Παρότι το νέο αίτημα της EuroAsia Interconnector για χρηματοδότηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρος – Κρήτη από το μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη» (CEF) δεν έχει ακόμα εξεταστεί και απαντηθεί από την Κομισιόν, έχουν υπάρξει ήδη οι πρώτες κινήσεις για να συμφωνηθεί ο επιμερισμός, ανάμεσα στην Κύπρο και στην Ελλάδα, του υπόλοιπου κόστους του έργου, εκείνου δηλαδή που δεν θα πληρωθεί από τα κοινοτικά ταμεία.
Η πρωτοβουλία είναι της Κυπριακής πλευράς, η οποία φαίνεται ότι θέλει να εξασφαλίσει ότι θα συνεχίσει η χώρα μας να συμμετέχει στη δαπάνη κατά τον ίδιο «γαλαντόμο» τρόπο που είχε δεχτεί να το κάνει όταν το έργο ήταν ενιαίο και περιλάμβανε και τη διασύνδεση Κρήτη – Αττική για την οποία η χώρα μας «καιγόταν» να γίνει γρήγορα.
Τώρα, ως γνωστόν, η διασύνδεση Κρήτη – Αττική προχωράει ως εθνικό έργο και βεβαίως έχει δημιουργηθεί μια νέα κατάσταση.
Σύμφωνα με πληροφορίες του energypress, η Κυπριακή Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕΚ) έχει αποστείλει έγγραφο στην ελληνική ΡΑΕ, με το οποίο εκθέτει τη θέση της, ότι δηλαδή παρότι το κομμάτι Κρήτη – Αττική έχει αποσπαστεί, το καθεστώς του υπόλοιπου έργου δεν έχει αλλάξει επί της ουσίας. Συνεπώς θα πρέπει να συνεχίσει να ισχύει η συμφωνία διασυνοριακής κατανομής κόστους (CBCA – Cross Border Cost Allocation) που είχαν υπογράψει στις 10 Οκτωβρίου 2017, οι ρυθμιστικές αρχές της Ελλάδος και της Κύπρου για την διασύνδεση Κρήτη – Κύπρος.
Τι έλεγε αυτή η συμφωνία; Ότι, υπό την προϋπόθεση ότι το έργο θα επιχορηγηθεί κατά 50% από πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Κυπριακή Δημοκρατία θα επωμιστεί το 63% του υπολοίπου κόστους υλοποίησης του έργου και η Ελληνική Δημοκρατία το 37%. Δηλαδή από τον προϋπολογισμό του 1,5 δις. ευρώ, η Ελλάδα είχε δεχθεί να καλύψει περί τα 280 εκατ. ευρώ.
Το ποσόν αυτό θα ενσωματωθεί στην περιουσιακή βάση του ΑΔΜΗΕ και θα πρέπει να ανακτηθεί, μέσω των τελών δικτύου, από τους λογαριασμούς ρεύματος των καταναλωτών.
Η ελληνική πλευρά δεν έχει απαντήσει στην επιστολή της ΡΑΕΚ, ούτε σε επίπεδο ρυθμιστικό ούτε σε επίπεδο πολιτικό. Τηρείται μάλιστα στάση αναμονής διότι προηγείται να λυθεί το πρώτο προαπαιτούμενο, που είναι η χρηματοδότηση από το μηχανισμό CEF της Κομισιόν.
Υπάρχει ωστόσο πάντα η εκτίμηση ότι, με εξασφαλισμένη τη διασύνδεση με την Αττική, το έργο Κρήτη – Κύπρος δεν έχει να προσφέρει πολλά στο ηλεκτρικό σύστημα της χώρας μας και άρα θα ήταν περισσότερο δίκαιη μια νέα συμφωνία CBCA που να περιορίζει το βάρος που θα επωμιστεί η Ελλάδα και συνεπώς οι καταναλωτές της.
Από την άλλη, η κυβέρνηση θέλει πάση θυσία να στηρίξει την υλοποίηση της διασύνδεσης, όχι μόνον επειδή επιθυμεί να βοηθήσει την Κύπρο να άρει την ηλεκτρική της απομόνωση, αλλά και επειδή προσβλέπει σε διασυνοριακά ενεργειακά έργα στον τομέα του αερίου και του ρεύματος (EastMed, EuroAsia) τα οποία θα κάνουν στενότερη τη συνεργασία της χώρας με το Ισραήλ και την Κύπρο.
Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να σημειωθεί, εάν υπάρξει διαφωνία της ΡΑΕ με τη ΡΑΕΚ για το χαρακτήρα του έργου Κύπρου – Κρήτης και για το αν ισχύει ή όχι η παλιά συμφωνία διασυνοριακής κατανομής κόστους, τότε το θέμα θα παραπεμφθεί στον ACER που θα λάβει και την τελική απόφαση.
Ας αναφερθεί, τέλος, ότι η υποθαλάσσια διασύνδεση 1208 km που φιλοδοξεί να συνδέει τα ηλεκτρικά δίκτυα της Κύπρου και της Ελλάδας μέσω Κρήτης έχει ως χρονικό προγραμματισμό τον Δεκέμβριο του 2023.
