Διεθνής διαγωνισμός για την μίσθωση του δικαιώματος έρευνας γεωθερμικού δυναμικού, προκηρύχθηκε από το Υπ. Περιβάλλοντος και Ενέργειας, για περιοχές της ΒΑ Ελλάδας με επισπεύδουσα την Γενική Διεύθυνση Ορυκτών Πρώτων Υλών. Στην ουσία πρόκειται για διαδικασία δημοπράτησης σε 4 περιοχές που εκτίθενται σε ενιαίο διαγωνισμό (χωρίς να υποχρεώνονται οι επενδυτές να κάνουν αίτημα και για τις 4) και που αφορά «μη χαρακτηρισμένες περιοχές» της Αν. Μακεδονίας και Θράκης οι οποίες παρουσιάζουν ισχυρό γεωθερμικό επενδυτικό ενδιαφέρον. Πρόκειται για το Δέλτα του Νέστου (περιοχή Χρυσούπολης – Ερατεινού, Κεραμωτής και Κόλπου Καβάλας), το Δέλτα του Εβρου μεταξύ Αλεξανδρούπολης και ποταμού Έβρου, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής Αρίστηνου–Αλεξανδρούπολης, το κεντρικό και νότιο τμήμα της Λεκάνης του Στρυμόνα και την περιοχή Ακροποτάμου Καβάλας.
Οι ενδιαφερόμενοι θα αποκτούν πρόσβαση -μέσω ενός ελεγχόμενου χώρου (Data Room) ο οποίος έχει διαμορφωθεί από στελέχη της Ε.Α.Γ.Μ.Ε. -στον πληροφοριακό φάκελο/τεύχος δεδομένων όπου περιέχεται το διαθέσιμο πληροφοριακό υλικό από γεωλογικά και γεωθερμικά στοιχεία των περιοχών ενδιαφέροντος, τα οποία θα διατίθεται έναντι τιμήματος . Η προθεσμία για την κατάθεση προσφορών μέχρι τις 04.10.2023 στο Πρωτόκολλο της Γενικής Διεύθυνσης Ορυκτών Πρώτων Υλών του Υ.Π.ΕΝ οπότε και θα γίνει αποσφράγιση των φακέλων.
Στο σύνολο της χώρας το δυναμικό γεωθερμικής ηλεκτροπαραγωγής είναι σημαντικό και μπορεί να φτάνει το 1 GWe (πάνω από 250 MWe μόνο από Μήλο και Νίσυρο) ενώ το αντίστοιχο το θερμικό δυναμικό υπερβαίνει τα 2,5 GWth, συνεπώς, αντιλαμβάνεται κανείς τις μεγάλες δυνατότητες που έχει η αξιοποίηση αυτή. Σημειώνεται ότι η Γεωθερμική Ενέργεια συμπεριλαμβάνεται στην εθνική στρατηγική για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) με προβλεπόμενο μερίδιο στην ηλεκτροπαραγωγή είναι τουλάχιστον της τάξεως ~ 0,1GW σε όρους εγκατεστημένης ισχύος έως το 2030. Είναι άλλωστε γνωστό σε όλους ότι η αξιοποίηση της γεωθερμίας μπορεί να συμβάλλει σημαντικά και ποικιλοτρόπως στην οικονομική ανάπτυξη ευρύτερων περιοχών της ελληνικής περιφέρειας, στη δημιουργία πυρήνων οικονομικής δραστηριότητας, στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας κλπ. Με δύο λόγια, πρόκειται για μια σταθερή και εγχώρια πηγή καθαρής ενέργειας, με πολλαπλά οφέλη για την κοινωνία, την οικονομία και το περιβάλλον.
Θα ήθελα να επισημάνω δύο πράγματα:
Το πρώτο αφορά το θεσμικό πλαίσιο για την γεωθερμία μέσης και υψηλής ενθαλπίας που αφορά κυρίως τις υπηρεσίες του υπουργείου. Στα εθνικού ενδιαφέροντος αυτά γεωθερμικά πεδία με θερμοκρασία ρευστού άνω των 90°C (μέσης και υψηλής ενθαλπίας), η αρμοδιότητα προκήρυξης διαγωνισμού και σύναψης σύμβασης μίσθωσης ανήκει στον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Οι μη χαρακτηρισμένες περιοχές καθώς και τα πεδία εθνικού ενδιαφέροντος, όπου το γεωθερμικό δυναμικό αξιοποιείται κυρίως για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, ανήκουν στην ίδια κατηγορία από «αδειοδοτική» άποψη και διέπονται από τον ν.4602/2019 και την Υ.Α. ΥΠΕΝ/ΔΑΠ/25257/126/15.03.2022 (Β’ 1460), όπως ισχύουν.
Στην υπουργική αυτή απόφαση αυτή έχουν τεθεί οι όροι και η διαδικασία των διαγωνισμών για την συνομολόγηση σύμβασης εκμίσθωση δικαιώματος έρευνας ή/και της εκμετάλλευσης -βιώσιμης διαχείρισης του πεδίου, οι υποχρεώσεις και τα δικαιώματα των συμβαλλομένων. Τυπικά μια σύμβαση μίσθωσης δικαιώματος έρευνας σύμφωνα με τον ν.4602/2019 (άρθρο 5, παρ. 4) είναι 5ετής με δικαίωμα μονομερούς παράτασης από τον μισθωτή για 2 έτη. Αν εντοπιστεί αξιόλογο δυναμικό, ακολουθεί η πράξη χαρακτηρισμού του πεδίου με σχετική ΥΑ, οπότε ο μισθωτής εντός 3 μηνών από την έκδοση της ΥΑ χαρακτηρισμού υποβάλει οικονομοτεχνική μελέτη εκμετάλλευσης του πεδίου. Αν προχωρήσουμε σε περαιτέρω εκμετάλλευση, η σύμβαση μίσθωσης του δικαιώματος εκμετάλλευσης έχει διάρκεια έως 30 έτη με δικαίωμα μονομερούς παρατάσεως από το μισθωτή για 20 επί πλέον έτη.
