Αναπλάσεις ακινήτων, κυρίως πρώην βιομηχανιών, συνολικού ύψους επένδυσης άνω των 500 εκατ. ευρώ, αναμένεται να ξεκινήσουν να υλοποιούνται το 2022, αναδιαμορφώνοντας τον «χάρτη» του real estate της Αττικής, λειτουργώντας συμπληρωματικά με την ανάπλαση της έκτασης του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού.
Νέοι πόλοι έλξης επισκεπτών, που θα συνδυάζουν κοινόχρηστους χώρους πρασίνου, χρήσεις γραφείων, φιλοξενίας, πολιτισμού και ψυχαγωγίας, όπως επίσης και έρευνας και τεχνολογίας, ακόμα και ιατρικών τεχνολογιών αιχμής, αναμένεται να δημιουργηθούν τα επόμενα χρόνια στην Αττική, αξιοποιώντας τα «κουφάρια» παλαιότερων εποχών.
Πρόκειται για μια τάση η οποία παρατηρείται επί δεκαετίες και στο εξωτερικό. Η αποβιομηχάνιση που παρατηρήθηκε τις προηγούμενες δεκαετίες στην Ευρώπη, ένεκα της μεταφοράς μέρους της παραγωγής σε χώρες της Ασίας, είχε ως αποτέλεσμα το κλείσιμο εκατοντάδων βιομηχανικών μονάδων. Πολλές εξ αυτών βρίσκονταν σε σημεία που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν εμπορικά με διαφορετικές χρήσεις, κάτι που έγινε σε αρκετές περιπτώσεις, δημιουργώντας νέους χώρους για τους κατοίκους των μεγάλων πόλεων της Γηραιάς Ηπείρου.
Ανάλογες πρωτοβουλίες είχαν αναληφθεί και στην Ελλάδα ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, όταν η επικείμενη φιλοξενία των Ολυμπιακών Αγώνων λειτουργούσε ως πόλος έλξης επενδυτών από το εξωτερικό. Ωστόσο, καμία από τις τότε προτάσεις (π.χ. ανάπλαση πρώην Λιπασμάτων στη Δραπετσώνα, Ελαιώνας) δεν προχώρησε, λόγω του δαιδαλώδους πολεοδομικού καθεστώτος και συχνά και της άρνησης των φορέων της τοπικής αυτοδιοίκησης, ή και των ίδιων των πολιτών. Σήμερα, μετά και τη μεσολάβηση της δεκαετούς οικονομικής κρίσης, φαίνεται πως οι συνθήκες είναι πλέον διαφορετικές για την ανάπλαση σημαντικών εκτάσεων.
Η ζήτηση για νέους χώρους αναψυχής, πρασίνου, εργασίας και διαμονής, καθώς και η σταδιακή βελτίωση του δαιδαλώδους πολεοδομικού καθεστώτος έχουν κινητοποιήσει το επενδυτικό ενδιαφέρον για την ανάπλαση σημαντικών ακινήτων εντός της Αττικής. Πρόκειται για επενδύσεις που έχουν τον χαρακτήρα «μίνι Ελληνικών», καθώς αφορούν την αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων επί χρόνια ακινήτων, την ανάπλασή τους και την επιστροφή τους στον αστικό ιστό και στους χρήστες τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις δε, θα συνδυάζονται και με σημαντικούς χώρους πρασίνου, όπως συμβαίνει και στο Ελληνικό.
