Κωνσταντίνος Γκαράκης – 15 Ιουνίου: Παγκόσμια Ημέρα Ανέμου

Η παγκόσμια αυτή Ημέρα έχει ανακηρυχθεί ως τέτοια από το Παγκόσμιο Συμβούλιο Αιολικής Ενέργειας GWEC και την Ευρωπαϊκή Ένωση Αιολικής Ενέργειας WindEurope, εθνικός εκπρόσωπος της οποίας είναι η Ελληνική Επιστημονική Ένωση Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ)(www.eletaen.gr).

Η αιολική ενέργεια είναι πλέον μια παγκόσμια ιστορία επιτυχίας. Η αιολική ενέργεια είναι μια από τις λίγες, τεχνολογικά και εμπορικά «έτοιμες» λύσεις, για την αντιμετώπιση του ενεργειακού ζητήματος, καθώς και (ίσως το πιο σημαντικό) για την επίλυση των προβλημάτων που δημιουργούν οι κλιματικές αλλαγές, που είναι η μεγαλύτερη πρόκληση με την οποία βρέθηκε αντιμέτωπη η ανθρωπότητα μέχρι σήμερα.

Η Αιολική Ενέργεια μαζί με τις υπόλοιπες Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και την Εξοικονόμηση Ενέργειας είναι η μοναδική εγγύηση για ένα αειφόρο μέλλον του πλανήτη.

Σύμφωνα με το World Wind Energy Association και τα στατιστικά στοιχεία που παρουσιάστηκαν  στις 24 Μαρτίου 2021 η συνολική εγκατεστημένη αιολική ισχύς στην υφήλιο είναι 744.000 MW καλύπτοντας το 7% της ετήσιας συνολικής καταναλισκόμενης ηλεκτρικής ενέργειας (16% στην Ευρώπη), δημιουργώντας  1,5 εκατομμύρια θέσεις εργασίας υψηλής ειδίκευσης (300.000 στην Ευρώπη).

Η αιολική ενέργεια και γενικότερα οι ανανεώσιμες πηγές, εξυπηρετούν και τους τρεις πυλώνες της βιώσιμης ανάπτυξης: οικονομία, περιβάλλον και κοινωνία.

Στην οικονομία: προσφέρουν πολύ φθηνή ηλεκτρική ενέργεια χωρίς καμία επιδότηση. Αντίθετα από ό,τι πιστεύεται η αύξηση της διείσδυσης των ΑΠΕ δεν οδηγεί σε αύξηση του συνολικού κόστους του ρεύματος στον καταναλωτή. Για παράδειγμα, το 2017 – χρονιά για την οποία δημοσιεύθηκαν πλήρη και αναλυτικά στοιχεία στην Ελλάδα- εάν δεν υπήρχαν τα αιολικά πάρκα που λειτουργούσαν τότε, οι καταναλωτές θα πληρώναμε περισσότερο 53,5 εκατ. ευρώ. Οι μελέτες δείχνουν ότι όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε όλη την Ευρώπη, υπάρχει ελάχιστη συσχέτιση της αύξησης των Α.Π.Ε. με τις αυξήσεις των τιμολογίων ρεύματος [1].

Στο περιβάλλον: η συμβολή της αιολικής ενέργειας στη αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής είναι αναμφισβήτητή. Η κλιματική αλλαγή είναι μακράν το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο πλανήτης και η αιολική ενέργεια συμβάλει στην αντιμετώπισή της. Τα αιολικά πάρκα που λειτουργούν σήμερα στην Ελλάδα εξοικονομούν τόσο CO₂ όσο εκπέμπουν 3,3 εκατομμύρια αυτοκίνητα.

Η αιολική ενέργεια έχει σημαντικά θετικό ενεργειακό και περιβαλλοντικό ισοζύγιο. Συνολικά, κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής της, μια ανεμογεννήτρια παράγει έως και 50 φορές περισσότερη ενέργεια από αυτήν που καταναλώνεται κατά την κατασκευή, λειτουργία και απεγκατάστασή της. Εάν ληφθεί υπόψη η ανακύκλωση των υλικών της ανεμογεννήτριας μετά το πέρας του κύκλου ζωής της, το ποσοστό αυτό αυξάνεται σημαντικά.

