Η κυβέρνηση της Βόρειας Μακεδονίας αποφάσισε, κατά την τελευταία συνεδρίασή της, την καταβολή του απαιτούμενου αντιτίμου για την παρεχόμενη υπηρεσία μεταφοράς πετρελαϊκών προϊόντων μέσω του αγωγού VARDAX, κίνηση που σηματοδοτεί την οριστική επίλυση όλων των εκκρεμοτήτων και ανοίγει τον δρόμο για την επανεκκίνηση του αγωγού πετρελαίου Θεσσαλονίκης–Σκοπίων έπειτα από δώδεκα χρόνια αδράνειας.
Η συγκεκριμένη απόφαση, που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Βόρειας Μακεδονίας, ήταν το τελευταίο εμπόδιο που απέμενε για την επαναλειτουργία του έργου. Ο αγωγός, μετά τη ριζική του αναβάθμιση, διαθέτει τη δυνατότητα μεταφοράς έως 2,5 εκατ. τόνων αργού πετρελαίου και προϊόντων του (όπως ντίζελ, κηροζίνη και βενζίνη) ετησίως, με κύρια χρήση τη μεταφορά ντίζελ. Κατασκευάστηκε το 2002 από την εταιρεία VARDAX, στην οποία η HELLENiQ ENERGY κατέχει το 80% και το Δημόσιο της Βόρειας Μακεδονίας το 20%, προκειμένου να συνδέσει τα διυλιστήρια της Θεσσαλονίκης με το διυλιστήριο ΟΚΤΑ στα Σκόπια, επίσης θυγατρική της HELLENiQ ENERGY.
Το 2013, κρίθηκε ότι η συνέχιση λειτουργίας της ΟΚΤΑ ως διυλιστηρίου δεν ήταν πλέον συμφέρουσα, και αποφασίστηκε η μετατροπή της σε περιφερειακό κέντρο εφοδιασμού για τα Δυτικά Βαλκάνια, με ταυτόχρονη αλλαγή της λειτουργίας του αγωγού ώστε να μεταφέρει διυλισμένα προϊόντα αντί για αργό πετρέλαιο. Παρά τις σημαντικές επενδύσεις εκσυγχρονισμού, ο αγωγός έμεινε ανενεργός για χρόνια λόγω καθυστερήσεων στην ανανέωση των σχετικών αδειοδοτήσεων από τις αρχές της Βόρειας Μακεδονίας.
Ο αγωγός πετρελαίου θα ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής
Με συνολικό μήκος 213 χιλιομέτρων, εκ των οποίων 70 χιλιόμετρα εντός της Ελλάδας, ο αγωγός αναμένεται να ενισχύσει ουσιαστικά την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής, καθιστώντας τη Βόρεια Μακεδονία σημαντικό ενεργειακό κόμβο στα Βαλκάνια και επιτρέποντας στην HELLENiQ ENERGY να διευρύνει το οικονομικό και γεωστρατηγικό της αποτύπωμα στη χώρα. Παράλληλα, σε εξέλιξη βρίσκεται και η κατασκευή του διασυνδετήριου αγωγού φυσικού αερίου Ελλάδας–Βόρειας Μακεδονίας, μήκους 123 χιλιομέτρων, ο οποίος θα ενώσει τα εθνικά συστήματα μεταφοράς των δύο χωρών. Το ελληνικό τμήμα, 56 χιλιομέτρων, ξεκινά από τη Νέα Μεσημβρία Θεσσαλονίκης και φτάνει έως τα σύνορα στους Ευζώνους, ενώ το σκέλος των 67 χιλιομέτρων της Βόρειας Μακεδονίας καταλήγει στο Νεγκότινο.
Ο νέος αγωγός θα έχει αρχική δυναμικότητα 1,5 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου ετησίως, με δυνατότητα επέκτασης στα 3 δισ. κυβικά μέτρα, ενώ έχει προβλεφθεί να διαθέτει και τις απαραίτητες τεχνικές προδιαγραφές ώστε να μπορεί μελλοντικά να μεταφέρει πράσινο υδρογόνο. Το έργο, που εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική διασύνδεσης των ενεργειακών υποδομών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, αναμένεται να ολοκληρωθεί το πρώτο εξάμηνο του 2027, ενισχύοντας περαιτέρω τον ρόλο της Ελλάδας και της Βόρειας Μακεδονίας ως κρίσιμων ενεργειακών διαύλων στη βαλκανική χερσόνησο.