Εργαστήρια για νέες γονιδιακές θεραπείες
Πάρκο Βιοτεχνολογίας / Παιανία
Στη δημιουργία ενός πάρκου βιοτεχνολογίας, που θα φιλοξενήσει εταιρείες που βρίσκονται στην αιχμή της ιατρικής έρευνας και τεχνολογίας, προχωράει η Dimand Real Estate για λογαριασμό της Premia Properties. Οπως έγινε γνωστό εντός της εβδομάδας, η εισηγμένη έχει υπογράψει προσύμφωνο για την απόκτηση έκτασης 23 στρεμμάτων, όμορης των υφιστάμενων κτιρίων γραφείων της Cosmote, στο 2ο χιλιόμετρο της Λ. Παιανίας – Μαρκοπούλου, εντός της ΒΙΟ.ΠΑ. Παιανίας. Πρόκειται για ακίνητο που διαθέτει κτίρια γραφείων και αποθηκών επιφάνειας 4.180 τ.μ. μιας γερμανικής εταιρείας που έχει αποχωρήσει από το σημείο. Τα υφιστάμενα κτίρια πρόκειται να ανακατασκευαστούν και να επαναλειτουργήσουν ήδη από το δεύτερο τρίμηνο του νέου έτους, ενώ σε περίπου δύο χρόνια από σήμερα, θα αναπτυχθούν και 16.000 τ.μ. νέων υποδομών.
Στις εν λόγω εγκαταστάσεις πρόκειται να αναπτυχθεί ένας χώρος φιλοξενίας εργαστηρίων, κλινικής και γραφείων, που θα φιλοξενούν, σε πρώτη φάση, το κοινοπρακτικό σχήμα των εταιρειών Theracell Advanced Biotechnology και Orgenesis. Η πρώτη είναι μια ελληνική καινοτόμος εταιρεία αναγεννητικής ιατρικής και η δεύτερη ένας αμερικανικός όμιλος βιοτεχνολογίας, εισηγμένος στην αγορά Nasdaq των ΗΠΑ. Στόχος των δύο εταιρειών είναι η υλοποίηση ενός επενδυτικού προγράμματος συνολικού ύψους 83 εκατ. ευρώ, το οποίο αφορά την ανάπτυξη, παραγωγή και διάθεση, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, κυτταρικών και γονιδιακών θεραπειών, που θα καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα σοβαρών και απειλητικών παθήσεων και ασθενειών. Πρόκειται για μια επένδυση η οποία πρόσφατα εντάχθηκε στο καθεστώς των στρατηγικών επενδύσεων.
Οπως αναφέρει η Premia Properties, για το ακίνητο της Παιανίας υφίσταται προσύμφωνο διάρκειας 20 ετών για την εκμίσθωση των εγκαταστάσεων που θα δημιουργηθούν, το κόστος των οποίων υπολογίζεται σε αρκετές δεκάδες εκατ. ευρώ. Η εισηγμένη εκτιμά ότι η επένδυση θα αρχίσει να παράγει ετησιοποιημένα έσοδα 1,5 εκατ. ευρώ από το δεύτερο τρίμηνο του 2022 και 3,5 εκατ. ευρώ μόλις ολοκληρωθεί στο τέλος του 2023, δηλαδή σε περίπου δύο χρόνια από σήμερα. Πρόκειται για μια κίνηση η οποία εντάσσεται στη στρατηγική που έχει εκπονήσει η Premia και αφορά την τοποθέτηση σε ακίνητα κοινωνικού χαρακτήρα, όπως το συγκεκριμένο. Αξίζει να σημειωθεί ότι το συγκεκριμένο ακίνητο είναι το 11ο που αποκτά φέτος η Premia Properties, η οποία έχει ήδη αιτηθεί τη μετατροπή της σε ΑΕΕΑΠ και έχει θέσει ως στρατηγικό της στόχο την ανάπτυξη ενός χαρτοφυλακίου ακινήτων συνολικής αξίας 1 δισ. εντός των προσεχών πέντε ετών.
Σύγχρονα κτίρια γραφείων για καινοτόμες εταιρείες
Πολιτεία Καινοτομίας / Φάληρο
Εντός του 2022 αναμένεται να ολοκληρωθεί ο διαγωνισμός ΣΔΙΤ για την ανάπτυξη της Πολιτείας Καινοτομίας στο ακίνητο της πρώην ΧΡΩΠΕΙ στο Φάληρο, επί της οδού Πειραιώς. Πρόκειται για μια επένδυση της τάξεως των 100 εκατ. ευρώ για τη δημιουργία σύγχρονων κτιρίων γραφείων και ερευνητικών εγκαταστάσεων, με στόχο την εγκατάσταση νεοφυών εταιρειών τεχνολογίας και καινοτομίας, αλλά και ερευνητικών κέντρων ιδιωτικών εταιρειών. Ο σχετικός διαγωνισμός πέρασε πρόσφατα στη δεύτερη φάση, όπου μεταξύ άλλων θα καθοριστούν οι προδιαγραφές των ακινήτων που θα δημιουργηθούν, ώστε στη συνέχεια να κατατεθούν οι δεσμευτικές οικονομικές προσφορές. Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένας χώρος που να καλλιεργεί και να προάγει την έρευνα και την καινοτομία, μέσω και των σχετικών συνεργειών που θα προκύψουν.
