Τη μεταρρύθμιση των Υπηρεσιών Δόμησης, τη σταδιακή προώθηση των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων σε δημόσια διαβούλευση και την ολοκλήρωση του Προεδρικού Διατάγματος για τα κριτήρια αναγνώρισης οδών έθεσε στις άμεσες προτεραιότητες του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας ο υπουργός Σταύρος Παπασταύρου. Οι παρεμβάσεις αφορούν κρίσιμα ζητήματα για την οικοδομησιμότητα ακινήτων, τον πολεοδομικό σχεδιασμό και τη λειτουργία των υπηρεσιών που εξυπηρετούν μηχανικούς και πολίτες.
Μιλώντας στο συνέδριο «Green Deal Greece 2026», που διοργάνωσε το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας σε συνεργασία με το economix.gr, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας παρουσίασε τις βασικές κατευθύνσεις του σχεδιασμού για την οργάνωση του χώρου και τον εκσυγχρονισμό των πολεοδομικών διαδικασιών.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η δημιουργία νέου οργανωτικού πλαισίου για τον έλεγχο της δόμησης, η ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού σε μεγάλο μέρος της χώρας και η αντιμετώπιση εκκρεμοτήτων που επηρεάζουν την αξιοποίηση ακινήτων.
Μεταρρύθμιση των ΥΔΟΜ και δημιουργία νέου οργανισμού
Βασικός άξονας του σχεδιασμού είναι η μεταρρύθμιση των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ), με τη δημιουργία του Εθνικού Οργανισμού Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης (ΕΟΚΕΔ).
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο υπουργός, περίπου το 55% των δήμων της χώρας διαθέτει Υπηρεσία Δόμησης, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις μία ΥΔΟΜ καλείται να εξυπηρετήσει περισσότερους δήμους.
Η μεταρρύθμιση αποσκοπεί στην αναδιοργάνωση του συστήματος, στον εκσυγχρονισμό των διαδικασιών και στην αξιοποίηση ψηφιακών υπηρεσιών μέσω του gov.gr.
Στους επιδιωκόμενους στόχους περιλαμβάνονται η ταχύτερη διεκπεραίωση των υποθέσεων, η ενίσχυση της διαφάνειας και η αποτελεσματικότερη εξυπηρέτηση μηχανικών, πολιτών και επιχειρήσεων.
Η δημιουργία του ΕΟΚΕΔ αποτελεί αντικείμενο νομοθετικής πρωτοβουλίας που είχε παρουσιαστεί από τα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Η νέα τοποθέτηση του υπουργού επιβεβαιώνει ότι η αναδιοργάνωση των ΥΔΟΜ παραμένει στις προτεραιότητες της κυβέρνησης. Ωστόσο, η εξαγγελία δεν συνεπάγεται από μόνη της μεταβολή των αρμοδιοτήτων ή των διαδικασιών που ισχύουν σήμερα.
ΤΠΣ και ΕΠΣ: Σταδιακή προώθηση των σχεδίων σε δημόσια διαβούλευση
Σημαντικό μέρος της παρέμβασης του υπουργού αφορούσε την πρόοδο του προγράμματος εκπόνησης Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, οι σχετικές μελέτες καλύπτουν περίπου 600 δημοτικές ενότητες και αποσκοπούν στην πολεοδομική οργάνωση περίπου του 80% της χώρας.
Ο υπουργός ανέφερε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη περίπου 170 μελέτες και ότι από τον Νοέμβριο προβλέπεται να αρχίσει η σταδιακή προώθηση των ΤΠΣ και ΕΠΣ σε διαδικασίες δημόσιας διαβούλευσης.
Τα νέα πολεοδομικά σχέδια αποτελούν βασικό εργαλείο για τον καθορισμό:
- Των χρήσεων γης.
- Των όρων και περιορισμών δόμησης.
- Των οικιστικών περιοχών και των ορίων οικισμών.
- Των περιοχών προστασίας και των ζωνών ανάπτυξης παραγωγικών δραστηριοτήτων.
