Επενδυτικό πρόγραμμα άνω των 9 δισ. ευρώ, με το μεγαλύτερο μέρος των κεφαλαίων να κατευθύνεται στο ηλεκτρικό σύστημα ήδη έως το τέλος της δεκαετίας, βάζει στο τραπέζι ο ΑΔΜΗΕ με το νέο Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2027-2036. Ο σχεδιασμός ανοίγει έναν νέο κύκλο έργων σε νησιωτικές και διεθνείς διασυνδέσεις, Κέντρα Υπερυψηλής Τάσης, υποσταθμούς και ενισχύσεις του δικτύου, ενώ για πρώτη φορά εντάσσεται στις νέες επενδύσεις και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, το ελληνικό σκέλος του Great Sea Interconnector.
Τα μεγέθη αποτυπώνουν το εύρος του προγράμματος. Οι συνολικές δαπάνες του ΔΠΑ υπολογίζονται σε 9,037 δισ. ευρώ για την περίοδο 2027-2036, με τα 7,012 δισ. ευρώ να προβλέπεται ότι θα πραγματοποιηθούν ήδη στην τετραετία 2027-2030. Πρόκειται δηλαδή για σχεδόν οκτώ στα δέκα ευρώ του δεκαετούς επενδυτικού σχεδίου. Οι ετήσιες χρηματοροές εκτιμώνται σε 1,183 δισ. ευρώ το 2027, 1,748 δισ. το 2028, κορυφώνονται στα 2,296 δισ. ευρώ το 2029 και διαμορφώνονται σε 1,786 δισ. ευρώ το 2030.
Παράλληλα, το νέο ΔΠΑ προσθέτει 15 νέα έργα, ανεβάζοντας σε 110 το σύνολο των έργων ανάπτυξης του Συστήματος Μεταφοράς. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει ακόμη 34 προγραμματισμένα έργα και 52 έργα σε εξέλιξη, ενώ πέντε έχουν πλέον ολοκληρωθεί, τρία καταγράφονται σε καθυστέρηση και ένα οδηγείται σε κατάργηση.
Σχεδόν 7 δισ. ευρώ έως το 2030
Το επενδυτικό βάρος πέφτει στις μεγάλες διασυνδέσεις, οι οποίες απορροφούν με διαφορά το μεγαλύτερο μέρος των κεφαλαίων της επόμενης τετραετίας.
Στην κορυφή βρίσκεται η διασύνδεση των Δωδεκανήσων, για την οποία το ΔΠΑ προβλέπει δαπάνες 2,399 δισ. ευρώ έως το 2030 και συνολικά 2,568 δισ. ευρώ έως το 2036. Ακολουθεί η διασύνδεση των νησιών του Βορειοανατολικού Αιγαίου, με 1,263 δισ. ευρώ, σχεδόν το σύνολο των οποίων προβλέπεται να δαπανηθεί μέχρι το 2030.
Ιδιαίτερο βάρος αποκτά πλέον και η διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, για την οποία εγγράφονται χρηματοροές 1,232 δισ. ευρώ έως το 2030 και συνολικές δαπάνες 1,636 δισ. ευρώ έως το 2036. Σημαντική θέση καταλαμβάνει και η νέα διασύνδεση Ελλάδας-Ιταλίας, με 532,4 εκατ. ευρώ έως το 2030 και συνολικό ύψος δαπανών 945 εκατ. ευρώ στη δεκαετία.
Στο εσωτερικό σύστημα ξεχωρίζουν, μεταξύ άλλων, το νέο ΚΥΤ Ρουφ και η σύνδεσή του στα 400 και 150 kV, για τα οποία προβλέπονται δαπάνες περίπου 244 εκατ. ευρώ έως το 2030, αλλά και μια σειρά ενισχύσεων σε ΚΥΤ, υποσταθμούς και γραμμές μεταφοράς σε ολόκληρη τη χώρα.
Τα 15 νέα έργα του ΑΔΜΗΕ
Το νέο στοιχείο του ΔΠΑ είναι η προσθήκη 15 έργων που εισάγονται για πρώτη φορά στο δεκαετές πρόγραμμα. Πρόκειται για παρεμβάσεις που απλώνονται από την Ήπειρο και τη Θράκη έως την Κρήτη, τα νησιά και την Αττική και αφορούν τόσο νέες υποδομές όσο και ενισχύσεις του υφιστάμενου Συστήματος.
