Καθώς η διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς, η Ελλάδα επιταχύνει τις επενδύσεις στην αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για ένα πιο ευέλικτο και ανθεκτικό ενεργειακό σύστημα. Από τις μονάδες αποθήκευσης με μπαταρίες έως τα μεγάλα έργα αντλησιοταμίευσης, η χώρα διαμορφώνει σταδιακά το απαραίτητο ενεργειακό «back-up» που θα επιτρέψει την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση της πράσινης παραγωγής.
Σύμφωνα με ανάλυση που δημοσίευσαν η Eurelectric και η AFRY, η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των ευρωπαϊκών αγορών όπου οι μπαταρίες μικρής διάρκειας αναμένεται να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην καθημερινή εξισορρόπηση του ηλεκτρικού συστήματος.
Δεδομένου ότι το εγχώριο ενεργειακό μείγμα στηρίζεται κυρίως στα φωτοβολταϊκά και τα χερσαία αιολικά πάρκα, οι μπαταρίες με διάρκεια αποθήκευσης έως και οκτώ ώρες μπορούν να μεταφέρουν την πλεονάζουσα παραγωγή των μεσημβρινών ωρών προς τις απογευματινές και βραδινές περιόδους αυξημένης ζήτησης. Με τον τρόπο αυτό περιορίζονται οι περικοπές πράσινης ενέργειας και ενισχύεται η σταθερότητα του ηλεκτρικού δικτύου.
Η ανάγκη για αποθήκευση μεγάλης διάρκειας
Οι αναλυτές επισημαίνουν, ωστόσο, ότι όσο αυξάνεται η συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη για τεχνολογίες αποθήκευσης μεγάλης διάρκειας (Long-Duration Energy Storage – LDES).
Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται η αντλησιοταμίευση, η θερμική αποθήκευση και οι λύσεις που βασίζονται στο υδρογόνο. Σε αντίθεση με τις συμβατικές μπαταρίες που καλύπτουν κυρίως ανάγκες ενδοημερήσιας εξισορρόπησης, οι τεχνολογίες LDES επιτρέπουν τη μεταφορά ενέργειας από τη μία ημέρα στην άλλη ή ακόμη και την κάλυψη παρατεταμένων περιόδων χαμηλής παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές.
Με αυτόν τον τρόπο λειτουργούν ως στρατηγική εφεδρεία του ηλεκτρικού συστήματος, εξασφαλίζοντας επάρκεια και ευελιξία σε περιόδους αυξημένων απαιτήσεων.
Τα μεγάλα έργα που αλλάζουν τον χάρτη
Η αντλησιοταμίευση αναδεικνύεται σε βασικό πυλώνα του ελληνικού σχεδιασμού για την αποθήκευση ενέργειας, με τη ΔΕΗ και την ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή να ηγούνται των επενδύσεων στον συγκεκριμένο τομέα.
Πέρα από τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις της ΔΕΗ στη Σφηκιά και στον Θησαυρό, το μεγαλύτερο νέο έργο που βρίσκεται σε εξέλιξη είναι η μονάδα αντλησιοταμίευσης της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακής στην Αμφιλοχία.
Οι εργασίες προχωρούν με εντατικούς ρυθμούς, με στόχο την ολοκλήρωση του έργου εντός του έτους και την έναρξη εμπορικής λειτουργίας το 2027. Πρόκειται για τη σημαντικότερη επένδυση του χαρτοφυλακίου της εταιρείας, η οποία αναμένεται να ενισχύσει ουσιαστικά την ευελιξία του συστήματος και να διευκολύνει την περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ.
Την ίδια στιγμή, η ΔΕΗ προωθεί το δικό της επενδυτικό πρόγραμμα στον τομέα της αντλησιοταμίευσης. Η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για νέο έργο στη Σφηκιά βρίσκεται ήδη σε διαδικασία διαβούλευσης. Το έργο προβλέπει ισχύ έγχυσης 467 MW και ισχύ απορρόφησης 441 MW, ενώ η έκδοση της περιβαλλοντικής αδειοδότησης θεωρείται πλέον θέμα χρόνου.
Νέα έργα σε Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη
Παράλληλα, η ΔΕΗ έχει ήδη εξασφαλίσει τους απαραίτητους περιβαλλοντικούς όρους για δύο ακόμη έργα αντλησιοταμίευσης στη Δυτική Μακεδονία, ισχύος 304 MW και 240 MW αντίστοιχα, στις περιοχές της Καρδιάς και του Νοτίου Πεδίου.
Τα συγκεκριμένα έργα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία καθώς αξιοποιούν υφιστάμενες λιγνιτικές εκτάσεις, συμβάλλοντας στη μετάβαση των περιοχών αυτών στη μεταλιγνιτική εποχή. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη και ο σχεδιασμός για νέα μονάδα αντλησιοταμίευσης ισχύος 183 MW στη Μεγαλόπολη.
Όφελος έως 250 εκατ. ευρώ ανά γιγαβάτ
Η μελέτη των Eurelectric και AFRY υπογραμμίζει ότι η αξία της ευελιξίας στα ευρωπαϊκά ηλεκτρικά συστήματα αυξάνεται συνεχώς, καθώς η αποθήκευση συμβάλλει στη μείωση των περικοπών ανανεώσιμης ενέργειας, στη διαχείριση των συμφόρησεων στα δίκτυα και στη βελτίωση της συνολικής αξιοπιστίας του συστήματος.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των μελετητών, η εγκατάσταση ενός γιγαβάτ αποθήκευσης μεγάλης διάρκειας μπορεί να μειώσει το μεταβλητό κόστος λειτουργίας ενός ηλεκτρικού συστήματος κατά 150 έως 250 εκατ. ευρώ ετησίως, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά και τη δομή κάθε αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Από πού προέρχονται τα έσοδα
Σε ό,τι αφορά τη χρηματοοικονομική απόδοση των έργων LDES, η μελέτη καταλήγει ότι η βασική πηγή εσόδων προέρχεται από την αγορά επόμενης ημέρας (day-ahead market), η οποία αντιστοιχεί περίπου στο 80% των συνολικών εσόδων.
Οι αγορές ενδοημερήσιας διαπραγμάτευσης και εξισορρόπησης διατηρούν συμπληρωματικό ρόλο, καθώς καλύπτουν κυρίως βραχυπρόθεσμες αποκλίσεις και ανάγκες εφεδρείας του συστήματος.
Οι αναλυτές χρησιμοποιούν ως παράδειγμα τις αγορές της Γερμανίας και της Φινλανδίας, οι οποίες, παρά τις διαφορές στο μέγεθός τους, εμφανίζουν παρόμοια χαρακτηριστικά λόγω της ισχυρής παρουσίας της αιολικής ενέργειας και της σταδιακής απόσυρσης συμβατικών μονάδων παραγωγής.
Ως αποτέλεσμα, τα έργα αποθήκευσης μεγάλης διάρκειας δημιουργούν αντίστοιχες δυνατότητες απόδοσης ανά MW εγκατεστημένης ισχύος. Στην περίπτωση της Φινλανδίας, πάντως, η σημαντική συμμετοχή των υδροηλεκτρικών μονάδων περιορίζει τη μεταβλητότητα της αγοράς και συνεπώς τις επιπλέον ευκαιρίες εσόδων που προκύπτουν από τις υπηρεσίες εξισορρόπησης.