Στην κοινωνία: Τα αιολικά πάρκα δεν γίνονται στα αστικά κέντρα αλλά στην επαρχία. Συμβάλουν έτσι στην περιφερειακή διάχυση της ανάπτυξης. Η δημιουργία ανάπτυξης στην περιφέρεια είναι προϋπόθεση για την ανάσχεση της αστικοποίησης και της ερήμωσης της υπαίθρου.

Συνοπτικά αναφέρουμε:

• Ο άνεμος είναι μια ανεξάντλητη πηγή ενέργειας, η οποία μάλιστα παρέχεται δωρεάν.
• Η αιολική ενέργεια είναι μια τεχνολογικά ώριμη, οικονομικά ανταγωνιστική και φιλική προς το περιβάλλον ενεργειακή επιλογή.
• Προστατεύει τη Γη καθώς κάθε μία κιλοβατώρα που παράγεται από τον άνεμο αντικαθιστά μία κιλοβατώρα που παράγεται από συμβατικούς σταθμούς και ρυπαίνει την ατμόσφαιρα με αέρια του θερμοκηπίου.
• O εκπεμπόμενος θόρυβος από ένα αιολικό πάρκο είναι πολύ μικρός (45db(A)) σε απόσταση 200m (όσο έχει και ένα ήσυχο γραφείο ή ένα σπίτι). Δεν εκπέμπει υποήχους ή ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία.
• Δεν επιβαρύνει το τοπικό περιβάλλον με επικίνδυνους αέριους ρύπους, διοξείδιο του άνθρακα, μονοξείδιο του άνθρακα, διοξείδιο του θείου, καρκινογόνα μικροσωματίδια κ.α., όπως γίνεται με τους συμβατικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
• Εξοικονομεί πολύτιμους υδάτινους πόρους που καταναλώνονται σε απαράδεκτο βαθμό (πχ. νερό), ειδικά στην περίπτωση της ψύξης των θερμοηλεκτρικών μονάδων.
• Ενισχύει την ενεργειακή ανεξαρτησία και ασφάλεια κάτι ιδιαίτερα σημαντικό για τη χώρα μας και την Ευρώπη γενικότερα.
• Ελκύει επενδύσεις και ενισχύει τη διεθνή εικόνα και τη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας.
• Βοηθά στην αποκέντρωση του ενεργειακού συστήματος μειώνοντας τις απώλειες μεταφοράς ενέργειας.
• Υπάρχει εισροή εσόδων στην τοπική αγορά με διάφορες μορφές, όπως για εργασίες και εργολαβίες κατά την κατασκευή και τη λειτουργία των έργων, για αγορά προμηθειών και υπηρεσιών, για αντισταθμιστικά έργα, καθώς και με χορηγίες, ενισχύσεις τοπικών συλλόγων, σχολείων και κοινωνικών υποδομών κ.λπ.
• Αποδίδεται το ειδικό τέλος (3%) που παρακρατείται από τα ακαθάριστα έσοδα (τζίρος) των αιολικών πάρκων στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) για εκτέλεση τοπικών αναπτυξιακών έργων και στους οικιακούς καταναλωτές για μείωση των λογαριασμών ρεύματος.
• Δημιουργούνται θέσεις εργασίας κατά την κατασκευή και λειτουργία των αιολικών πάρκων. Οι έρευνες καταλήγουν στην Ελλάδα για 0,3 τοπικές μόνιμες θέσεις εργασίας ανά εγκατεστημένο ΜW.
• Αντισταθμιστικά οφέλη με αναπτυξιακά έργα στις περιοχές εγκατάστασης τους.
• Συμβάλλουν στην βελτίωση των τεχνικών υποδομών της περιοχής με τις οδούς πρόσβασης και την ενίσχυση του ηλεκτρικού δικτύου.
• Δημιουργούν προϋποθέσεις ανάπτυξης οικοτουρισμού, αύξησης τουρισμού μέσω επισκέψεων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και σχολείων, εναλλακτικού αθλητισμού (αγώνες ορεινού δρόμου, πεζοπορίες).
• Τα υλικά μιας ανεμογεννήτριας ανακυκλώνονται κατά 85-90% ενώ μπορούν και να επαναχρησιμοποιηθούν.
• Δεν θίγει την κτηνοτροφία, τη μελισσοκομία ή την γεωργία αφού δεν υπάρχει κανενός είδους περιορισμός στις εκτάσεις των αιολικών πάρκων.
• Δεν επηρεάζει το μικροκλίμα ή την αναπαραγωγική ικανότητα των θηλαστικών
• Δημιουργεί σημαντική εγχώρια προστιθέμενη αξία στην Ελλάδα (έως και 35% του κόστους επένδυσης κατά τη φάση της κατασκευής ξοδεύεται στην εγχώρια αγορά, όπως σε έργα υποδομής (οδοποιία, θεμελιώσεις, διαπλατύνσεις), ηλεκτρολογικά έργα, εξοπλισμούς, υπηρεσίες και πυλώνες. Πάνω από το 80% του κόστους λειτουργίας των αιολικών πάρκων ξοδεύεται στην Ελλάδα.