Απώτερος στόχος είναι να δημιουργηθεί ένας χώρος «εκκόλαψης» και φιλοξενίας νέων εταιρειών υψηλής τεχνολογίας και καινοτομίας, αλλά και να «τρέχουν» ερευνητικά προγράμματα. Μεταξύ άλλων, ο ανάδοχος θα αναλάβει την κατασκευή νέων κτιρίων και υποδομών, αλλά και την ανακατασκευή των υφιστάμενων ακινήτων, την ανάπλαση του περιβάλλοντος χώρου του ακινήτου και στη συνέχεια θα έχει την εμπορική εκμετάλλευση των χώρων. Η μέγιστη επιτρεπόμενη δόμηση διαμορφώνεται σε 46.000 τ.μ. με κάλυψη επί των 10 από τα σχεδόν 18 στρέμματα. Με βάση το ενδεικτικό επιχειρηματικό πλάνο, περίπου το 63% των δομημένων επιφανειών (24.500 τ.μ.) θα αφορά γραφεία, τα οποία θα πλαισιώνονται από συνεδριακό κέντρο, εργαστήρια, βιβλιοθήκη και άλλους βοηθητικούς χώρους.
Για το έργο ΣΔΙΤ ενδιαφέρον έχουν εκδηλώσει η Dimand, η Ακτωρ Παραχωρήσεις, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και η Intrakat. Ενδιαφέρον έχουν όμως και οι εταιρείες με τις οποίες έχουν επιλέξει να συνεργαστούν. Για παράδειγμα, την πρόταση της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ πλαισιώνουν το FOUND.ATION (εκκολαπτήριο νεοφυών επιχειρήσεων τεχνολογίας) και η Mantis Business Innovation, μια εταιρεία η οποία ιδρύθηκε το 2017 και έχει αναπτύξει εργαλεία αξιολόγησης και μοντέλα λήψης αποφάσεων, ειδικά για νεοφυείς εταιρείες, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς. Αντίστοιχα, η Dimand Real Estate συνεργάζεται με το Τεχνολογικό Πάρκο Βαρκελώνης, όπου έχει εφαρμοστεί μια αντίστοιχη ιδέα με την Πολιτεία Καινοτομίας που επιχειρείται να αναπτυχθεί στη ΧΡΩΠΕΙ. Επίσης, το σχήμα Intracom Holdings – Intrakat συνεργάζεται με τη Factory International.
Το ακίνητο της ΧΡΩΠΕΙ χρονολογείται από τα τέλη του 19ου αιώνα και έχει παραμείνει ανεκμετάλλευτο από τη δεκαετία του 1980, όταν και η ιστορική βιομηχανία χρωμάτων διέκοψε τη λειτουργία της. Η επιφάνεια του κτιρίου προσεγγίζει τα 18.000 τ.μ. Στόχος της ανάπλασης είναι η δημιουργία ενός σύγχρονου κτιριακού συγκροτήματος γραφείων, που θα φιλοξενεί νεοφυείς επιχειρήσεις τεχνολογίας, όπως επίσης και τμήματα έρευνας και ανάπτυξης μεγάλων επιχειρήσεων. Ιδιοκτήτης της έκτασης των 17,9 στρεμμάτων ήταν ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκου, ο οποίος προχώρησε στην παραχώρησή του στο υπ. Ανάπτυξης και Επενδύσεων, πριν από περίπου ένα χρόνο, για τις ανάγκες της εν λόγω πρωτοβουλίας.
