Στη Βουλή κατατέθηκε το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο περιλαμβάνει σημαντικές αλλαγές τόσο για τη δόμηση σε περιοχές του δικτύου Natura 2000 όσο και για την ενεργειακή αγορά.
Στον πυρήνα του σχεδίου νόμου βρίσκεται η δυνατότητα πολεοδόμησης έως και του 20% συγκεκριμένων ζωνών Natura υπό προϋποθέσεις, ενώ παράλληλα εισάγονται ρυθμίσεις για έργα αποθήκευσης ενέργειας, αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα και μετακινήσεις προσωπικού μεταξύ ΔΕΗ και ΔΕΔΔΗΕ.
Πολεοδόμηση έως 20% σε ζώνες Natura
Ιδιαίτερη αξία έχει η αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου του Υπουργείο που επιχειρεί να στηρίξει τη ρύθμιση για τη δυνατότητα περιορισμένης πολεοδόμησης σε τμήματα περιοχών που υπάγονται στο δίκτυο Natura 2000, υποστηρίζοντας ότι σε πολλές περιπτώσεις έχουν δημιουργηθεί σοβαρές στρεβλώσεις στον χωρικό σχεδιασμό. Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ το σημερινό καθεστώς δεν απέτρεψε την άναρχη δόμηση, αλλά συχνά την μετέφερε εκτός σχεδίου, χωρίς κανόνες και χωρίς τις αναγκαίες υποδομές.
Στο κείμενο επισημαίνεται ότι σημαντικός αριθμός πόλεων, οικισμών και νησιωτικών περιοχών βρίσκεται εντός ή σε άμεση γειτνίαση με ζώνες προστασίας.
Ως χαρακτηριστικά παραδείγματα αναφέρονται τα Ιωάννινα, η Καστοριά και το Ναύπλιο, με συνολικό πληθυσμό περίπου 470.000 κατοίκων ενώ γίνεται μνεία και σε νησιά όπως η Χάλκη, οι Παξοί, τα Αντικύθηρα, οι Λειψοί και η Σαμοθράκη. Η επιχειρηματολογία του ΥΠΕΝ είναι ότι περισσότεροι από 1.000 οικισμοί επηρεάζονται από τους περιορισμούς αυτούς και χρειάζονται ειδικές πολεοδομικές λύσεις. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι μόνο στην λακωνική Μάνη εντοπίζονται εντός του δικτύου περισσότερα από 50 χωριά όπως η Αρεόπολη, το Λιμένι, ο Γερολιμένας και ο Κότρωνας.
Το επιχείρημα κατά της άναρχης εκτός σχεδίου δόμησης
Η αιτιολογική έκθεση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις περιαστικές περιοχές, όπου -όπως αναφέρει- έχει ήδη αναπτυχθεί εκτεταμένη εκτός σχεδίου δόμηση, με αποτέλεσμα να έχουν δημιουργηθεί οικιστικές πυκνώσεις χωρίς σχέδιο, να έχει ανατραπεί ο αγροτικός χαρακτήρας της γης και να ασκούνται πιέσεις στις ήδη οργανωμένες πολεοδομικά περιοχές. Το υπουργείο υποστηρίζει ότι σε πολλές περιπτώσεις οι νόμιμοι υποδοχείς κατοικίας έχουν φτάσει στα όρια της φέρουσας ικανότητάς τους και απαιτείται συντεταγμένος σχεδιασμός αντί για ανεξέλεγκτη ανάπτυξη.
Παράλληλα, γίνεται αναφορά σε εκτάσεις που βρίσκονται εκτός σχεδίου αλλά περικλείονται από εντός σχεδίου περιοχές ή εφάπτονται άμεσα με τον αστικό ιστό. Κατά την αιτιολογική, πρόκειται για περιοχές που λειτουργούν ήδη στην πράξη ως τμήμα της πόλης, χωρίς όμως να διαθέτουν θεσμική πολεοδομική οργάνωση. Το ΥΠΕΝ θεωρεί ότι αυτές οι περιπτώσεις πρέπει να μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσω σχεδιασμού και όχι να παραμένουν σε καθεστώς πολεοδομικής εκκρεμότητας.
