Με το αθλητικό πάρκο που εγκαινιάστηκε επισήμως μέσα στον Σεπτέμβριο να μετρά ήδη από τις αρχές της λειτουργίας του μέχρι σήμερα κοντά στους 70.000 επισκέπτες, η επόμενη φάση των παραδόσεων στο project ανάπλασης του Ελληνικού έρχεται από το πρώτο τρίμηνο του 2027.
Τότε είναι που πρόκειται να παραδοθούν επιπλέον 160 στρέμματα πάρκου και ανοιχτών χώρων, μαζί με τη λίμνη του Ελληνικού, διευρύνοντας έτσι τις εκτάσεις που θα είναι διαθέσιμες στο ευρύ κοινό, για να ακολουθήσουν στη συνέχεια και μέχρι το τέλος της επόμενης χρονιάς μια σειρά από νέες παραδόσεις, οι οποίες αναμένεται να αλλάξουν σταδιακά την εικόνα και να σηματοδοτήσουν ουσιαστικά τη μετάβαση από τη φάση της κατασκευής στην καθημερινή λειτουργία των πρώτων τμημάτων της νέας πόλης.
Eτσι, μετά τους αθλητικούς χώρους και τους χώρους του πάρκου, τα επόμενα μεγάλα ορόσημα για την επένδυση που τρέχει ως φορέας της επένδυσης η LAMDA Development είναι, καταρχάς, η παράδοση της μαρίνας του Αγίου Κοσμά, με την αναβάθμιση των χώρων και την αύξηση της προηγούμενης χωρητικότητας, οι εμπορικοί χώροι των 19.000 τ.μ. της «Riviera Galleria» δίπλα στη μαρίνα με ορίζοντα λειτουργίας το γ’ τρίμηνο του 2027, αλλά και η σταδιακή παράδοση των κατοικιών στους ιδιοκτήτες – πέραν φυσικά και των έργων υποδομών χωρίς τις οποίες η νέα πόλη δεν μπορεί να λειτουργήσει.
Πολύ πρόσφατη εξέλιξη, σε συνέχεια της λειτουργίας του αθλητικού πάρκου, αφορά τη στέγαση, στο Hangar B, σε νέες σύγχρονες εγκαταστάσεις της, Ελληνικής Γυμναστικής Ομοσπονδίας. Το Hangar B έχει χαρακτηριστεί μνημείο νεότερης πολιτιστικής κληρονομιάς από το υπουργείο Πολιτισμού, βρίσκεται εντός του πάρκου του Ελληνικού και η εγκατάσταση της Γυμναστικής Ομοσπονδίας σε συνδυασμό με το αθλητικό πάρκο The Ellinikon Sports Park δημιουργούν έναν νέο πόλο αθλητισμού και πολιτισμού, ανοιχτό στους κατοίκους και τους επισκέπτες της πρωτεύουσας.
Επενδύσεις 1,64 δισ. ευρώ
Συνολικά η επόμενη χρονιά, όπως έχει επανειλημμένα επισημάνει η ίδια η διοίκηση της LAMDA και απερχόμενος διευθύνων σύμβουλός της Οδυσσέας Αθανασίου, αναδεικνύεται σε χρονιά-ορόσημο για το The Ellinikon λόγω των νέων παραδόσεων και της μετάβασης από «ένα μεγάλο κατασκευαστικό έργο σε μια ζωντανή πόλη». Το 2017 αναδεικνύεται σε χρονιά – ορόσημο και για την ίδια την εταιρεία, αφού στο ξεκινήμά του αναλαμβάνει η νέα διευθύνουσα σύμβουλος της Ladma , κυρία Εύη Κωστάκη, με τον Οδυσσέα Αθανασίου να διατηρεί τη θέση του συμβούλου στην CLH, την εταιρεία του μεγαλομετόχου, Σπύρου Λάτση, συνεχίζοντας να στηρίζει project του Ελληνικού σε ό,τι αφορά τις σχέσεις με θεσμικούς και άλλους φορείς της πολιτείας. Πλέον, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται όχι μόνο στην πρόοδο των κατασκευών, αλλά και στον χρόνο και τον τρόπο που οι νέες υποδομές θα αρχίσουν να εντάσσονται στην καθημερινότητα κατοίκων και επισκεπτών, πολύ περισσότερο σε ένα περιβάλλον ενεργών εργοταξίων.
