Τα κενά του ευρωπαϊκού σχεδιασμού για απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο στην επόμενη διετία και μάλιστα στο φόντο δημοσιευμάτων, όπως του Reuters ότι ΗΠΑ και Μόσχα αναζητούν τρόπους για να ανοίξουν ξανά τις ρωσικές κάνουλες, αναδεκνύουν τα σοβαρά εμπόδια στο… δρόμο του «Κάθετου Διαδρόμου».
Στην ουσία πρόκειται για το κύριο project απεξάρτησης της ΝΑ Ευρώπης, που φιλοδοξεί να μεταφέρει αμερικανικές, αζέρικες και άλλες μη ρωσικής προέλευσης ποσότητες, μέχρι 10 δισ κυβικών μέτρων, από τα ελληνικά τερματικά μέσω Βουλγαρίας και Ρουμανίας έως την Ουγγαρία, τη Σλοβακία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, το οποίο ωστόσο κινδυνεύει να μείνει χωρίς.. αέριο.
Κι αυτό, καθώς οι ταρίφες που επιβάλουν οι ίδιες οι χώρες κατά μήκος της διαδρομής, αυτές δηλαδή που συμμετέχουν στο εγχείρημα και υποτίθεται ότι το στηρίζουν, είναι απαγορευτικές για τους προμηθευτές.
Το θέμα ανέδειξε κατά τη προχθεσινή συνάντηση με τον φορέα των ευρωπαίων ρυθμιστών ενέργειας, ο άμεσα ενδιαφερόμενος να απεξαρτηθεί από το ρωσικό αέριο, δηλαδή η Ουκρανία, τονίζοντας ότι τα τιμολόγια που επιβάλλουν οι χώρες από τις οποίες περνά ο Κάθετος Διάδρομος (Vertical Corridor) είναι πολύ υψηλά.
«Τα τιμολόγια φυσικού αερίου κατά μήκος της διαβαλκανικής διαδρομής την καθιστούν υπερβολικά ακριβή και ενδέχεται να οδηγήσουν σε «υποαξιοποίηση» των υποδομών του όλου εγχειρήματος», δήλωσε ο επικεφαλής του ουκρανικού Διαχειριστή του συστήματος φυσικού αερίου, GTSOU, Vladyslav Medvediev, μετά από συνομιλίες με το φορέα των ευρωπαίων ρυθμιστών Acer.
Στη πράξη ήταν ένα καμπανάκι ότι αν οι χώρες διέλευσης δεν αλλάξουν εμπορική πολιτική, το ρωσικό αέριο που πέρυσι κάλυψε συνολικά το 19% των ευρωπαϊκών αναγκών (από 40% πριν το πόλεμο), αλλά σε μεγάλο τμήμα της ΝΑ Ευρώπης παραμένει βασική πηγή τροφοδοσίας, θα διατηρήσει τη κυριαρχία του. Και το roadmap των Βρυξελλών για το τέλος της ρωσικής ενέργειας θα μείνει σχέδιο επί χάρτου.
Το Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας
Τη σκυτάλη πήρε χθες το άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας στη Βαρσοβία, κεντρικό αντικείμενο του οποίου ήταν η ενεργειακή ασφάλεια. Στην υπόθεση, καθώς επίσης στην ενίσχυση της Ουκρανίας, της Μολδαβίας και το ρόλο που παίζει η Ελλάδα ως εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και πύλη εισόδου για το φυσικό αέριο, τοποθετήθηκε, όπως αναφέρει στην ανάρτηση του, ο εκπροσώπων την κυβέρνηση υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος.
«Τόνισα επίσης την ανάγκη για μια εξορθολογισμένη τιμολογιακή πολιτική στα δίκτυα ώστε το αέριο που φτάνει στην Ουκρανία και τη Μολδαβία να είναι ανταγωνιστικό», αναφέρει χαρακτηριστικά ο υφυπουργός .
Συνοψίζοντας, μπορεί οι χώρες κατά μήκος της διαδρομής συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας να έχουν κάνει σημαντικά βήματα για τη βελτίωση της τεχνικής μεταφοράς φυσικού αερίου μέσω του Κάθετου Διαδρόμου και να δηλώνουν έτοιμες να απεξαρτηθούν από τη ρωσική ενέργεια, ωστόσο οι πράξεις τους απέχουν από τα λόγια. Τα έργα κατά μήκος της διαδρομής, από μόνα τους δεν λένε τίποτα χωρίς ελκυστικές εμπορικές συνθήκες.