Στη νέα «δεξαμενή» περιλαμβάνονται η σύνδεση του ΚΥΤ Θεσπρωτίας με το Σύστημα 150 kV, η διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, ο Υποσταθμός Νεάπολης, το ΚΥΤ Αλεξανδρούπολης και η σύνδεσή του στα 150 και 400 kV, καθώς και οι νέοι υποσταθμοί Καλλονής, Κω, Δαμάστας ΙΙ και Περαίας.
Το πακέτο συμπληρώνουν η αντικατάσταση αγωγών στη γραμμή 400 kV Παλλήνη-Λαύριο, έργα ενίσχυσης υποσταθμών για την εξυπηρέτηση του Δικτύου Διανομής, νέοι αυτομετασχηματιστές για την ενίσχυση του Συστήματος Μεταφοράς, παρεμβάσεις στα ΚΥΤ Νέο Σιράκιο και Καράτζη, η ενίσχυση του Συστήματος 150 kV στη νότια Εύβοια και νέα έργα συστημάτων και υποδομών της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Η ένταξή τους δεν σημαίνει ότι όλα περνούν ταυτόχρονα σε κατασκευαστική φάση. Το ίδιο το δεκαετές ξεχωρίζει τις κατηγορίες «νέα», «προγραμματισμένα» και «σε εξέλιξη», με διαφορετικό βαθμό ωριμότητας και διαφορετικές χρονικές ανάγκες. Το κοινό σημείο είναι ότι αποτελούν πλέον μέρος του επίσημου σχεδιασμού πάνω στον οποίο θα στηριχθεί η ανάπτυξη του ηλεκτρικού συστήματος έως το 2036.
Το GSI μπαίνει για πρώτη φορά στο επενδυτικό πλάνο
Η πιο ηχηρή νέα εγγραφή είναι η διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου. Το έργο αποτελεί το τμήμα Κρήτης-Κύπρου του Great Sea Interconnector, της σχεδιαζόμενης ηλεκτρικής γέφυρας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, συνολικού μήκους 1.208 χιλιομέτρων και ονομαστικής ισχύος 1.000 MW. Ο GSI έχει χαρακτηριστεί Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στο τεχνικό σκέλος, το έργο προβλέπει δύο καλωδιακές γραμμές συνεχούς ρεύματος 500 kV μεταξύ Κρήτης και Κύπρου, νέο σταθμό μετατροπής στην Κοφίνου και επεκτάσεις των εγκαταστάσεων μετατροπής στην Κρήτη.
Το ΔΠΑ αναφέρει ότι έχει ήδη αναδειχθεί προτιμητέος ανάδοχος για τους σταθμούς μετατροπής και βρίσκονται σε εξέλιξη οι μελέτες για την οριστικοποίηση του τεχνικού αντικειμένου, ενώ έχουν συναφθεί συμφωνίες με τεχνικούς συμβούλους για την παρακολούθηση των ερευνών βυθού και της παραγωγής των καλωδίων υψηλής τάσης. Ο χρονικός ορίζοντας για την ολοκλήρωση του πρώτου τμήματος της καλωδιακής σύνδεσης Κρήτης-Κύπρου τοποθετείται στα τέλη του 2031.
Τα μεγάλα έργα που τρέχουν
Πέρα από τις νέες προσθήκες, μεγάλο μέρος της επενδυτικής δαπάνης αφορά έργα που βρίσκονται ήδη σε διαφορετικά στάδια υλοποίησης. Στις Κυκλάδες, η κατασκευή της Δ΄ Φάσης έχει ολοκληρωθεί και το έργο βρίσκεται πλέον στο τελευταίο σκέλος δοκιμών και ηλέκτρισης, με ορίζοντα το τέλος του 2026.
Στην Κρήτη, αντίθετα, τα έργα ενίσχυσης του Συστήματος έχουν μετατεθεί χρονικά έως το 2035, από το 2028 που προβλεπόταν προηγουμένως. Το ποσοστό οικονομικής προόδου καταγράφεται στο 14,4%, με τις καθυστερήσεις να συνδέονται μεταξύ άλλων με απαλλοτριώσεις στη γραμμή Αθερινόλακκος-Σύστημα, εμπλοκές με τοπικούς φορείς και την Αρχαιολογική Υπηρεσία στη γραμμή Χανιά-Δαμάστα και την προσθήκη νέων υποέργων.
Για τα Δωδεκάνησα, ο ορίζοντας παραμένει το 2030. Οι διαγωνισμοί για τους σταθμούς μετατροπής Κορίνθου και Κω και για τη σύνδεση συνεχούς ρεύματος Κόρινθος-Κως είχαν αρχικά κηρυχθεί άγονοι λόγω μη υποβολής προσφορών και έχουν επαναπροκηρυχθεί, ενώ η περιβαλλοντική αδειοδότηση έκανε ένα σημαντικό βήμα με την έκδοση ΑΕΠΟ τον Αύγουστο του 2026.