Ως προς αυτά καθαυτά τα νούμερα των επενδύσεων, μέχρι το τέλος του 2026 υπολογίζεται ότι συνολικά θα έχουν επενδυθεί κεφάλαια 1,64 δισ. ευρώ από τη LAMDA για κτιριακές κατασκευές και έργα υποδομών στο Ελληνικό. Με βάση και τα επίσημα στοιχεία της εταιρείας, συνολικά μέχρι και το 2025 οι σωρευτικές επενδυτικές δαπάνες είχαν διαμορφωθεί στα 990 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 720 εκατ. ευρώ αφορούσαν κτιριακές κατασκευές και 270 εκατ. ευρώ έργα υποδομών. Τα έργα έχουν επιταχυνθεί φέτος. Στο τέλος του α’ εξαμήνου του 2026, οι συνολικές δαπάνες είχαν αυξηθεί στα 1,27 δισ. ευρώ (940 εκατ. ευρώ αντιστοιχούν σε κτιριακά έργα και 320 εκατ. ευρώ σε υποδομές), νούμερο που πρόκειται να αυξηθεί περαιτέρω στα 1,64 δισ. ευρώ μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου 2026. Σημειωτέον ότι οι δαπάνες για τις κτιριακές κατασκευές περιλαμβάνουν κόστος κατασκευής, αμοιβές μελετών και υπηρεσίες τεχνικής διαχείρισης και διαχείρισης έργων, χωρίς όμως να εντάσσονται σε αυτές οι επενδύσεις για τα εμπορικά κέντρα του Ελληνικού, το μεγάλο mall στην πλευρά της λεωφόρου Βουλιαγμένης και η «Riviera Galleria».
Τα έργα υποδομών
Ειδικά το θέμα των υποδομών -από το οδικό δίκτυο εντός της έκτασης, την αναβίωση των ρεμάτων, τα δίκτυα ομβρίων, ηλεκτροδότησης και φυσικού αερίου- και το μεγάλο έργο της υπογειοποίησης μήκους 1,150 χιλιομέτρου της Ποσειδώνος, που έχει αναλάβει να υλοποιήσει με δικό της κόστος η LAMDA, έρχονται τώρα στο προσκήνιο και θα έρχονται εντονότερα όσο θα στενεύουν τα χρονοδιαγράμματα για τις πρώτες παραδόσεις των κτιριακών έργων της μεγάλης ανάπλασης. Ολα τα έργα των υποδομών πάνε πίσω στην προηγούμενη δεκαετία, από το 2014 -όταν το τότε Ταμείο Αξιοποίησης της Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (ΤΑΙΠΕΔ) ολοκλήρωσε τον διαγωνισμό για την αξιοποίηση της έκτασης των 6.200 στρεμμάτων του πρώην αεροδρομίου- έχοντας σχεδιαστεί και εγκριθεί με σκοπό να υλοποιηθούν στο πλαίσιο της μεγάλης πολεοδόμησης της έκτασης. Το ακίνητο, ως πρώην αεροδρόμιο, δεν είχε καμία κάθετη ή οριζόντια επικοινωνία και όλα τα δίκτυα, οδικά, ύδρευσης, ηλεκτροδότησης κ.λπ. γίνονται στο πλαίσιο της αρχικής πολεοδόμησης που αποφασίστηκε το 2014 και εγκρίθηκε με Προεδρικό Διάταγμα το 2018, έχοντας βασιστεί σε πλήθος μελετών κι έχοντας περάσει και από τη βούλα του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Τα έργα υποδομών στον Μητροπολιτικό Πόλο Ελληνικού, ύψους άνω του 1,5 δισ. ευρώ, βασισμένα στο πλήρες πλάνο ρυμοτομίας και πολεοδόμησης, με σχεδιασμό από την αρχή, βαρύνουν τον φορέα της επένδυσης, τη LAMDA, η οποία, σταδιακά μέσα στο 2027 