Αύξηση των νυχτερινών λεωφορειακών γραμμών, παράταση στη λειτουργία των μέσων σταθερής τροχιάς τα βράδια της Παρασκευής και του Σαββάτου και επέκταση του μέτρου έκδοσης εισιτηρίου με τραπεζική κάρτα εντός του οχήματος, όπως ήδη συμβαίνει στα γραμμές που εξυπηρετούν το αεροδρόμιο, συγκαταλέγονται στις αλλαγές που θα δει το επόμενο διάστημα οι επιβάτες των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς της Αθήνας.
Σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο και ύστερα από την ολοκλήρωση του Στρατηγικού Σχεδίου Μεταφορών, το οποίο εκπονεί ο ΟΑΣΑ, αναμένονται πιο ριζικές αλλαγές με την αναδιάρθρωση γραμμών στα οδικά μέσα, αλλά και την προσπάθεια να βελτιωθεί η εμπειρία μετακίνησης του πολίτη από τη στιγμή που θα βγει από το σπίτι του. Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να δρομολογηθεί «απελευθέρωση» των πεζοδρομίων από εμπόδια, αλλά και μεγάλες αλλαγές στις στάσεις καθώς η κατάσταση και των δύο σε πολλές περιπτώσεις όχι απλώς δε διευκολύνει την κινητικότητα, αλλά την επιδεινώνει κάνοντάς την ακόμα και αδύνατη για ανθρώπους με αναπηρία.
Για το λόγο αυτό ο ΟΑΣΑ περί τα μέσα Οκτωβρίου θα καλέσει τους δήμους σε μια πρώτη ενημερωτική συνάντηση ενόψει της κατάρτισης και του νέου Συγκοινωνιακού Χάρτη της Αθήνας, ο οποιος αναμένεται να είναι έτοιμος την άνοιξη του 2025, ως προπομπός του συνολικού σχεδίου, το οποίο θα ολοκληρωθεί μέσα στο 2026.
Στο συγκοινωνιακό χάρτη θα ενταχθούν πλην των ΜΜΜ και τα ταξί αφού θα συμπεριληφθούν και συγκεκριμένα σημεία χωροθέτησης για πιάτσες, καθώς επίσης και ποδηλατόδρομοι, σημεία στάθμευσης και σημεία φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, αλλά και τα οχήματα μικροκινητικότητας.
Όπως επεσήμανε ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΑΣΑ, Γιώργος Σπηλιόπουλος κατά την τοποθέτησή του στο πρόσφατο Συνέδριο Υποδομών και Μεταφορών, η μελέτη που γίνεται θα διερευνήσει λεπτομερώς την κατάσταση στην Αθήνα, ενώ με ειδικές συσκευές θα μετρηθεί η κίνηση ώστε να γίνει αναδρομολόγηση των λεωφορείων.
«Η συγκοινωνία δεν είναι μόνο ο δρόμος. Ξεκινά από το σπίτι μας. Για το λόγο αυτό είναι κρίσιμο το πρόγραμμα για τα πεζοδρόμια και τις υποδομές. Υπάρχει και πρότυπο πεζοδρόμιο και πρότυπη στάση. Θα διαβουλευτούμε με τους δήμους ώστε να καταλήξουμε», ανέφερε προσθέτοντας πως όσα λεωφορεία κι αν έχουν ειδικές ράμπες, δε θα είναι χρήσιμα στον επιβάτη, ο οποίος δεν μπορεί να τα προσεγγίσει εξαιτίας του ύψους του πεζοδρομίου.
Ενα από τα βασικά σημεία που θα διερευνήσει η συγκοινωνιακή μελέτη που γίνεται για λογαριασμό του ΟΑΣΑ είναι και η διεύρυνση της εποπτείας του στο σύνολο των μετακινήσεων στην Αττική.
Υπάρχουν σημεία, στα οποία εκτιμάται ότι πρέπει να γίνουν «διορθώσεις», όπως για παράδειγμα το γεγονός ότι η ΟΣΥ πάει στο Κορωπί, αλλά όχι στο Μαρκόπουλο ή φτάνει έως τη Ραφήνα, αλλά δεν εξυπηρετεί τον Ν. Βουτζά. Εχει διαπιστωθεί ότι το γεγονός αυτό προκαλεί στρεβλώσεις και αδικίες. Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση της Νέας Μάκρης. Ο επιβάτης της ΟΣΥ θα επιστρέψει με εισιτήριο αξίας 1,20 ευρώ με το οποίο θα μπορεί να συνεχίσει σε άλλες διαδρομές μέχρι τη λήξη του 90λεπτου εισιτηρίου του, ενώ ο επιβάτης του αστικού ΚΤΕΛ θα πληρώσει ακριβότερο εισιτήριο, θα αποβιβαστεί στον σταθμό Δουκίσσης Πλακεντίας και θα πρέπει να προμηθευτεί και εισιτήριο του ΟΑΣΑ αν θέλει να συνεχίσει τη μετακίνησή του.
