χωριστή συλλογή, περιορισμό των προσμίξεων, επαρκείς εγκαταστάσεις επεξεργασίας και πραγματική ανάκτηση υλικών.
Τρεις Μονάδες Ανάκτησης Ανακύκλωσης σε Θεσσαλονίκη και Σέρρες
Βασικό στοιχείο του περιφερειακού σχεδιασμού αποτελεί η ανάπτυξη τριών μεγάλων Μονάδων Ανάκτησης Ανακύκλωσης (ΜΑΑ), οι οποίες χωροθετούνται στον δυτικό και ανατολικό τομέα της Θεσσαλονίκης και στην περιοχή των Σερρών.
Οι εγκαταστάσεις αυτές αποτελούν τον κεντρικό πυρήνα του δικτύου επεξεργασίας αστικών αποβλήτων.
Σύμφωνα με το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα 2024–2028 του ΦοΔΣΑ, ο προτεινόμενος αναθεωρημένος σχεδιασμός μετατοπίζει τον προσανατολισμό των υφιστάμενων και σχεδιαζόμενων μονάδων από την επεξεργασία κυρίως υπολειμματικών σύμμεικτων αποβλήτων προς τη δυνατότητα διαχείρισης αυξανόμενων ποσοτήτων χωριστά συλλεγόμενων ανακυκλώσιμων υλικών και βιοαποβλήτων.
Η προσαρμογή αυτή συνδέεται με την ανάγκη μείωσης των υπολειμμάτων που οδηγούνται σε τελική διάθεση.
Για την τεχνική υλοποίηση των μονάδων, κρίσιμες παράμετροι αποτελούν η δυναμικότητα ανά ρεύμα αποβλήτων, η σύνθεση των εισερχόμενων υλικών, η απόδοση των γραμμών διαλογής και ανάκτησης, η ποιότητα των τελικών προϊόντων και η περιβαλλοντική διαχείριση των υπολειμμάτων.
Οι συγκεκριμένες απαιτήσεις θα πρέπει να εξειδικεύονται στις οριστικές μελέτες, στις περιβαλλοντικές εγκρίσεις και στα τεύχη δημοπράτησης κάθε έργου.
Έξι πρόσθετες μονάδες επεξεργασίας βιοαποβλήτων
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για έξι Μονάδες Επεξεργασίας Βιοαποβλήτων (ΜΕΒΑ), επιπλέον των σχετικών εγκαταστάσεων που θα περιλαμβάνονται στις κεντρικές ΜΑΑ.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που αποτυπώνεται στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα του ΦοΔΣΑ, προβλέπονται:
- Δύο ΜΕΒΑ για την Περιφερειακή Ενότητα Χαλκιδικής, μία για την ανατολική και μία για τη δυτική περιοχή.
- Μία ΜΕΒΑ στην Περιφερειακή Ενότητα Πέλλας.
- Μία ΜΕΒΑ στην Περιφερειακή Ενότητα Πιερίας.
- Μία ΜΕΒΑ στην Περιφερειακή Ενότητα Ημαθίας.
- Μία ΜΕΒΑ στην Περιφερειακή Ενότητα Κιλκίς.
Οι μονάδες συνδέονται με την ανάπτυξη του δικτύου χωριστής συλλογής οργανικών αποβλήτων, κυρίως μέσω του καφέ κάδου.
Η αποτελεσματικότητα του συστήματος θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από την ποιότητα των προδιαλεγμένων βιοαποβλήτων, τις ποσότητες που θα συλλέγονται και τη συμβατότητά τους με τη δυναμικότητα των εγκαταστάσεων επεξεργασίας.
Η χωριστή συλλογή οργανικών αποβλήτων επιτρέπει, υπό τις κατάλληλες προδιαγραφές, την παραγωγή αξιοποιήσιμων προϊόντων επεξεργασίας, μειώνοντας τις ποσότητες που καταλήγουν σε ταφή.
Καφέ κάδοι, σταθμοί μεταφόρτωσης και πράσινα σημεία
Πέρα από τις κεντρικές εγκαταστάσεις, ο αναθεωρημένος σχεδιασμός περιλαμβάνει την επέκταση υποδομών και υπηρεσιών σε επίπεδο δήμων.