και τις αρχές του 2028, θα παραδίδει τα έργα στην ιδιοκτησία του Δημοσίου και τους αρμόδιους φορείς, είτε πρόκειται για δημοτική αρχή, είτε για φορέα διαχείρισης κοινοχρήστων, την Περιφέρεια ή Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ). Στα έργα αυτά περιλαμβάνονται η υπογειοποίηση μέρους της Ποσειδώνος, όλοι οι δρόμοι που κατασκευάζονται εντός του Ελληνικού, η απορρύπανση, η αναβίωση των ρεμάτων και τα έργα αντιπλημμυρικής θωράκισης για να αντιμετωπίσουν ακόμα και ακραία φαινόμενα λόγω της επικείμενης κλιματικής αλλαγής, τα δίκτυα κοινής ωφελείας που δημιουργούνται, το μεγάλο πάρκο του Ελληνικού, οι αθλητικές εγκαταστάσεις στο The Ellinikon Sports Park, το κτίριο ΑμεΑ, τα γραφεία της Ελληνικής Παραολυμπιακής Επιτροπής, το νέο προπονητήριο της Ελληνικής Ομοσπονδίας Γυμναστικής κ.ά. Συνολικά, όπως έχει προβλεφθεί, οι ανοιχτοί χώροι πράσινου, αναψυχής, άθλησης και πολιτιστικών δραστηριοτήτων μαζί με το πάρκο θα υπερβαίνουν τα 2.600.000 τ.μ.
Η υπογειοποίηση της Ποσειδώνος
Περνώντας από τη φάση της κατασκευής στη φάση της λειτουργίας των υποδομών, είναι απαραίτητες οι σχετικές εγκρίσεις με την εποπτεία ανεξάρτητων μηχανικών και φορέων. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και το κρίσιμο έργο της υπογειοποίησης της λεωφόρου Ποσειδώνος, όπου το υπογειοποιημένο τμήμα των 1.150 μ. από την παραλία του Αλίμου έως τη Μαρίνα του Αγίου Κοσμά θα παραδοθεί από τη LAMDA στο υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών μετά τη σχετική έκδοση βεβαίωσης περαίωσης εργασιών από τον ανεξάρτητο μηχανικό. Η σήραγγα είναι ολοκληρωμένη σε ποσοστό σχεδόν στο 100% και σύμφωνα με τον φορέα της επένδυσης «θα διασφαλίζει την ταχύτερη διέλευση των οχημάτων, ενώ οι πεζοί θα έχουν ευκολότερη πρόσβαση στη θάλασσα».
Επόμενο σημαντικό βήμα είναι να ολοκληρωθούν οι ενέργειες και να εγκριθούν οι κυκλοφοριακές ρυθμίσεις από την πλευρά του Δημοσίου ώστε να γίνει η σύνδεση με την παράκαμψη κυκλοφορίας της σημερινής λεωφόρου μέσα από το ακίνητο του πρώην αεροδρομίου, όπως αυτή είχε σχεδιαστεί και εγκριθεί με βάση τη σχετική πολεοδόμηση.
Σημειώνεται εδώ ότι ειδικά για το θέμα της υπογειοποίησης της Ποσειδώνος, οι Δήμοι Γλυφάδας και Αλίμου, οι οποίοι έχουν καταθέσει από πέρυσι προσφυγές στο ΣτΕ κατά κρίσιμων έργων και αδειοδοτήσεων που σχετίζονται με την επένδυση του Ελληνικού, σε ανακοίνωσή τους πριν από λίγο καιρό, επεσήμαναν ότι το κόστος συντήρησης και λειτουργίας της υπογειοποίησης δεν θα πρέπει να βαρύνει το Δημόσιο. Οπως είναι γνωστό, η Περιφέρεια Αττικής έχει την ευθύνη διαχείρισης της λεωφόρου Ποσειδώνος, τμήμα της οποίας είναι και η υπογειοποίηση.