- Των κατευθύνσεων χωρικής ανάπτυξης και περιβαλλοντικής προστασίας.
Η συμμετοχή των πολιτών και των ενδιαφερόμενων φορέων πραγματοποιείται μέσα από τις προβλεπόμενες διαδικασίες του πολεοδομικού σχεδιασμού.
Παράλληλα λειτουργεί η ηλεκτρονική Πλατφόρμα Συμμετοχής του ΥΠΕΝ, μέσω της οποίας οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ενημερώνονται για τις υπό εκπόνηση μελέτες και να καταθέτουν παρατηρήσεις.
Επισημαίνεται ότι η υποβολή σχολίων στην πλατφόρμα συμμετοχής δεν ταυτίζεται με την τυπική διαδικασία διαβούλευσης της τελικής πολεοδομικής πρότασης και της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, η οποία πραγματοποιείται σε επόμενο στάδιο.
Η ολοκλήρωση των μελετών και η συμμετοχή στη διαβούλευση δεν συνεπάγονται αυτομάτως την έναρξη ισχύος νέων όρων δόμησης. Για την εφαρμογή των σχεδίων απαιτείται η ολοκλήρωση των προβλεπόμενων διαδικασιών έγκρισης.
Αναγνώριση οδών: Αναμένεται το Προεδρικό Διάταγμα για τα κριτήρια οικοδομησιμότητας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους μηχανικούς παρουσιάζει η αναφορά του υπουργού στην ολοκλήρωση του Προεδρικού Διατάγματος που θα καθορίσει τα κριτήρια αναγνώρισης οδών για την οικοδομησιμότητα ακινήτων.
Το ζήτημα συνδέεται άμεσα με τις προϋποθέσεις δόμησης σε εκτός σχεδίου περιοχές και με τη δυνατότητα τεκμηρίωσης της απαιτούμενης πρόσβασης ακινήτων σε αναγνωρισμένο κοινόχρηστο οδικό δίκτυο.
Η έλλειψη ολοκληρωμένου πλαισίου αναγνώρισης του οδικού δικτύου έχει δημιουργήσει σημαντικές δυσχέρειες στην αξιολόγηση της οικοδομησιμότητας γηπέδων και στην προετοιμασία επενδυτικών και οικοδομικών σχεδίων.
Η ολοκλήρωση του αναμενόμενου Προεδρικού Διατάγματος αποτελεί, επομένως, σημαντική εκκρεμότητα για ιδιοκτήτες, μελετητές και επενδυτές.
Ωστόσο, στην ανακοίνωση του υπουργού δεν προσδιορίζεται συγκεκριμένη ημερομηνία έκδοσης ούτε παρουσιάζεται το τελικό περιεχόμενο των κριτηρίων.
Κατά συνέπεια, δεν μπορεί ακόμη να εξαχθεί συμπέρασμα για το ποιες κατηγορίες οδών θα αναγνωρίζονται, με ποιες προϋποθέσεις και ποια θα είναι η επίδραση της νέας ρύθμισης σε συγκεκριμένα ακίνητα.
Στο τραπέζι και η απλοποίηση του Οικοδομικού Κανονισμού
Στο ίδιο συνέδριο τέθηκε και το ζήτημα της απλοποίησης του Οικοδομικού Κανονισμού.
Ο πρόεδρος του ΤΕΕ, Γιώργος Στασινός, διατύπωσε πρόταση για έναν απλούστερο Οικοδομικό Κανονισμό, με τους βασικούς κανόνες δόμησης συγκεντρωμένους σε ένα σύντομο και σαφές κείμενο.
Ο υπουργός ανέφερε ότι το ΥΠΕΝ συνεργάζεται με το ΤΕΕ για τη συγκεκριμένη κατεύθυνση, συνδέοντας την προώθησή της με την έναρξη της μεταρρύθμισης των Υπηρεσιών Δόμησης.
Πρόκειται, προς το παρόν, για πρόταση και αντικείμενο συνεργασίας, χωρίς να έχει παρουσιαστεί τελικό νομοθετικό κείμενο.