Για το λόγο αυτό έχει πέσει ήδη στο τραπέζι η πρόταση για εποπτεία του ΟΑΣΑ στο σύνολο της Αττικής με πρώτη προτεραιότητα το ύψος του κομίστρου να είναι τέτοιο ώστε να μην επιβαρύνονται δυσανάλογα οι πολίτες.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η ιδέα του ζωνικού εισιτηρίου με χιλιομετρικά κριτήρια που τόσο συζητήθηκε τα προηγούμενα χρόνια, φαίνεται να εγκαταλείπεται. Στο άμεσο μέλλον δεν υπάρχουν σκέψεις για αλλαγές στο κόμιστρο. Ωστόσο υπάρχουν προτάσεις για τη μελέτη πιθανής διαφοροποίησης του κομίστρου ανάλογα με τη συχνοτητα και την ώρα χρήσης των ΜΜΜ. Η ιδέα είναι να μην επιβαρυνθούν οι εργαζόμενοι που ειναι μόνιμοι και καθημερινοι χρήστες, αλλά να δοθούν κίνητρα ή αντικίνητρα μέσω διαφρετικών τιμών στους περιστασιακούς χρήστες, όπως συμβαίνει στο Λονδίνο, ώστε να δοθεί ώθηση σε μετακινήσεις εκτός των ωρών αιχμής. Σήμερα με τη δημόσια αστική συγκοινωνία μετακινούνται περίπου 1 εκ. επιβάτες την ημέρα, ενώ οι περιστασιακοί χρήστες υπολογίζονται σε περίπου 50.000.
«Πονοκέφαλος», πάντως παραμένει η Γραμμή 3, οι σταθμοί της οποίας αυξήθηκαν κατά 6 χωρίς να αγοραστεί ούτε ένας επιπλέον συρμός με αποτέλεσμα συχνά να δημιουργούνται συνθήκες ασφυξίας λόγω της αύξησης της κίνησης, ενώ και η χρονοαπόσταση στο Αεροδρόμιο είναι πλέον 36 από 30 λεπτά. Τα μέτρα που έχει ήδη λάβει η ΣΤΑΣΥ είναι μάλλον «ασπιρίνη» καθώς το μείζον ζήτημα της έλλειψης επαρκούς αριθμού συρμών παραμένει, με τον σχετικό διαγωνισμό να μην έχει καν προκηρυχθεί από την «Ελληνικό Μετρό».
Για τη βελτίωση της κατάστασης ήδη συζητούνται και άλλες λύσεις χωρίς ωστόσο να έχει ληφθεί κάποια οριστική απόφαση. Μία απ΄αυτές είναι να «κοπεί στα δύο» το δρομολόγιο Αεροδρόμιο – Πειραιάς και οι αεροδρομιακοί συρμοί να φτάνουν το πολύ έως το Μοναστηράκι. Οι επιβάτες θα συνεχίζουν την πορεία τους με άλλο συρμό και θα εξοικονομηθούν τρένα. Συγκοινωνιακές πηγές επισημαίνουν ότι, η προσωρινή αυτή λύση υποστηρίζεται και από τα στοιχεία της επιβατικής κίνησης, από τα οποία προκύπτει ότι είναι ελάχιστοι οι χρήστες που μπαίνουν στο μετρό από το Αεροδρόμιο και φτάνουν μέχρι το τέρμα της Γραμμής στον Πειραιά.
Ανέπαφες πληρωμές, νέα προϊόντα και υπηρεσίες
Οι ανέπαφες πληρωμές στο σύνολο των ΜΜΜ της πρωτεύουσας θα ξεκινήσουν στις 23 Δεκεμβρίου γλυτώνοντας κυρίως τους επιβάτες των οδικών μέσων από τον βραχνά της εύρεσης σημείου πώλησης εισιτηρίων αφού θα υπάρχει σε όλο το δίκτυο η δυνατότητα ηλεκτρονικής πληρωμής στα σημεία εισόδου με την πλήρη εφαρμογή του γνωστού tap ‘n pay.
Σε επόμενο στάδιο ο κάθε επιβάτης θα μπορεί να δημιουργήσει τον προσωπικό του λογαριασμό: «Το σύστημα στην επόμενη φάση του έχει τη δυνατότητα του account based ticketing, όπου κάθε επιβάτης μπορεί να δημιουργήσει έναν λογαριασμό και μέσω αυτού να κάνει αγορές καρτών και εισιτηρίων, ενώ θα προστεθούν και υπηρεσίες Mobility-as-a-Service», είπε ο επικεφαλής του ΟΑΣΑ.
Εξήγησε ότι αυτό θα δίνει τη δυνατότητα σε κάποιον να ξεκινά από το Φάληρο με τη Γραμμή 1, να κατεβαίνει στην Ομόνοια και να έχει ήδη κλείσει ένα ταξί για να συνεχίσει ή να μεταβεί στην Ακρόπολη με το μετρό και να έχει αγοράσει μέσω του λογαριασμού του και το εισιτήριο χωρίς να χρειαστεί να περιμένει στην ουρά.