Τώρα, σύμφωνα με όσα υποστηρίζουν οι δήμοι, η υπογειοποίηση του τμήματος της παραλιακής «δρομολογήθηκε από τους επενδυτές για να ενωθεί η έκταση του πρώην αεροδρομίου με την παραλία, να δημιουργηθούν τεράστιες υπεραξίες στο ακίνητο αποφεύγοντας την όχληση της λεωφόρου στις νέες κατοικίες και εγκαταστάσεις και για να αποδοθεί τελικά στους επενδυτές ένα τεράστιο ενιαίο οικόπεδο, όταν η σημερινή παραλιακή παύσει να χρησιμοποιείται. Ο ισχυρισμός ότι η υπογειοποίηση θα λύσει το κυκλοφοριακό δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα, για τον απλούστατο λόγο ότι η αρχή και το τέλος του τούνελ θα έχουν ακριβώς τα ίδια σημεία συμφόρησης».
Οι δήμοι επαναλαμβάνουν ότι το κυκλοφοριακό στη νότια Αττική είναι ήδη από τα μεγαλύτερα προβλήματα και θα μεγεθυνθεί με τους νέους κυκλοφοριακούς φόρτους της επένδυσης. Διαχρονικό αίτημά τους είναι η υπογειοποίηση της Ποσειδώνος σε όλο το παραλιακό μέτωπο ως συνολικό και όχι αποσπασματικό έργο. Προσθέτουν ακόμα ότι συνολική μελέτη επίλυσης δεν υφίσταται και η επέκταση του μετρό παραμένει στα χαρτιά, χωρίς χρονοδιαγράμματα ή εξασφαλισμένους πόρους.
Από την άλλη πλευρά, οι κυκλοφοριακές μελέτες της LAMDA αναφέρουν ότι η υπογειοποίηση μέρους της λεωφόρου Ποσειδώνος είναι ένα μόνο τμήμα του ευρύτερου δικτύου δρόμων που κατασκευάζει η εταιρεία, ως μια πιο συνολική και όχι αποσπασματική παρέμβαση. Η υπογειοποίηση συνδέεται και συνεργάζεται με το υφιστάμενο τμήμα της Ποσειδώνος (το οποίο μόλις παραδοθεί η υπογειοποίηση μετεξελίσσεται σε δρόμο ήπιας κυκλοφορίας με τραμ, λεωφορειόδρομο, πεζόδρομο και ποδηλατόδρομο), το νέο οδικό δίκτυο της παραλίας που κατασκευάζεται από την εταιρεία, τον κάθετο άξονα κυκλοφορίας και τον εσωτερικό δακτύλιο εντός του ακινήτου. Σκοπός είναι, με βάση τις σχετικές μελέτες, να διευκολυνθούν όλες οι κινήσεις των οχημάτων που τώρα απαγορεύονται και, ειδικότερα, οι κινήσεις προς και από τη λεωφόρο Βουλιαγμένης και Ποσειδώνος, καθώς και η σύνδεση με Αργυρούπολη, Ηλιούπολη, Ανω Γλυφάδα και Αλίμου με την παραλιακή, προκειμένου να αντιμετωπίζεται το σημερινό μποτιλιάρισμα σε λεωφ. Αλίμου και οδό Καραμανλή.
Στο πλαίσιο των ευρύτερων παρεμβάσεων που προτείνονται για το κυκλοφοριακό, και η LAMDA από την πλευρά της υποστηρίζει την επέκταση του μετρό μέχρι τη Γλυφάδα, έχοντας επιπλέον προτείνει για τη βελτίωση της κυκλοφορίας και επιπρόσθετες πρωτοβουλίες που θα απαιτηθούν, όπως η τοποθέτηση έξυπνων ή κατάργηση φαναριών στις λεωφόρους Βουλιαγμένης και Ποσειδώνος κ.ο.κ. Η LAMDA σε συνεργασία με το Δημόσιο ήδη χρηματοδοτεί την εκπόνηση σχετικών μελετών.