Κωδικοποίηση της πολεοδομικής νομοθεσίας
Ο υπουργός αναφέρθηκε επίσης στον Κώδικα Πολεοδομίας και Χωροταξίας «Νικόλαος Ταγαράς», παρουσιάζοντάς τον ως σημαντικό βήμα για τη συγκέντρωση και συστηματοποίηση της πολεοδομικής νομοθεσίας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, περισσότερα από 170 νομοθετήματα συγκεντρώθηκαν σε ενιαίο κείμενο 477 άρθρων.
Η κωδικοποίηση αποσκοπεί στη διευκόλυνση της πρόσβασης στο θεσμικό πλαίσιο και στη μείωση της πολυπλοκότητας που αντιμετωπίζουν οι μηχανικοί κατά την αναζήτηση και εφαρμογή των σχετικών διατάξεων.
Τι σημαίνουν οι εξαγγελίες για τους μηχανικούς
Οι τρεις βασικές προτεραιότητες του ΥΠΕΝ συνδέονται με διαφορετικές πλευρές της καθημερινής επαγγελματικής δραστηριότητας των μηχανικών.
Η μεταρρύθμιση των ΥΔΟΜ αφορά τη διοικητική οργάνωση, τις αρμοδιότητες και τις διαδικασίες ελέγχου της δόμησης.
Τα ΤΠΣ και ΕΠΣ θα επηρεάσουν, μετά την έγκρισή τους, τον χωρικό σχεδιασμό, τις επιτρεπόμενες χρήσεις γης και τους όρους αξιοποίησης ακινήτων στις περιοχές εφαρμογής τους.
Το αναμενόμενο Προεδρικό Διάταγμα για την αναγνώριση οδών αφορά μία από τις σημαντικότερες εκκρεμότητες που σχετίζονται με την εκτός σχεδίου δόμηση.
Για την πρακτική εφαρμογή των αλλαγών, καθοριστική θα είναι η δημοσίευση των τελικών νομοθετικών και κανονιστικών κειμένων, καθώς και η αποσαφήνιση τυχόν μεταβατικών διατάξεων.
Μέχρι τότε, οι νέες ανακοινώσεις αποτυπώνουν τις προτεραιότητες του υπουργείου, χωρίς να υποκαθιστούν το ισχύον πολεοδομικό πλαίσιο.
Πηγές
- Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ), 02/11/2026. «Σταύρος Παπασταύρου στο Green Deal Greece 2026: Η μεταρρύθμιση των ΥΔΟΜ, σε διαβούλευση ΤΠΣ και ΕΠΣ και ΠΔ για τα κριτήρια αναγνώρισης δρόμων στις άμεσες προτεραιότητες».
https://web.tee.gr/eidisis/stayros-papastayroy-sto-green-deal-greece-2026-toy/ - Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. «Παρουσίαση της νομοθετικής πρωτοβουλίας ΥΠΕΝ και Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης για τον νέο Εθνικό Οργανισμό Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης».
https://ypen.gov.gr/parousiasi-tis-nomothetikis-protovoulias-ypourgeiou-perivallontos-kai-energeias-kai-ypourgeiou-psifiakis-diakyvernisis-gia-tin-kalyteri-organosi-tou-chorou-tin-parochi-eniaion-ypiresion-gyro-apo-to-a/ - ΥΠΕΝ – Γενική Γραμματεία Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος. «Πλατφόρμα Συμμετοχής Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων».
https://polsxedia.ypen.gov.gr/ - ΥΠΕΝ – Πλατφόρμα Συμμετοχής. «Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια – Αντικείμενο και διαδικασία έγκρισης».
https://polsxedia.ypen.gov.gr/info - ΥΠΕΝ – Πλατφόρμα Συμμετοχής. «Συχνές ερωτήσεις και διευκρινίσεις για τη συμμετοχή στα ΤΠΣ/ΕΠΣ».
https://polsxedia.ypen.gov.gr/help