Το σύστημα μάλιστα στην πλήρη ανάπτυξή του θα μπορεί να επιλέξει για λογαριασμό του μετακινούμενου το κατάλληλο προϊόν χρεώνοντάς του το πιο οικονομικό κόμιστρο, με βάση τις μετακινήσεις του.
Ήδη λειτουργεί η υπηρεσία in town chek in, με την οποία κάποιος μπορεί να δώσει τη βαλίτσα του στον Πειραιά και να παραδοθεί απευθείας στο αεροπλάνο στο αεροδρόμιο. Ο ίδιος σήμερα μπορεί να αγοράσει ένα ημερήσιο εισιτήριο κι ένα αεροδρομιακό, αλλά συζητείται το ενδεχόμενο να υπάρχουν αυτά τα δύο εισιτήρια να μπορέσουν να ενοποιηθούν σε ένα προϊόν.
Σκέψεις υπάρχουν και για το λανσάρισμα ενός εισιτηρίου για το Σαββατοκύριακο ή για περιπτώσεις αθλητικών διοργανώσεων.
Παράλληλα μέσω της τηλεματικής ο επιβάτης θα μπορεί να σχεδιάζει το δρομολόγιό του, να ξέρει σε ποια στάση πρέπει να αποβιβαστεί και να λαμβάνει ειδοποιήσεις για το πότε φτάνει το λεωφορείο του.
Επιπλέον φαίνεται πως φτάνει η ώρα και για την εγκατάσταση Wi-Fi στον στόλο των λεωφορείων. Οπως γνωστοποίηση η διοίκηση της ΟΣΥ, ο σχετικός διαγωνισμός αναμένεται να προκηρυχθεί από την «Κοινωνία της Πληροφορίας» στις αρχές του 2025 με στόχο έως το τέλος του 2026 να μπορούν να το χρησιμοποιούν οι επιβάτες.
«Αγκάθι» η εισιτηριοδιαφυγή
Στόχος της ηγεσίας του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών είναι και η σημαντική μείωση της εισιτηριοδαφυγής. Ο υπουργός, Χρήστος Σταικούρας έχει ήδη ζητήσει απτά αποτελέσματα από τις διοικήσεις των συγκοινωνιακών εταιριών – κυρίως της Θεσσαλονίκης – θέτοντάς τους προ των ευθυνών τους ενόψει και της έναρξης του μετρό στις 30 Νοεμβρίου, ενώ ο υφυπουργός Μεταφορών Βασίλης Οικονόμου ζήτησε τη συνεργασία και των πολιτών δεδομένου ότι αυτήν την περίοδο εκτελούνται επενδύσεις ανανέωσης του στόλου σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη ύψους 2 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Σε ό,τι αφορά την Αθήνα, η εισιτηριοδιαφυγη στη ΣΤΑΣΥ υπολογίζεται σε περίπου 2% – 3%, αλλά στα οδικά μέσα εκτιμάται ότι μπορεί να φτάνει και το 15%, καθώς όπως υποστηρίζεται, πολλοί από όσους δεν επικυρώνουν εισιτήριο εντός των λεωφορείων δαθέτουν είτε κάρτες ή είναι μετεπιβιβαζόμενοι με ήδη επικυρωμένο εισιτήριο.
Στη ΣΤΑΣΥ, πάντως, έχουν ήδη ενταθεί οι έλεγχοι κομίστρου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρίας, Θανάσης Κοτταράς, ο αριθμός των ελέγχων αυξήθηκε από τους 150.000 πριν δύο χρόνια στους 450.000 (αύξηση 173%) και τα πρόστιμα φτάνουν κατά διαστήματα από τα 5.000 στα 10.000.
Επίσης ενισχύθηκε με προσωπικό και το σώμα ελεγκτών κομίστρου, ενώ αυξήθηκε η ταχύτητα κλεισίματος των πυλών στους σταθμούς του μετρό από τα τρία στα τέσσερα δευτερόλεπτα. Παράλληλα έχει δοθεί έμφαση στην αποτροπή με υπαλλήλους της ΣΤΑΣΥ που βρισκονται πριν τις πύλες να παροτρύνουν τους επιβάτες να επικυρωσουν εισιτήριο.
Δυσκολότερος είναι ο έλεγχος στην ΟΣΥ όπου οι επικυρώσεις εισιτηρίων ανέρχονται σε περίπου 350.000 την ημέρα. Το τελευταίο διάστημα εφαρμόζεται ξανά σε περίπου δέκα λεωφορειακές γραμμές η είσοδος από την μπροστινή πόρτα. Το σύστημα είχε εφαρμοστεί και στο παρελθόν, χωρίς όμως να έχει αποδώσει ιδιαίτερα.
Ταυτόχρονα ενισχύεται και το σώμα των ελεγκτών κομίστρου. Σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της ΟΣΥ, Στέφανο Αγιάσογλου, μέσω των προγραμμάτων της ΔΥΠΑ τριπλασιάστηκε ο αριθμός των ελεγκτών κομίστρου. Ξεκίνησαν με 35 και έχουν ήδη φτάσει τους 100, ενώ πολύ σύντομα στον έλεγχο θα απασχολούνται 140 άτομα.