Όλα τα παραπάνω είναι επιστημονικά τεκμηριωμένα μέσα από πλήθος μελετών αλλά και από τις υπάρχουσες εγκαταστάσεις αιολικών πάρκων στην Ελλάδα (4114MW στην Ελλάδα, 744.000 MW στον κόσμο). Αυτές είναι οι αιτίες που παγκόσμια οι εγκαταστάσεις αιολικών πάρκων αυξάνουν ραγδαία.

Τα πρώτα αιολικά πάρκα υλοποιήθηκαν τη δεκαετία του 1980 από τη ΔΕΗ και από το 1999 ως σήμερα η συνολική ισχύς τους αυξήθηκε κατά 385%. Σήμερα καλύπτουν το 15,2% της καταναλισκόμενης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα και προβλέπεται σύμφωνα με το ΕΣΕΚ (Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και την Κλιματική Αλλαγή) η ισχύς του να ξεπεράσει τα 7.000MW από τα 4.114MW που είναι σήμερα.

Μια ανεμογεννήτρια αποτελείται από υποσυστήματα φτιαγμένα με υλικά καθημερινής χρήσης.

Έχει ένα μεταλλικό πυλώνα, που εδράζεται πάνω σε βάση από μπετόν, όπως όλες οι κατασκευές. Η βάση είναι θαμμένη σε ένα περίπου μέτρο κάτω από το έδαφος. Η ανεμογεννήτρια έχει συνήθως 3 πτερύγια και ένα κέλυφος από συνθετικά υλικά, σαν κι αυτά που κατακλύζουν τη ζωή μας. Τέλος έχει ένα κιβώτιο ταχυτήτων, ένα άξονα μετάδοσης κίνησης και μια ηλεκτρογεννήτρια, εξοπλισμό που χρησιμοποιούμε κατά κόρον σε όλες τις δραστηριότητές μας, όπως στις μεταφορές, στις γεωργικές ασχολίες, στις κατασκευές.

Δεν υπάρχει τίποτε το εξωτικό ή μαγικό στην κατασκευή ή λειτουργία μιας ανεμογεννήτριας.

Το μόνο ασυνήθιστο είναι ότι παράγει ηλεκτρική ενέργεια χωρίς να προκαλεί μόλυνση στο έδαφος, το υπέδαφος και στην ατμόσφαιρα.

Κι όμως υπάρχουν ποικίλες αρνητικές αντιδράσεις στην εκμετάλλευση της αιολικής ενέργειας αλλά και στις υπόλοιπες ΑΠΕ.

Τα περισσότερα επιχειρήματα δεν αντέχουν σε ανάλυση και εμβάθυνση, μια και στόχο έχουν να δημιουργήσουν εντυπώσεις και φόβο σε αυτούς που δεν έχουν ενημερωθεί ενώ στερούνται παντελώς τεκμηρίωσης.

Επιπλέον, διακινούνται από διατεταγμένους επιστήμονες οι οποίοι υπηρετούν επιχειρηματικά συμφέροντα του λόμπυ των ορυκτών καυσίμων (λιγνίτη στην Ελλάδα και εισαγόμενου πετρελαίου και φυσικού αερίου) ενώ παίζονται πολιτικά παιχνίδια από τοπικό ως κεντρικό επίπεδο.

Έχουν ακουστεί κατά καιρούς ότι διώχνουν τα σύννεφα και το χιόνι και ξηραίνουν το τόπο (κρανίου τόπος), ότι εκπέμπουν ραδιενέργεια, ότι παράγουν ισχυρό θόρυβο, ότι είναι επικίνδυνες να πέσουν, ότι προκαλούν ασθένειες, ότι προκαλούν καταστροφή του υδροφόρου ορίζοντα, ότι επηρεάζουν αρνητικά τη μελισσοκομία, την κτηνοτροφία και πολλά άλλα.