Στο Βορειοανατολικό Αιγαίο, επίσης με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2030, αναμένεται η υπογραφή της Συμφωνίας Πλαίσιο για τις καλωδιακές διασυνδέσεις εναλλασσόμενου ρεύματος, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη και η διαδικασία για τους υποσταθμούς.
Στο διεθνές μέτωπο, στο επενδυτικό πρόγραμμα παραμένουν επίσης οι νέες διασυνδέσεις με Τουρκία, Αλβανία και Ιταλία. Ειδικά για την Ιταλία, το ΔΠΑ αποτυπώνει δαπάνες σχεδόν 1 δισ. ευρώ στη δεκαετία, ενώ η συνεργασία ΑΔΜΗΕ-Terna έχει περάσει σε νέα φάση μετά το Μνημόνιο Συνεργασίας που υπεγράφη την άνοιξη του 2025.
Πάνω από 32 GW το χαρτοφυλάκιο αιολικών και φωτοβολταϊκών
Το επενδυτικό κύμα στα δίκτυα έρχεται να συναντήσει και την ταχεία διεύρυνση της «πράσινης» παραγωγής. Τα στοιχεία του ΑΔΜΗΕ δείχνουν ότι μόνο το άθροισμα αιολικών και φωτοβολταϊκών που είτε λειτουργούν είτε έχουν Οριστική Προσφορά Σύνδεσης σε ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ φτάνει πλέον τα 32,547 GW. Από αυτά, 9,837 GW αφορούν έργα σε λειτουργία στο Σύστημα Μεταφοράς, 13,228 GW έργα με ΟΠΣ στον ΑΔΜΗΕ, 8,688 GW εγκατεστημένη ισχύ στο Δίκτυο Διανομής και 794 MW έργα με ΟΠΣ στον ΔΕΔΔΗΕ.
Συνολικά, έως τον Ιούνιο του 2026 λειτουργούσαν ΑΠΕ και μονάδες ΣΗΘΥΑ ισχύος 19,317 GW, εκ των οποίων 5,996 GW ήταν αιολικά και 12,528 GW φωτοβολταϊκά. Ο ίδιος ο ΑΔΜΗΕ επισημαίνει ότι, εφόσον συνυπολογιστούν οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις και τα έργα που έχουν κατοχυρώσει δικαίωμα σύνδεσης, η ισχύς ξεπερνά ήδη τον στόχο των 24,7 GW που θέτει το αναθεωρημένο ΕΣΕΚ για το 2030.
Οι μπαταρίες χτίζουν τη δική τους «δεξαμενή»
Ανάλογη κινητικότητα καταγράφεται και στην αποθήκευση, αν και από σαφώς μικρότερη βάση. Σύμφωνα με τα στοιχεία Ιουνίου 2026 του ΔΠΑ, σταθμοί αποθήκευσης συνολικής ισχύος απορρόφησης 1.403 MW και χωρητικότητας 4.439 MWh έχουν ήδη λάβει Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης από τον ΑΔΜΗΕ.
Η γεωγραφική συγκέντρωση είναι έντονη. Θεσσαλία, Στερεά Ελλάδα και Δυτική Μακεδονία συγκεντρώνουν μαζί περίπου 1.073 MW, δηλαδή πάνω από το 76% της ισχύος των έργων με ΟΠΣ. Στον αντίποδα, η πραγματικά λειτουργούσα ισχύς που καταγράφει το ίδιο το ΔΠΑ τον Ιούνιο του 2026 ήταν ακόμη 210 MW, με εγκατεστημένη χωρητικότητα 505 MWh.
Η εικόνα που προκύπτει είναι ενός Συστήματος Μεταφοράς που καλείται να μεγαλώσει σε δύο κατευθύνσεις ταυτόχρονα: να ενσωματώσει περισσότερη παραγωγή από ΑΠΕ και αποθήκευση στο εσωτερικό, αλλά και να αποκτήσει ισχυρότερες διαδρομές μεταφοράς προς τα νησιά και τις γειτονικές αγορές. Τα 9 δισ. ευρώ του νέου δεκαετούς δεν αφορούν, επομένως, απλώς έναν κατάλογο τεχνικών έργων, αλλά την υποδομή πάνω στην οποία θα κριθεί πόση νέα παραγωγή και πόσα νέα φορτία μπορεί πράγματι να σηκώσει το ελληνικό ηλεκτρικό σύστημα την επόμενη δεκαετία.