Στη συνεδρίαση παρουσιάστηκε η προοπτική ενίσχυσης των δικτύων χωριστής συλλογής, με επέκταση του καφέ κάδου, σταθμούς μεταφόρτωσης απορριμμάτων, πράσινα σημεία και υποδομές επαναχρησιμοποίησης.
Ειδική αναφορά έγινε και σε 16 κέντρα δημιουργικής επαναχρησιμοποίησης, τα οποία εντάσσονται στον ευρύτερο σχεδιασμό για την πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων και την παράταση του κύκλου ζωής αντικειμένων και υλικών.
Για τους δήμους, η εφαρμογή των παρεμβάσεων συνεπάγεται τεχνικές και οργανωτικές απαιτήσεις, όπως επιλογή κατάλληλων θέσεων, σχεδιασμό δικτύων συλλογής, προμήθεια εξοπλισμού, εκτίμηση μεταφορικού έργου και οργάνωση της διαχείρισης επιμέρους ρευμάτων αποβλήτων.
Η κατανομή των υποδομών οφείλει να λαμβάνει υπόψη τις διαφορετικές συνθήκες κάθε Περιφερειακής Ενότητας, ιδιαίτερα σε περιοχές με αυξημένη εποχική μεταβολή πληθυσμού και παραγωγής αποβλήτων.
Περιβαλλοντικός προέλεγχος: Δεν απαιτήθηκε νέα Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση
Σημαντικό στάδιο της διοικητικής προετοιμασίας είχε προηγηθεί τον Σεπτέμβριο του 2026.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΦοΔΣΑ, η Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης του ΥΠΕΝ εξέδωσε την απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΙΠΑ/104990/7417/18.09.2026 για τον περιβαλλοντικό προέλεγχο της επικαιροποίησης του ΠΕΣΔΑ.
Η απόφαση κατέληξε ότι δεν απαιτείται νέα διαδικασία Στρατηγικής Περιβαλλοντικής Εκτίμησης για την αναθεώρηση, όπως αυτή περιγράφεται στον σχετικό φάκελο, επειδή δεν διαπιστώθηκε μεταβολή που να δημιουργεί νέα δεδομένα περιβαλλοντικών επιπτώσεων ώστε να επιβάλλεται επανάληψη της στρατηγικής εκτίμησης.
Η απόφαση αυτή αφορά το επίπεδο περιβαλλοντικής αξιολόγησης του περιφερειακού σχεδίου.
Δεν υποκαθιστά την περιβαλλοντική αδειοδότηση των επιμέρους έργων και εγκαταστάσεων, για τα οποία εξακολουθούν να ισχύουν οι ειδικές διαδικασίες που προβλέπει η νομοθεσία.
Ποια είναι η διοικητική σημασία της απόφασης
Η υπερψήφιση της αναθεώρησης από το Περιφερειακό Συμβούλιο αποτελεί σημαντικό στάδιο της διαδικασίας έγκρισης του ΠΕΣΔΑ.
Το άρθρο 55 του ν. 4819/2021 προβλέπει, μεταξύ άλλων, έλεγχο συμβατότητας με τον εθνικό σχεδιασμό και έγκριση του περιφερειακού σχεδίου με απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Η απόφαση έγκρισης δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Στην ανακοίνωση του ΦοΔΣΑ επιβεβαιώνεται η υπερψήφιση του αναθεωρημένου σχεδίου. Ωστόσο, μέχρι τον χρόνο σύνταξης του παρόντος δεν έχει επαληθευτεί ο αριθμός της δημοσιευμένης απόφασης ή το σχετικό ΦΕΚ.
Επομένως, η ανακοινωμένη έγκριση από το Περιφερειακό Συμβούλιο πρέπει να διακρίνεται από την ολοκλήρωση όλων των προβλεπόμενων διατυπώσεων δημοσιότητας.
Χρηματοδότηση και ωρίμανση έργων: Το επόμενο στάδιο
Ο πρόεδρος του ΦοΔΣΑ Κεντρικής Μακεδονίας, Μιχάλης Γεράνης, συνέδεσε την αναθεώρηση του σχεδίου με την ανάγκη εξασφάλισης των απαραίτητων χρηματοδοτήσεων για την ανάπτυξη των νέων υποδομών.