Οι νέες παραδόσεις
Πάντως, το πώς τελικά θα λειτουργήσει η επένδυση για τα νότια της Αθήνας θα γίνει περισσότερο εμφανές από την επόμενη χρονιά, οπότε παραδίδονται και οι πρώτες κατοικίες και για πρώτη φορά η έκταση του πρώην αεροδρομίου θα αρχίσει να αποκτά μόνιμους κατοίκους. Εκτός από το ζήτημα του κυκλοφοριακού, υπάρχει και μία ακόμη σημαντική, νέα πρόκληση που έρχεται από το 2027 για τη LAMDA, πέραν των ήδη γνωστών που έχει αντιμετωπίσει μέχρι σήμερα (κατασκευαστικές, κόστος, λειτουργία υποδομών κ.ο.κ.).
Η νέα πρόκληση έχει να κάνει με το ζήτημα των πολλαπλών εργοταξίων που θα συνεχίζουν τα έργα εντός της έκτασης ταυτόχρονα με την εγκατάσταση των πρώτων ενοίκων: «Αυτό συμβαίνει σε κάθε ζωντανή και δυναμική πόλη, από την Αθήνα μέχρι τη Νέα Υόρκη», απαντά ο Θεόδωρος Γαβριηλίδης, επικεφαλής Επενδύσεων της LAMDA Development. Από το βήμα του συνεδρίου της Prodexpo την περασμένη εβδομάδα, ο κ. Γαβριηλίδης ανέφερε ότι θα καταβληθεί κάθε προσπάθεια ώστε να αντιμετωπιστεί το συγκεκριμένο ζήτημα και η όχληση να είναι ελάχιστη με δρομολόγια οχημάτων συγκεκριμένες ώρες της ημέρας, πετάσματα για την ακουστική όχληση, αντιμετώπιση της σκόνης ειδικά το καλοκαίρι με ρίψη νερού κοκ. «Πρέπει να φροντίσουμε να υπάρχει ποιότητα ζωής από την πρώτη μέρα».
Ως προς τα έργα, στη μαρίνα του Αγίου Κοσμά οι εργασίες αναβάθμισης βρίσκονται σε εξέλιξη, με αποτέλεσμα οι διαθέσιμες θέσεις ελλιμενισμού να έχουν περιοριστεί προσωρινά περίπου στο 1/3 της συνολικής δυναμικότητας. Σύμφωνα με τον προγραμματισμό της εταιρείας, η λειτουργία της αναβαθμισμένης μαρίνας αναμένεται να ξεκινήσει στο β’ τρίμηνο του 2027, με την ολοκλήρωση των σχετικών εργασιών να τοποθετείται εντός του δεύτερου τριμήνου.
Στο ίδιο διάστημα αναμένεται να ολοκληρωθεί κατασκευαστικά και η «Riviera Galleria», ο νέος εμπορικός και ψυχαγωγικός προορισμός δίπλα στη μαρίνα ώστε να παραδοθεί στους καταστηματάρχες για τις διαμορφώσεις των χώρων τους. Η ολοκλήρωση των κατασκευαστικών εργασιών για τον νέο εμπορικό πόλο των 19.000 τ.μ. με επώνυμες πολυτελείς φίρμες εμπορίου και γνωστά brands γαστρονομίας τοποθετείται μέχρι το Πάσχα του 2027, ενώ η έναρξη λειτουργίας για το κοινό προγραμματίζεται, με βάση τον στόχο που έχει τεθεί, για το γ’ τρίμηνο του έτους. Πλην της επίσημης ανακοίνωσης για την άφιξη του γνωστού εστιατορικού brand Zuma, με το «Zuma Athens» στον πρώτο όροφο, ο οποίος θα είναι αφιερωμένος στα εστιατόρια, προς το παρόν δεν έχουν ανακοινωθεί επισήμως ονόματα από τα πολυτελή brands που θα στεγαστούν στο νέο εμπορικό κέντρο κοντά στη θάλασσα. Τα πολυκαταστήματα attica έχουν κλείσει επίσης χώρους για τρία διαφορετικά concepts, ενώ οι πληροφορίες αναφέρουν και άλλες πολύ γνωστές πολυτελείς φίρμες που έχουν ήδη κλείσει ή έχουν προχωρημένες συζητήσεις και επαφές. Αλλωστε, μέχρι στιγμής οι συμφωνίες για τις εμπορικές μισθώσεις στη «Riviera Galleria» προσεγγίζουν το 80% επί του συνόλου των χώρων προς μίσθωση.