Όσο αστεία και να ακούγονται αυτά, είναι ικανά, χρησιμοποιούμενα από επιτήδειους λασπολόγους – επαγγελματίες συκοφάντες να δημιουργήσουν φόβο, επιφύλαξη και αμφιβολία στον μη ενημερωμένο πολίτη.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι η αιολική ενέργεια πλήττεται εκεί που θα έπρεπε να είναι το αναμφισβήτητο δυνατό της σημείο, στην περιβαλλοντική της διάσταση.

Εκτός από τα γραφικά και ανάξια λόγου επιχειρήματα, υπάρχουν εύλογες απορίες που δημιουργούνται στους πολίτες και σε αυτές οφείλουμε να απαντήσουμε, ακριβώς για να αποτρέψουμε την καλλιέργεια συκοφαντιών.

Η αιολική ενέργεια δημιουργεί πολλές περισσότερες θέσεις εργασίας ανά μονάδα εγκατεστημένης ισχύος σε σχέση με τις νέες μονάδες φυσικού αερίου. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο [2], το 2018 η αιολική ενέργεια διατηρούσε 5.100 θέσεις εργασίας στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία το 3% του τζίρου των αιολικών πάρκων παρακρατείται αυτόματα από τον ΔΑΠΕΕΠ για να αποδοθεί στις τοπικές κοινωνίες που τα φιλοξενούν. 1% χρησιμοποιείται για τη μείωση των λογαριασμών ρεύματος των οικιακών καταναλωτών των χωριών, 0,3% για το Πράσινο Ταμείο και 1,7% αποδίδεται στους τοπικούς Δήμους για αναπτυξιακά έργα.

Στην Ελλάδα σήμερα η εγκατεστημένη ισχύς αιολικών πάρκων είναι 4.200MW και ο στόχος σύμφωνα με το ψηφισμένο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΦΕΚ Β/4893/2019) είναι το 2030 να φθάσει τουλάχιστον στα 7.000MW. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του ΔΑΠΕΕΠ το 2019 τα αιολικά πάρκα κάλυψαν το 15,2% της συνολικής καταναλισκόμενης ηλεκτρικής ενέργειας και αυτό το ποσοστό προβλέπεται το 2030 να υπερδιπλασιαστεί.

Από τα 107 MW του 1999 η εγκατεστημένη ισχύς των αιολικών πάρκων στην Ελλάδα έφτασε τα 4.114 MW.

Στο παρακάτω σχήμα παρουσιάζεται στο ενεργειακό μείγμα της χώρας για το 2019 σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΔΑΠΕΕΠ.H εγκατεστημένη ισχύς ανά Περιφέρεια. Πρωταθλήτρια στις εγκαταστάσεις αιολικών είναι η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας με 1678 ΜW, η Περιφέρεια  Ηπείρου έχει μόλις 92 ΜW.

Το 2019 τα αιολικά πάρκα κάλυψαν το 15,2% της ηλεκτρικής κατανάλωσης της χώρας.

Σήμερα είναι η Παγκόσμια Ημέρα του ανέμου, μια ευκαιρία για τους πολίτες σε όλο τον κόσμο να μάθουν περισσότερα και να δείξουν την υποστήριξή τους στην αιολική ενέργεια.

Είναι επίσης μια ευκαιρία για τις επιχειρήσεις να παρουσιάσουν στους πολίτες την αιολική τεχνολογία καθώς και την προσφορά τους στην τοπική οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

Aς ενημερωθούμε από τους ειδικούς επιστήμονες για την αιολική ενέργεια, και να αφήσουμε πίσω μας τους μύθους, τα ψεύδη και τους σκοταδισμούς που διακινεί μια θλιβερή μειοψηφία στην Ελλάδα.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να δείτε τις ιστοσελίδες www.eletean.gr, www.ask4wind.gr και https://windeurope.org

Επιπλέον, μπορείτε να γνωρίσετε την αιολική ενέργεια σε αυτό το link  και να ενημερωθείτε για τις επιπτώσεις επιπτώσεων από την εγκατάσταση και λειτουργία αιολικών πάρκων εδώ.

Ακόμη μπορείτε να βρείτε φωτογραφίες αιολικών πάρκων από όλη την Ελλάδα σε αυτό το link και για τους μικρούς φίλους της αιολικής ενέργειας  σχετικό υλικό υπάρχει εδώ.