Σύμφωνα με τη θέση του Φορέα, η έγκριση του αναθεωρημένου σχεδιασμού δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την προώθηση των μεγάλων έργων διαχείρισης αποβλήτων, τα οποία απαιτούν σημαντικούς οικονομικούς πόρους.
Η ύπαρξη εγκεκριμένου περιφερειακού σχεδιασμού αποτελεί κρίσιμο στοιχείο τεκμηρίωσης της συμβατότητας των προτεινόμενων παρεμβάσεων με τους περιφερειακούς στόχους.
Δεν ισοδυναμεί, όμως, με αυτόματη χρηματοδότηση ή ανάθεση των έργων.
Για κάθε εγκατάσταση εξακολουθούν να απαιτούνται η κατάλληλη τεχνική ωρίμανση, οι αναγκαίες εγκρίσεις, η διασφάλιση χρηματοδότησης και η υλοποίηση των προβλεπόμενων διαδικασιών ανάθεσης.
Τα τεχνικά ζητήματα που αναδεικνύει ο νέος σχεδιασμός
Για τους μελετητές, τους περιβαλλοντολόγους μηχανικούς, τις τεχνικές υπηρεσίες των δήμων και τις εταιρείες υλοποίησης έργων, ο αναθεωρημένος σχεδιασμός θέτει μια σειρά από ουσιαστικά ζητήματα εφαρμογής.
Κεντρικής σημασίας είναι η εκτίμηση των ποσοτήτων και της ποιοτικής σύνθεσης των αποβλήτων, ώστε η δυναμικότητα των μονάδων να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες και στην προβλεπόμενη εξέλιξη της χωριστής συλλογής.
Αντίστοιχα, απαιτείται συντονισμός του σχεδιασμού των υποδομών επεξεργασίας με το δίκτυο μεταφοράς αποβλήτων, καθώς και τεκμηρίωση του λειτουργικού κόστους και των περιβαλλοντικών επιδόσεων.
Η παρακολούθηση της υλοποίησης χρειάζεται μετρήσιμους δείκτες, τόσο σε επίπεδο κάθε εγκατάστασης όσο και συνολικά για την Περιφέρεια.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι ποσότητες που συλλέγονται χωριστά, το ποσοστό πραγματικής ανάκτησης και ανακύκλωσης, τα υπολείμματα επεξεργασίας και οι ποσότητες που τελικά οδηγούνται σε ταφή.
Στη συνεδρίαση έγινε επίσης αναφορά στη δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας παρακολούθησης, μέσω της οποίας θα παρουσιάζεται η πρόοδος εφαρμογής του σχεδίου και τα αποτελέσματα της διαχείρισης αποβλήτων.
Από την έγκριση του σχεδίου στην υλοποίηση των υποδομών
Η αναθεώρηση του ΠΕΣΔΑ Κεντρικής Μακεδονίας σηματοδοτεί τη μετάβαση σε έναν σχεδιασμό με μεγαλύτερη έμφαση στη χωριστή συλλογή και στην ανάκτηση υλικών, καθώς και στον περιορισμό των αποβλήτων που καταλήγουν σε ταφή.
Το βασικό ζητούμενο πλέον είναι η μετατροπή των προβλέψεων σε υλοποιήσιμα έργα και συστήματα, με επαρκή χρηματοδότηση, σαφείς αρμοδιότητες και συνεχή παρακολούθηση των αποτελεσμάτων.
Τα επόμενα κρίσιμα βήματα είναι η δημοσίευση της απόφασης έγκρισης και του τελικού αναθεωρημένου κειμένου, η εξειδίκευση του προγραμματισμού ανά Περιφερειακή Ενότητα και η εξέλιξη της ωρίμανσης και δημοπράτησης των προβλεπόμενων εγκαταστάσεων.
Πρωτογενείς πηγές:
- ΦοΔΣΑ Κεντρικής Μακεδονίας – Επίσημη ανακοίνωση για την αναθεώρηση του ΠΕΣΔΑ (22/10/2026)
- Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας – Ημερήσια διάταξη Περιφερειακού Συμβουλίου 22/10/2026
- ΦοΔΣΑ – Απόφαση περιβαλλοντικού προελέγχου του ΥΠΕΝ, 18/09/2026
- ΦοΔΣΑ – Επιχειρησιακό Πρόγραμμα 2024–2028, ενότητα υποδομών διαχείρισης αποβλήτων
