Στην τελική ευθεία εισέρχεται το Εξοικονομώ 2025, καθώς η προθεσμία ολοκλήρωσης των παρεμβάσεων λήγει στις 30 Ιουνίου 2026, αφήνοντας λιγότερο από έναν μήνα σε χιλιάδες δικαιούχους για να κλείσουν εκκρεμότητες, να ολοκληρώσουν εργασίες και να υποβάλουν τα απαραίτητα δικαιολογητικά. Η πίεση είναι ιδιαίτερα έντονη σε μηχανικούς, προμηθευτές και συνεργεία, καθώς το πρόγραμμα συγκεντρώνει τον μεγαλύτερο αριθμό ενεργών έργων και τον υψηλότερο προϋπολογισμό από όλους τους τρέχοντες κύκλους προγραμμάτων εξοικονόμησης ενέργειας.
Τα στοιχεία της αποτίμησης των προγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης δείχνουν ότι μέχρι πριν από λίγο καιρό, το Εξοικονομώ 2025 είχε καταγράψει 55.330 αιτήσεις, εκ των οποίων 37.829 είχαν υπαχθεί, ενώ οι πληρωμές έχουν φτάσει τα 500 εκατ. ευρώ. Η μέση επιδότηση διαμορφώνεται στα 21.921 ευρώ ανά κατοικία, επίπεδο σημαντικά υψηλότερο σε σχέση με τους προηγούμενους κύκλους του προγράμματος.
Το μεγαλύτερο πακέτο στήριξης για ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών
Με συνολικό προϋπολογισμό επιχορηγήσεων που φτάνει τα 829,3 εκατ. ευρώ, το πρόγραμμα αποτελεί τη μεγαλύτερη παρέμβαση ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών που βρίσκεται σήμερα σε εξέλιξη. Από τους δικαιούχους που έχουν ήδη υπαχθεί, οι 28.968 ανήκουν σε ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά, τα οποία απορροφούν περίπου 699 εκατ. ευρώ επιδοτήσεων. Η μέση ενίσχυση για την κατηγορία αυτή ανέρχεται σε 24.133 ευρώ, επιβεβαιώνοντας τον έντονο κοινωνικό χαρακτήρα του προγράμματος.
Παράλληλα, το Εξοικονομώ 2025 διεύρυνε σημαντικά την περίμετρο των δικαιούχων. Για πρώτη φορά δίνεται η δυνατότητα συμμετοχής και σε μισθωτές, υπό προϋποθέσεις, ενώ δεν υπάρχουν εισοδηματικά κριτήρια που να αποκλείουν τη συμμετοχή. Επιπλέον, για πληγέντες και σεισμόπληκτους χαμηλού εισοδήματος η επιδότηση μπορεί να φτάσει ακόμη και το 100% του επιλέξιμου κόστους.
Το άλμα της μέσης ενίσχυσης
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η μέση επιδότηση ανά κατοικία αυξήθηκε σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Στο «Εξοικονομώ 2021» διαμορφωνόταν στα 13.242 ευρώ, στο «Εξοικονομώ 2023» στα 14.861 ευρώ, ενώ στο «Εξοικονομώ 2025» έχει εκτοξευθεί στα 21.921 ευρώ ανά κατοικία.
Για τα ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά η μέση επιδότηση φτάνει στα 24.133 ευρώ ανά κατοικία, το υψηλότερο επίπεδο ενίσχυσης που έχει δοθεί μέχρι σήμερα μέσω των σχετικών προγραμμάτων. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά τόσο την αύξηση του κόστους υλικών και εργασιών όσο και τη μεγαλύτερη κλίμακα των παρεμβάσεων που χρηματοδοτούνται σήμερα.
Πού κατευθύνονται οι πόροι
Το μεγαλύτερο μέρος των πόρων κατευθύνθηκε σε παρεμβάσεις που βελτιώνουν την ενεργειακή συμπεριφορά των κτιρίων. Χρηματοδοτήθηκαν αντικαταστάσεις κουφωμάτων, θερμομονώσεις, συστήματα θέρμανσης και ψύξης, αντλίες θερμότητας, συστήματα παραγωγής ζεστού νερού χρήσης, φωτισμός LED και έξυπνες ενεργειακές εφαρμογές.
Παράλληλα, το πρόγραμμα καλύπτει ενεργειακές επιθεωρήσεις, Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, αμοιβές συμβούλων έργου, καθώς και την έκδοση βεβαιώσεων, αδειών και τεχνικών μελετών που απαιτούνται για την υλοποίηση των παρεμβάσεων. Επιπλέον, παρέχεται δυνατότητα πλήρους εξασφάλισης δανεισμού προς τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για τους δικαιούχους που επιλέγουν τραπεζική χρηματοδότηση.
Το ενεργειακό και οικονομικό αποτύπωμα
Πέρα από τη στήριξη των νοικοκυριών, το πρόγραμμα αναμένεται να έχει σημαντικό αποτύπωμα στην ενεργειακή κατανάλωση και στο εμπορικό ισοζύγιο της χώρας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που περιλαμβάνονται στην αποτίμηση, το Εξοικονομώ 2025 θα οδηγήσει σε ετήσια μείωση εκπομπών κατά 467.218 τόνους διοξειδίου του άνθρακα, ενώ η εξοικονόμηση από τις εισαγωγές φυσικού αερίου και πετρελαίου υπολογίζεται μεταξύ 57 και 102 εκατ. ευρώ ετησίως.
Σε συνδυασμό με τους προηγούμενους κύκλους των προγραμμάτων εξοικονόμησης, η συνολική εξοικονόμηση ενέργειας αφορά περισσότερα από 136.100 νοικοκυριά, ενώ οι συνολικές επιχορηγήσεις που έχουν διατεθεί μέσω των προγραμμάτων «Εξοικονομώ» προσεγγίζουν τα 1,9 δισ. ευρώ για περισσότερους από 122.000 ωφελούμενους.
Η συνολική μείωση εκπομπών από τα προγράμματα εκτιμάται σε 2,37 εκατ. τόνους ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα, ενώ το ετήσιο όφελος για τη χώρα από τη μείωση των εισαγωγών φυσικού αερίου και πετρελαίου υπολογίζεται μεταξύ 291 και 522 εκατ. ευρώ.
Η τελική ευθεία έως τις 30 Ιουνίου
Με την αντίστροφη μέτρηση να έχει ήδη ξεκινήσει, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στον ρυθμό ολοκλήρωσης των παρεμβάσεων και στην απορρόφηση των διαθέσιμων πόρων. Στην αγορά παρακολουθούν με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τις αποφάσεις που θα ληφθούν για τα έργα που ενδεχομένως δεν προλάβουν να ολοκληρωθούν εντός των χρονοδιαγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης. Πηγές του κλάδου εκτιμούν ότι εξετάζονται εναλλακτικά σενάρια χρηματοδότησης, προκειμένου να μην χαθούν επενδύσεις που βρίσκονται σε ώριμο στάδιο υλοποίησης.
Μεταξύ των σεναρίων που συζητούνται στην αγορά περιλαμβάνεται και η πιθανότητα μεταφοράς μέρους των παρεμβάσεων ή των σχετικών χρηματοδοτήσεων σε πόρους του ΕΣΠΑ, χωρίς ωστόσο μέχρι στιγμής να υπάρχει επίσημη κυβερνητική ανακοίνωση ή οριστική απόφαση για τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπιστούν τυχόν καθυστερήσεις.