Ελλειψη συντονισμού, κόστη, απουσία χρηματοδότησης
«Ασυντόνιστες τιμολογιακές πολιτικές από τις εμπλεκόμενες χώρες οδηγούν σε απαγορευτικά υψηλό κόστος διαμετακόμισης από τους τερματικούς σταθμούς LNG της Νότιας Ευρώπης προς την Ουκρανία», δηλώνει από τη πλευρά του στην εξιδεκευμένη στα ενεργειακά θέματα ιστοσελίδα Montel, ο πρώην διευθύνων σύμβουλος της GTSOU, Sergiy Makogon.
Η έλλειψη συντονισμού των χωρών διέλευσης και τα υψηλά κόστη που επιβάλλουν στους προμηθευτές δεν είναι το μοναδικό εμπόδιο για την ολοκλήρωση του Vertical Corridor. Αν και οι Βρυξέλλες αναγνωρίζουν τη στρατηγική του αξία (όπως προφανώς και οι ΗΠΑ), εντούτοις το project δεν έχει λάβει χρηματοδοτική στήριξη, με αποτέλεσμα ορισμένα από τα επιμέρους έργα του να αντιμετωπίζουν δυσκολίες, παρ’ ότι αυτά στην αρχή του Διαδρόμου, δηλαδή σε Ελλάδα και Βουλγαρία είναι σε ώριμη φάση.
Τα σενάρια ότι οι ΗΠΑ θέλουν να ανοίξουν οι ρωσικές κάνουλες
Τα παραπάνω συμβαίνουν λίγες μόλις μέρες μετά τις ανακοινώσεις της Κομισιόν για πλήρη απεξάρτηση της Ευρώπης από τη ρωσική ενέργεια ως τα τέλη του 2027, αλλά και στον απόηχο του θορύβου που προκάλεσε δημοσίευμα του Reuters ότι οι ΗΠΑ αναζητούν τρόπους για να ανοίξουν ξανά οι ρωσικές κάνουλες.
Στο δημοσίευμα που συνέπεσε χρονικά με την ανακοίνωση του οδικού χάρτη των Βρυξελλών για την απαγόρευση των ρωσικών ενεργειακών προϊόντων από τα τέλη του 2027, γινόταν αναφορά σε πηγές που είναι σε θέση να γνωρίζουν ότι Ουάσινγκτον και Μόσχα διεξάγουν συζητήσεις σχετικά με το νέο ρόλο του ρωσικού αέριου στην Ευρώπη. Και κατά πόσο η επαναφορά του θα μπορούσε να συμβάλει στην εδραίωση μιας ειρηνευτικής συμφωνίας με τον Βλαντιμίρ Πούτιν.
Δεν είναι η πρώτη φορά που εμφανίζονται παρόμοια σενάρια. Σε παρόμοια κατεύθυνση κινούνταν δημοσίευμα των FT τον Ιανουάριο, ότι χώρες όπως η Γερμανία, η Ουγγαρία, η Σλοβακία και άλλες συζητούν ένα restart των ρωσικών ροών στο πλαίσιο ενός πιθανού διακανονισμού για τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Αν και είχε διαψευστεί από τη τότε μεταβατική κυβέρνηση του Βερολίνου, ουδείς διέψευσε ότι υπάρχουν παρασκηνιακές ζυμώσεις.
Οι εκτιμήσεις που κάνουν άνθρωποι με βαθιά γνώση της αγοράς φυσικού αέριου για την επόμενη ημέρα μιας τυχόν συμφωνίας ειρήνευσης στην Ουκρανία, η οποία θα βάλει ξανά στο παιχνίδι τις ρωσικές ροές, προιωνίζονται μια νέα τάξη πραγμάτων στον ενεργειακό χάρτη.
Τα πάντα εξαρτώνται από το παζάρι του Πούτιν με τον Τραμπ και κατά πόσο θα καταφέρει να κερδίσει στο σκληρό «πόκερ» που βρίσκεται σε εξέλιξη όσο το δυνατόν καλύτερους όρους, ώστε η συμφωνία να συνοδευτεί και από άρση των δυτικών κυρώσεων ή έστω του μεγαλύτερου μέρους τους.
