Αντιμέτωπη με ευρωπαϊκές κυρώσεις η χώρας μας εξαιτίας σοβαρών καθυστερήσεων στην ενσωμάτωση οδηγίας για τις αδειοδοτήσεις ΑΠΕ. Κίνδυνος να χαθούν σημαντικά κονδύλια και να επιβραδυνθεί η πράσινη μετάβαση.
Η μη εναρμόνιση, στον απαιτούμενο τουλάχιστον βαθμό, με την τελευταία ευρωπαϊκή οδηγία για τις ΑΠΕ, ειδικά ως προς τις διαδικασίες αδειοδότησης νέων έργων, θέτουν την χώρα μας ένα βήμα πριν το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και την επιβολή κυρώσεων, που θα μπορούσαν να της στερήσουν τη δυνατότητα να πρωταγωνιστήσει στην πράσινη μετάβαση και να απορροφήσει σημαντικά ευρωπαϊκά κονδύλια για επενδύσεις στην ενέργεια.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υιοθετήσει νέες, αυστηρότερες οδηγίες για την επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων έργων ΑΠΕ, ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι για μείωση των εκπομπών και αύξηση της πράσινης ενέργειας. Μάλιστα, οι οδηγίες, όπως η Οδηγία 2023/2413, θέτουν συγκεκριμένα ανώτατα όρια χρόνου (max 2 χρόνια) και υποχρεώνουν τα κράτη-μέλη σε “fast track” διαδικασίες αδειοδότησης, λιγότερη γραφειοκρατία και τεκμήριο δημοσίου συμφέροντος υπέρ των έργων ΑΠΕ.
Η Ελλάδα όφειλε να έχει μεταφέρει πλήρως αυτές τις διατάξεις στη νομοθεσία της ως τον Ιούλιο του 2024. Ωστόσο, έχει προχωρήσει μόνο σε μερική ενσωμάτωση (44%), διατηρώντας χρονοβόρες διαδικασίες και πολυνομία, με αποτέλεσμα τεράστιες καθυστερήσεις στα νέα έργα.
Από την πλευρά της η Κομισιόν έχει ήδη αποστείλει δύο φορές «αιτιολογημένη γνώμη» – το επίσημο τελικό προειδοποιητικό στάδιο – και έχει δώσει πλέον διορία δύο μηνών, ως τον Αύγουστο 2025 δηλαδή , για συμμόρφωση. Αν δεν ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα, η υπόθεση θα παραπεμφθεί στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, κάτι που μπορεί να σημάνει πρόστιμα και απώλεια ευρωπαϊκών πόρων.
Μπορεί αντίστοιχες διαδικασίες να έχουν κινηθεί και για άλλα κράτη-μέλη που υστερούν σε αδειοδοτήσεις έργων ΑΠΕ (26 στο σύνολο, καθώς μόνο η Δανία έχει ενσωματώσει την Οδηγία), αλλά η χώρα μας συγκαταλέγεται στα τελευταία ως προς τη συμμόρφωση.
Μάλιστα, στη δική μας περίπτωση το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στην πολυπλοκότητα της αδειοδότησης νέων σταθμών ΑΠΕ, που μπορεί να φθάσουν και τα 10 χρόνια, παρά τους τεράστιους φυσικούς πόρους σε ήλιο και άνεμο που διαθέτουμε.
«Δε θα αποφύγουμε την παραπομπή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο»
Την απαισιοδοξία του για την έκβαση του θέματος εξέφρασε στο BD o Γενικός Διευθυντής της Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ), Παναγιώτης Παπασταματίου.
«Δεν είμαι αισιόδοξος ότι θα αποφύγουμε την παραπομπή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Είναι πάρα πολύ πιθανό και μάλιστα είμαστε μόνο δύο χώρες που έχουμε φθάσει σε αυτό το στάδιο, εμείς και η Φιλανδία. Δεν θα έλεγα ότι είναι μη αναμενόμενη εξέλιξη. Δυσάρεστη μεν αλλά αναμενόμενη. Δεν έχουμε συμμορφωθεί με την Οδηγία. Υπάρχει πολλή δουλειά που πρέπει να γίνει για την αποτελεσματική ενσωμάτωση αυτών των διατάξεων στο ελληνικό δίκαιο», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ωστόσο, ο ίδιος αποκάλυψε ότι ήδη «τρέχουν» το θέμα στο ΥΠΕΝ, το οποίο έχει συστήσει μία ομάδα εργασίας και έχει δημιουργήσει ένα πληροφοριακό σύστημα. «Συνεργαζόμαστε και εμείς και κάνουμε κάποιες δοκιμές», εξήγησε.
Όσον αφορά στο τι δεν έχει πάει καλά, ο κ. Παπασταματίου τονίζει ότι «με βάση την ευρωπαϊκή οδηγία θα έπρεπε να έχουν γίνει διάφορες νομικές ενέργειες για την ενσωμάτωσή της στο ελληνικό δίκαιο, για την επιτάχυνση της αδειοδότησης των ΑΠΕ. Μέχρι πριν από έναν χρόνο- τον Ιούλιο του 2024- θα έπρεπε να είχαν ενσωματωθεί όλες οι διατάξεις της Οδηγίας που αφορούν την αδειοδότηση. Σε αυτές περιλαμβάνονται και οι διατάξεις με βάση τις οποίες οι ΑΠΕ υπηρετούν ένα υπέρτατο δημόσιο συμφέρον, που είναι σημαντικό για το πώς σταθμίζονται οι επιπτώσεις του κάθε έργου ΑΠΕ σε σχέση με άλλα νομικά αγαθά, που προστατεύονται όπως είναι η βιοποικιλότητα».
«Ένα δεύτερο κομμάτι που είναι κρίσιμο στην οδηγία έχει να κάνει με τους χρόνους αδειοδότησης. Ένα χερσαίο αιολικό πάρκο θα πρέπει να λαμβάνει τελική απόφαση μέσα σε δυόμιση χρόνια και ένα θαλάσσιο αιολικό πάρκο σε 3,5 χρόνια, ενώ τώρα παίρνει γύρω στα 10 χρόνια.
Και όταν λέμε επιτάχυνση της αδειοδότησης δεν εννοούμε ότι θα εγκρίνεται κάθε αίτηση, αλλά ότι μέσα σ’ ένα εύλογο χρονικό διάστημα κάθε αίτηση θα λαμβάνει μία οριστική απόφαση- είτε θετική είτε απορριπτική- με βάση όλες τις παραμέτρους (περιβαλλοντικές, κοινωνικές, οικονομικές, τεχνικές», εξηγεί.
«Ένα άλλο σημείο της Οδηγίας, για το οποίο έχουμε περιθώριο έως τον Νοέμβριο του 2025 προβλέπει όλα σχετικά με την αδειοδότηση των ΑΠΕ να γίνονται ηλεκτρονικά. Αυτό ίσως να το πετύχουμε, γιατί έχουμε μεγαλύτερο περιθώριο», κατέληξε.
