Του Χάρη Φλουδόπουλου
Με συγκρατημένη απαισιοδοξία προσέρχεται η αγορά στη νέα δημοπρασία δυναμικότητας του Κάθετου Διαδρόμου, όπως προκύπτει από τις δηλώσεις της CEO του ΔΕΣΦΑ, Μαρίας Ρίτα Γκάλι, η οποία περιέγραψε με σαφήνεια τα δομικά προβλήματα που εξακολουθούν να περιορίζουν την εμπορική ελκυστικότητα του εγχειρήματος.
Όπως ανέφερε, οι συνθήκες δεν ευνοούν υψηλή συμμετοχή στη δημοπρασία της Δευτέρας, κυρίως λόγω της αβεβαιότητας που επικρατεί στην Ουκρανία, τόσο σε επίπεδο υποδομών όσο και σε επίπεδο εφοδιαστικής αλυσίδας. Παρά το γεγονός ότι οι ανάγκες φυσικού αερίου παραμένουν αυξημένες, η προμήθεια μέσω Πολωνίας και άλλων διαδρομών φαίνεται –στην παρούσα φάση– να υπερτερεί.
Το βασικό “αγκάθι”: μικρή διάρκεια προϊόντος
Κομβικό πρόβλημα, σύμφωνα με τη διοίκηση του ΔΕΣΦΑ, παραμένει η μικρή διάρκεια των προϊόντων δυναμικότητας. Όπως τόνισε η κ. Γκάλι, οι χρήστες καλούνται να δεσμεύσουν χωρητικότητα χωρίς να έχουν τον απαραίτητο χρόνο για να οργανώσουν ναυλώσεις LNG, logistics και συνολικό σχεδιασμό φορτίων.
“Δεν μπορείς να αγοράσεις δυναμικότητα τη Δευτέρα και να βρεις πλοίο μέσα σε τρεις ημέρες”, σημείωσε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι η έλλειψη μακροχρόνιων προϊόντων λειτουργεί αποτρεπτικά για σοβαρούς παίκτες της αγοράς.
Η διάρκεια, όπως εξήγησε, συνδέεται άμεσα και με την τιμολόγηση: τα βραχυχρόνια προϊόντα επιβαρύνονται με υψηλούς πολλαπλασιαστές, ιδίως τους χειμερινούς μήνες, γεγονός που αυξάνει κατακόρυφα το κόστος.
Υποδομές: το bottleneck Βουλγαρίας–Ρουμανίας
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις υποδομές στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, όπου βρίσκονται σε εξέλιξη έργα που θα διπλασιάσουν τη διαθέσιμη δυναμικότητα στα σύνορα των δύο χωρών, από 5 σε 10 bcm.
Η CEO του ΔΕΣΦΑ υπογράμμισε ότι τα έργα δεν είναι θεωρητικά αλλά βρίσκονται ήδη στο στάδιο κατασκευής, με αγωγούς και εργοτάξια σε πλήρη εξέλιξη. Το ένα έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί πριν το καλοκαίρι και το δεύτερο έως τις αρχές του 2027, γεγονός που αναμένεται να αλλάξει ριζικά το τοπίο από το φθινόπωρο του 2026.
Η σημερινή περιορισμένη δυναμικότητα, ιδίως τον χειμώνα, αναγκάζει Βουλγαρία και Ρουμανία να διατηρούν χωρητικότητα για τις εγχώριες ανάγκες τους, καθιστώντας δύσκολη τη μόνιμη διάθεση για διαμετακόμιση.
Πιο “θετική” η Κομισιόν – στο τραπέζι μόνιμο προϊόν
Σημαντική εξέλιξη αποτελεί, σύμφωνα με τη Γκάλι, η μεταστροφή της στάσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία εμφανίζεται πλέον πιο δεκτική στη θεσμοθέτηση ενός πιο μόνιμου και προβλέψιμου προϊόντος για τον Κάθετο Διάδρομο.
Οι συζητήσεις έχουν περάσει σε πιο εποικοδομητική φάση, με τη δημιουργία ομάδων εργασίας και με την αναγνώριση του ρόλου του διαδρόμου ως “ενεργειακής λεωφόρου” στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής. Όπως σημείωσε, το SuperBundle προϊόν λειτούργησε ως καταλύτης, φέρνοντας τη συζήτηση πιο μπροστά από τη θεσμική ωριμότητα.
Ελλάδα: έτοιμη από υποδομές – το θέμα είναι οι εισαγωγές
Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, η CEO του ΔΕΣΦΑ ξεκαθάρισε ότι από πλευράς υποδομών η χώρα είναι έτοιμη, με ονομαστική εξαγωγική δυναμικότητα 8,5 bcm μέσω των σημείων εξόδου του ΔΕΣΦΑ, χωρίς να συνυπολογίζεται ο TAP.
Συνυπολογίζοντας και τον TAP, η συνολική διαμετακομιστική ικανότητα της χώρας υπερβαίνει τα 14 bcm, γεγονός που καταδεικνύει τον ρόλο της Ελλάδας ως χώρας transit και εξαγωγών.
Ωστόσο, όπως τόνισε, για να αξιοποιηθεί πλήρως αυτή η δυναμικότητα απαιτούνται επαρκείς εισαγωγές. Σε ένα περιβάλλον χωρίς ρωσικό αέριο, η πλήρης αξιοποίηση των εξαγωγικών δυνατοτήτων προϋποθέτει είτε αυξημένες ροές LNG είτε και νέες υποδομές, με την τελική απόφαση να ανήκει στην αγορά.