Το όριο του 20% και οι δικλίδες προστασίας
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο όριο του 20%, το οποίο παρουσιάζεται ως ανώτατο και αυστηρά περιοριστικό ποσοστό. Η έκθεση διευκρινίζει ότι δεν πρόκειται για οριζόντια δυνατότητα πολεοδόμησης κάθε περιοχής Natura, αλλά για μέγιστο όριο που θα εξετάζεται κατά περίπτωση, μόνο όπου αποδεικνύεται αναγκαίο. Στόχος, σύμφωνα με το υπουργείο, είναι να διατηρείται ο βασικός προστατευτικός χαρακτήρας των περιοχών.
Η ρύθμιση αφορά αποκλειστικά τις Ζώνες Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων, δηλαδή τη λεγόμενη Ζώνη 4, όπου ήδη επιτρέπεται ευρύτερο φάσμα χρήσεων γης. Δεν επεκτείνεται στους πυρήνες αυστηρής προστασίας, στις ζώνες απόλυτης προστασίας ή σε περιοχές που φιλοξενούν τα πιο ευαίσθητα οικοσυστήματα. Αυτό προβάλλεται από την κυβέρνηση ως βασική ασφαλιστική δικλείδα για την αποφυγή περιβαλλοντικής επιβάρυνσης.
Η αιτιολογική έκθεση υπογραμμίζει επίσης ότι κάθε πιθανή επέκταση σχεδίου θα πρέπει να βασίζεται σε ειδική περιβαλλοντική μελέτη, να εντάσσεται στον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό και να τεκμηριώνεται επιστημονικά ως απολύτως αναγκαία. Επιπλέον, θα πρέπει να αποδεικνύεται ότι δεν θίγονται τα προστατευτέα είδη και οι στόχοι διατήρησης της συγκεκριμένης περιοχής.
Αυθαίρετες εγκαταστάσεις σε δασικές εκτάσεις
Παράλληλα, προβλέπεται επαναφορά ή παράταση της δυνατότητας νομιμοποίησης αυθαίρετων εγκαταστάσεων μέσα σε δάση και δασικές εκτάσεις, όπως κτηνοτροφικές μονάδες, ναοί, μετόχια, τουριστικές εγκαταστάσεις, χιονοδρομικά κέντρα και καταφύγια. Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, η πρόβλεψη δικαιολογείται από τις εκκρεμότητες που έχουν δημιουργηθεί λόγω της παράλληλης σύνταξης δασολογίου και κτηματολογίου.
Οι ενεργειακές διατάξεις
Σημαντικό μέρος του νομοσχεδίου αφορά και την ενέργεια, με έμφαση στην αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας μέσω αντλησιοταμίευσης. Ειδικότερα, για σταθμούς αντλησιοταμίευσης ισχύος άνω των 15 MW προβλέπεται διπλάσιος χρόνος ολοκλήρωσης των διαδικασιών αδειοδότησης σε σχέση με άλλες μονάδες αποθήκευσης, αναγνωρίζοντας την αυξημένη τεχνική και περιβαλλοντική πολυπλοκότητα αυτών των έργων.
Παράλληλα, η άδεια εγκατάστασης για τα έργα αυτά θα έχει διάρκεια έξι ετών, με δυνατότητα παράτασης για ακόμη έξι χρόνια. Η πρόβλεψη θεωρείται κρίσιμη για μεγάλα έργα που απαιτούν απαλλοτριώσεις ή ακόμη και μετεγκαταστάσεις οικισμών.
Το νομοσχέδιο θεσπίζει επίσης διοικητική διαδικασία για την παραχώρηση χρήσης αιγιαλού, παραλίας, πυθμένα και υπεδάφους της θάλασσας σε φορείς που δραστηριοποιούνται στην εξερεύνηση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα. Η σχετική απόφαση θα εκδίδεται από τα συναρμόδια υπουργεία ύστερα από εισήγηση της ΕΔΕΥΕΠ.
Με άλλη διάταξη παρατείνεται η δυνατότητα μεταφοράς προσωπικού μεταξύ ΔΕΗ και ΔΕΔΔΗΕ, με στόχο -όπως αναφέρεται- την ταχύτερη κάλυψη υπηρεσιακών αναγκών και την αποδοτικότερη λειτουργία των δύο φορέων.