Υπερτοπικός πόλος εμπορίου και αναψυχής
Cambas Park / Παλλήνη
Από το δεύτερο εξάμηνο του 2022 και μετά αναμένεται να ξεκινήσει η υλοποίηση της ανάπτυξης των πρώην Κτημάτων Καμπά στην Κάντζα της Παλλήνης. Πρόκειται για μια έκταση «φιλέτο», συνολικής επιφάνειας 315 στρεμμάτων, η οποία, έπειτα από 15 χρόνια πολεοδομικής και επενδυτικής ωρίμανσης, φαίνεται πως οδεύει προς την έναρξη της αξιοποίησής της, με το σχετικό ύψος της επένδυσης να υπολογίζεται ότι θα ξεπεράσει τα 200 εκατ. ευρώ, με ορίζοντα σταδιακής ολοκλήρωσης από το τέλος του 2025 και μετά. Φορέας του έργου είναι η REDS, θυγατρική του ομίλου Ελλάκτωρ.
Το Cambas Park, όπως θα ονομάζεται, έχει αρχίσει να διαμορφώνεται από πλευράς χρήσεων ήδη από τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας. Αρχικά, σχεδιαζόταν να αναπτυχθεί ένας υπερτοπικός πόλος εμπορίου και αναψυχής, που θα «πόνταρε» αρκετά και στην επισκεψιμότητα από το εξωτερικό. Στην πορεία, το σχέδιο αυτό διαφοροποιήθηκε και προκρίθηκε μια ανάπτυξη που θα επικεντρωνόταν περισσότερο στη δημιουργία ενός επιχειρηματικού πάρκου, με συμπληρωματικές χρήσεις. Εν πολλοίς, το σχέδιο αυτό φαίνεται να διατηρείται, αλλά πλέον φαντάζει πιθανή η προσθήκη και κατοικιών εντός της ανάπτυξης, οι οποίες ενδεχομένως να συνδυαστούν και με σχολικά συγκροτήματα, αλλά και με καταστήματα τύπου μίνι μάρκετ. Μέχρι πρότινος, ο σχεδιασμός προέβλεπε την κατασκευή ενός επιχειρηματικού πάρκου με συμπληρωματικές χρήσεις, όπως π.χ. ένα ξενοδοχείο. Συγκεκριμένα, από τα 89.000 τ.μ. των επιφανειών που προβλέπεται να κατασκευαστούν, 51.000 τ.μ. αφορούσαν γραφεία, 12.000 τ.μ. ξενοδοχείο και 16.400 τ.μ. καταστήματα και χώρους εστίασης. Επιπλέον, 25.000 τ.μ. αφορούν πολιτιστικούς χώρους. Το τελικό μείγμα των χρήσεων θα οριστικοποιηθεί το προσεχές διάστημα.
Η αξιοποίηση της έκτασης των 315 στρεμμάτων στην περιοχή της Κάντζας στην Παλλήνη (γνωστή και ως «Κτήματα Καμπά») προβλέπεται να οικοδομηθεί μόλις σε ποσοστό 18%, ή 89.000 τ.μ., ενώ ένα επιπλέον 60% θα αφορά κοινόχρηστους χώρους πρασίνου και ένα πρόσθετο 22% θα αποτελείται από χώρους στάθμευσης. Ειδικότερα, με βάση το στρατηγικό σχέδιο της ανάπτυξης, από τα 138.815 τ.μ. που θα αξιοποιηθούν (τα υπόλοιπα θα γίνουν πάρκο πρασίνου), προβλέπονται 53.115 τ.μ. υπαίθριων χώρων και πλατειών.