Πρέπει να επισημανθεί ότι εδώ και δύο χρόνια γίνεται σημαντική δουλειά υποδομής στις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΕΝ και συγκεκριμένα στη Γενική Διεύθυνση Ορυκτών Πρώτων Υλών (ΓΔΟΠΥ), με αποτέλεσμα να έχει ολοκληρωθεί σε μεγάλο βαθμό το πλαίσιο για την αξιοποίηση της γεωθερμίας από νέα πιο ελπιδοφόρα θέση.
Περαιτέρω, σε εξουσιοδότηση του ν.4602/2019 έχουν εκδοθεί, μεταξύ άλλων:
Α) ο Κανονισμός Γεωθερμικών Εργασιών (απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΑΠ/42138/552/29.04.2021, Β’ 1960) όπου τίθενται οι τεχνικές προδιαγραφές και υποχρεώσεις για την ασφαλή εκτέλεση εργασιών έρευνας και παραγωγής σε γεωθερμικά πεδία και του οποίου η εφαρμογή είναι υποχρεωτική,
Β) οι όροι και η διαδικασία εκμίσθωσης δικαιωμάτων έρευνας, διαχείρισης και εκμετάλλευσης γεωθερμικού δυναμικού στα πεδία τοπικού ενδιαφέροντος και τις περιοχές γεωθερμικού ενδιαφέροντος της Χώρας (απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΑΠ/137972/1210/28.12.2022, Β’ 6941). Ως φορέας διαχείρισης των τοπικών γεωθερμικών πεδίων (θερμοκρασία ρευστού 30-90°C), είναι η οικεία Αποκεντρωμένη Διοίκηση.
Το δεύτερο που θέλω να τονίσω είναι ότι η γεωθερμία είναι ΑΠΕ που παράγει φορτίο βάσης με μικρό σχετικά λειτουργικό κόστος, ενισχύοντας πολλαπλώς την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας ενώ παράλληλα αξιοποιεί μια εγχώρια πηγή που έχει αδικηθεί και απαξιωθεί χωρίς ιδιαίτερη αιτιολογία μέχρι σήμερα. Η αλήθεια είναι ότι, σε αντίθεση με άλλες στοχαστικού χαρακτήρα ΑΠΕ (αιολική, Φ/Β), η γεωθερμική ηλεκτροπαραγωγή απαιτεί εμπροσθοβαρώς, σε σχέση με άλλες ΑΠΕ, περισσότερο χρόνο και χρήμα (CAPEX) για την έρευνα των γεωλογικών συνθηκών κλπ, προκειμένου να περιορίσει το γεωλογικό ρίσκο και να ορίσει την διαθέσιμη ισχύ, πριν καν υποβάλει αίτηση χορήγησης οριστικής προσφοράς σύνδεσης. Με άλλα λόγια, ο υποψήφιος γεωθερμικός επενδυτής, πέραν της γεωλογικής αβεβαιότητας, χρειάζεται επιπλέον κίνητρα για να αντιμετωπίσει το «χρονικό πλεονέκτημα» των άλλων μορφών ΑΠΕ που δεν απαιτούν μεγάλες δαπάνες ούτε επιπλέον χρόνο δοκιμών για τον προσδιορισμό της διαθέσιμης ισχύος τους. Μολαταύτα, τα παραπάνω δεν αποτελούν αχαρτογράφητα νερά καθώς υπάρχουν οι καλές διεθνείς πρακτικές επίλυσης των ζητημάτων αυτών. Όπως λύσεις υπάρχουν και έχουν ήδη εφαρμοστεί διεθνώς, για τις συγκριτικά ελάχιστες περιβαλλοντικές επιπτώσεις της γεωθερμίας.
Τα ανωτέρω κρίνονται σημαντικά για την επίτευξη του στόχου ένταξης της γεωθερμικής ενέργειας στο μετασχηματισμό του ενεργειακού μας μείγματος και θα πρέπει σύντομα να υιοθετηθούν οι καλές διεθνείς πρακτικές και να θεσπιστούν ειδικά κίνητρα (η κινητροδότηση της γεωθερμίας προβλέπεται ήδη στον ν. 4602/2019) για την έναρξη και περαιτέρω διείσδυση της γεωθερμίας στο ηλεκτροπαραγωγικό μας μείγμα.
Πανοραμική άποψη του γεωθερμικού σταθμού Nuova Larderello στην Τοσκάνη, Ιταλία. Σε λειτουργία από το 1911, το εργοστάσιο αυτό της Enel Green Power ήταν το πρώτο που αξιοποίησε τη γεωθερμική ενέργεια για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Σήμερα, μαζί με άλλα 33 εργοστάσια, αποτελεί μέρος του παλαιότερου και πιο καινοτόμου γεωθερμικού συγκροτήματος στον κόσμο. Η παραγόμενη από αυτό ενέργεια βάσης (πάνω από 6 δις. KWh) καλύπτουν περισσότερο από το 30% των ενεργειακών αναγκών της περιοχής. Η φωτογραφία είναι του Νοεμβρίου 2022.