Στο μέτωπο των κατοικιών κι ενώ οι πωλήσεις συνεχίζονται με μια μέση τιμή, ειδικά για την πιο νέα γειτονιά του Little Athens, άνω των 9.400 ευρώ/τετραγωνικό μέτρο, συνολικά μέχρι και το 2027 η LAMDA υπολογίζει ότι θα έχει βγάλει στην αγορά περί τα 1.300 σπίτια, συμπεριλαμβανομένων και των κατοικιών του παραλιακού μετώπου που έχουν ήδη πουληθεί (173 στον Πύργο, 115 στα χαμηλά συγκροτήματα «Cove Residences» και 27 στα παραλιακά οικόπεδα με τις βίλες). Η μέση τιμή για τις περίπου 1.000 κατοικίες που έχουν πουληθεί είναι στα 1,3 εκατ. ευρώ, εξαιρουμένων των ακόμη πιο ακριβών σπιτιών του Πύργου και των βιλών του παραλιακού μετώπου σύμφωνα με τον Αλέξανδρο Μουλά, επικεφαλής της Εμπορικής Διεύθυνσης Οικιστικών Αναπτύξεων της LAMDA Development. Ο ίδιος ανέφερε από το βήμα της Prodexpo ότι στο πλάνο πλέον της εταιρείας είναι οι επόμενες 3.500 κατοικίες που σχεδιάζονται στο πλαίσιο της β’ φάσης της επένδυσης να είναι πιο προσιτά σπίτια για το ευρύ κοινό, με μεγαλύτερο το μερίδιο αυτών που θα διατεθούν μέσω στεγαστικής πίστης, δεδομένου ότι μέχρι στιγμής λιγότερο από το 10% των αγοραστών έχει προσφύγει σε δανεισμό.
Για το 2027, η σημαντικότερη εξέλιξη θα αφορά τις κατοικίες, δεδομένου ότι το The Ellinikon θα αρχίσει να υποδέχεται τους πρώτους μόνιμους κατοίκους του. Eτσι, μέσα στο επόμενο έτος αναμένεται η ολοκλήρωση της κατασκευής του Πύργου, γνωστού και ως Riviera Tower, με στόχο να είναι έτοιμος να υποδεχθεί τους κατοίκους του έως το τέλος του 2027. Αντίστοιχα θα συμβεί και με τα χαμηλά συγκροτήματα κατοικιών (Cove Residences) στο παραλιακό μέτωπο, με το χρονοδιάγραμμα των παραδόσεων μέχρι το τέλος του 2027 να περιλαμβάνει και το οικιστικό συγκρότημα «Promenade Heights», με 80 κατοικίες.
Οι σωρευτικές ταμειακές εισπράξεις από κατοικίες και πωλήσεις ή μισθώσεις οικοπέδων για τη LAMDA διαμορφώνονταν στις αρχές Σεπτεμβρίου σε 1,83 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 1,31 δισ. προέρχονται από τις οικιστικές αναπτύξεις και 520 εκατ. από οικόπεδα. Για ολόκληρο το 2026 η εταιρεία αναμένει ταμειακές εισπράξεις περίπου 600 εκατ. ευρώ, ανεβάζοντας το σωρευτικό ποσό στο τέλος του έτους στα 2,08 δισ. ευρώ.