Ξενοδοχεία, μουσείο και κέντρο τεχνολογικής έρευνας
Πάρκο Πολιτισμού και Φιλοξενίας – Βιοχάλκο / Tαύρος
Το 2022 αναμένεται να ωριμάσει αδειοδοτικά και το ακίνητο των παλιών εγκαταστάσεων της Βιοχάλκο στην οδό Πειραιώς 252, πλησίον της Σχολής Καλών Τεχνών και του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού. Πρόκειται για ένα ακίνητο έκτασης 70 στρεμμάτων, όπου η θυγατρική του ομίλου Noval Property ΑΕΕΑΠ σχεδιάζει να δημιουργήσει ένα πάρκο πολιτισμού και φιλοξενίας, με τη σχετική μελέτη να έχει εκπονηθεί από την ARIS Architects. Το συνολικό ύψος της επένδυσης εκτιμάται ότι θα προσεγγίσει τα 150 εκατ. ευρώ. Το σχέδιο έχει ήδη εγκριθεί από τη Διυπουργική Επιτροπή Στρατηγικών Επενδύσεων. Λόγω της θέσης του ακινήτου, σε μια περιοχή με έντονο το στοιχείο της ιστορίας και του πολιτισμού, έχει προκριθεί η ανάπτυξη χώρων πολιτισμού και τουρισμού, που θα συνδυάζει με ένα πάρκο πρασίνου. Ειδικότερα, θα αναπτυχθούν δύο ξενοδοχεία (πιθανώς το ένα να αφορά επιπλωμένα διαμερίσματα), μουσείο, κέντρο τεχνολογικής έρευνας και ανάπτυξης, πάρκο πρασίνου που θα ξεπερνάει τα 30 στρέμματα, παιδικές χαρές, αθλητικές υποδομές, εγκαταστάσεις εστίασης και αναψυχής, όπως επίσης και κοινωφελείς εγκαταστάσεις (κέντρο αποκατάστασης).
Την ανάπτυξη συμπληρώνουν οι γραφειακοί χώροι διοίκησης των εγκαταστάσεων. Επίσης, στο ακίνητο θα διαμορφωθούν υδάτινα στοιχεία, πέντε χιλιόμετρα πεζόδρομων και ποδηλατόδρομων, όπως επίσης και χώροι στάθμευσης. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι χρήσεις πολιτισμού θα καλύπτουν πάνω από το 30% των δομημένων επιφανειών, ενώ οι τουριστικές υποδομές θα αφορούν το 45%. Συγκεκριμένα, το μουσείο και το κέντρο τεχνολογικής έρευνας θα στεγάζονται σε κτίσματα της τάξεως των 15.000-20.000 τ.μ., ενώ επιπλέον 25.000 τ.μ. θα αφορούν τα ξενοδοχεία. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο σχεδιασμός όλων των κτιρίων θα είναι βιοκλιματικός, ακολουθώντας το πρότυπο πιστοποίησης LEED.
Παράλληλα, είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι, μέσω της εν λόγω επένδυσης, αξιοποιείται ανενεργό κτιριακό απόθεμα και αναδεικνύεται η βιομηχανική κληρονομιά της Αθήνας. Το πάρκο πολιτισμού και φιλοξενίας της Noval προβλέπει τη δημιουργία 800 νέων θέσεων εργασίας κατά τη λειτουργία του, όπως επίσης και πάνω από 500 θέσεις απασχόλησης κατά τη φάση της κατασκευής.
Η εν λόγω επένδυση έρχεται να λειτουργήσει συμπληρωματικά και ενισχυτικά ως προς τις υφιστάμενες χρήσεις πολιτισμού στην ευρύτερη περιοχή, αλλά και ως προς το εν ισχύι πολεοδομικό και χωροταξικό πλαίσιο, όπως αυτό ορίζεται από το Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας – Αττικής. Αυτό προβλέπει έμφαση σε χρήσεις πολιτισμού και αναψυχής για τον άξονα της οδού Πειραιώς, ενώ ειδικά για τον Ελαιώνα, σημειώνεται ότι αποτελεί περιοχή στρατηγικής σημασίας για την ενίσχυση της αναπτυξιακής δυναμικής και ανταγωνιστικότητας της Αττικής και περιοχή διασύνδεσης των κέντρων Αθήνας και Πειραιά. Στο πλαίσιο αυτό, επιδιώκεται η ανάδειξή του σε υποδοχέα καινοτομικής επιχειρηματικής δραστηριότητας και εν γένει λειτουργιών υψηλής προστιθέμενης αξίας σε αναβαθμισμένο αστικό περιβάλλον.
