Ο δασικός χάρτης απειλεί και το αναπτυξιακό μέλλον των δήμων

Σοβαρά θέματα ανακύπτουν και για τους δήμους σε όλη την Κρήτη, κι επομένως και του Ρεθύμνου, από την ανάρτηση του δασικού χάρτη, πράγμα που προβληματίζει έντονα.
Οι δήμαρχοι με τους συνεργάτες τους έχουν επιδοθεί το τελευταίο διάστημα σε έναν «μαραθώνιο» για την καταγραφή της περιουσίας του ΟΤΑ τους, προκειμένου να υποβάλλουν τις αντιρρήσεις στην Διεύθυνση Δασών για να διασώσουν ό,τι μπορούν.
Προκύπτουν, όμως, σοβαρά ζητήματα για τους ΟΤΑ, τα οποία, όπως σημειώνει ο δικηγόρος Ρεθύμνου Γιάννης Νικολιδάκης, ο οποίος έκανε τη σχετική εισήγηση στην ημερίδα που διοργάνωσε ο δικηγορικός σύλλογος το περασμένο Σάββατο, θα φανούν στο μέλλον.
Μάλιστα, τονίζει πως «οι επιπτώσεις δεν έχουν στην πραγματικότητα αποτιμηθεί από τους Ο.Τ.Α. δεδομένου ότι οι ίδιοι δεν έχουν την δυνατότητα μέσω των υπηρεσιών και συλλογικών τους οργάνων να αποτιμήσουν τις επιπτώσεις σε όλο το φάσμα των αρμοδιοτήτων τους και δεν έχουν κληθεί μέχρι την αρχική κατάρτιση του χάρτη σε οιαδήποτε μορφής ενημέρωση-διαβούλευση, προκειμένου να εισφέρουν τις απόψεις τους. Αυτό μάλιστα την ίδια στιγμή που οι Ο.Τ.Α. της Περιφερειακής ενότητας Ρεθύμνου καλούνται να δηλώσουν την περιουσία τους στα πλαίσια του Εθνικού Κτηματολογίου. Είναι, δε, βέβαιο ότι οι επιπτώσεις σε όλο τους το φάσμα θα προκύψουν κατά περίπτωση στο μέλλον σε ένα ευρύ φάσμα της άσκησης των αρμοδιοτήτων των Ο.Τ.Α. και ιδίως σε σύνθετες διοικητικές ενέργειες, όπου απαιτείται η σύμπραξη και οι εγκρίσεις περισσότερων του ενός φορέων του Ελληνικού Δημοσίου και της Κεντρικής Διοίκησης».
Για τον ίδιο, η σωστή «σειρά» θα ήταν να προηγηθεί «η διαδικασία της κτηματογράφησης των ακινήτων μέσω του Εθνικού κτηματολογίου. Αυτό θα αποκρυστάλλωνε τόσο τα ακίνητα στην πλήρη τους μορφή στα επιμέρους πολύγωνα επιτρέποντας την κατά περίπτωση επεξεργασία με βάση την δασική νομοθεσία, όσο και τα εμπράγματα δικαιώματα και τους φορείς των δικαιωμάτων ήτοι Δημόσιο, Νομικά πρόσωπα και φυσικά πρόσωπα εξειδικεύοντας αυτά και το έννομο συμφέρον.
Στην συνέχεια θα έπρεπε να ακολουθηθεί η διαδικασία κατάρτισης του Δασικού χάρτη, ο οποίος όφειλε να εντάξει πρωτίστως τις περιοχές υποχρεωτικής προστασίας (υφιστάμενα δάση-δασοβιοκοινότητες) και να προχωρήσει λαμβάνοντας υπ’ όψιν του Δημόσιες εκτάσεις και εκτάσεις Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου, Εκκλησιαστική-Μοναστηριακή περιουσία, ρέματα, υφιστάμενο οδικό δίκτυο, σχέδια πόλεων, οικισμούς και οικιστικές πυκνώσεις και στην συνέχεια να προχωρήσει στην αξιολόγηση ιδιωτικών εκτάσεων λαμβάνοντας υπ ‘οψιν του χωροταξικά σχέδια και διεπιστημονικά κριτήρια βιωσιμότητας του πρωτογενούς τομέα».

ΟΙ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ
Ο κ. Νικολιδάκης περιγράφει τις επιμέρους επιπτώσεις για την περιουσία, τις πολεοδομήσεις των δήμων και τα έργα.
Ειδικά για την περιουσία των δήμων, ο κ. Νικολιδάκης επισημαίνει πως «ενώ λοιπόν σήμερα οι Ο.Τ.Α. καλούνται να δηλώσουν την περιουσία τους στο κτηματολόγιο, διαπιστώνεται η δέσμευση του μεγαλύτερου μέρους την εκτός των ορίων οικισμών και σχεδίων πόλεων περιουσίας τους από τον Δασικό χάρτη. Αυτό συνεπάγεται μια επίπονη διαδικασία αντιρρήσεων σε ασφυκτικό χρονικό πλαίσιο με απόδειξη του έννομου συμφέροντος, νομική και επιστημονική τεκμηρίωση και μια διοικητική βάσανο προσκόμισης δικαιολογητικών και ακριβούς εντοπισμού πολυγώνων. Εκτός αυτού όμως η περιουσία των Ο.Τ.Α. τίθεται σε αμφισβήτηση και μέχρι της οριστικής διευθέτησης του Δασικού χαρακτήρα αποτελεί στην ουσία αντικείμενο εκτός συναλλαγής και αξιοποίησης βάσει των δυνατοτήτων του Δημοτικού και Κοινοτικού Κώδικα, που αφορούν στην εκμετάλλευση, εκτέλεση έργων, εκμίσθωση, εκποίηση, κλπ
Αυτό, δε, συνδυαζόμενο μάλιστα και με την εν δυνάμει προβολή δικαιωμάτων κυριότητας του Ελληνικού Δημοσίου στα επίμαχα ακίνητα. Αντιλαμβάνεται άμεσα κανείς τις εκφάνσεις του προβλήματος, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την περίπτωση της δυνατότητας εκμίσθωσης ακόμη και των κοινοτικών βοσκοτόπων, καθοριστικής σημασίας για την διατήρηση και βιωσιμότητα της κτηνοτροφίας».
Για τα ΓΠΣ και τα ΣΧΟΟΑΠ, ο ρεθυμνιώτης δικηγόρος εκτιμά πως «ο δασικός χάρτης όπως διαμορφώνεται ουσιαστικά καταργεί τις προβλέψεις των υφιστάμενων σχεδίων και αποκλείει την ορθολογιστική κατάρτιση νέων ή υπό επεξεργασία μελετών την εφαρμογή των οποίων παραπέμπει σε βάθος χρόνου μετά την προσαρμογή του χάρτη και των εν γένει περιοχών στα αποτελέσματα των δασικών αντιρρήσεων και των δικονομικών διαδικασιών των διοικητικών δικαστηρίων που έπονται αυτών.
Χαρακτηριστικό είναι, δε, ότι είναι προβληματική ακόμη και η επέκταση των υφιστάμενων σχεδίων πόλων στο πλαίσιο του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού όταν τα υφιστάμενα ισχύοντα όρια περιβάλλονται από περιοχές ελεγχόμενες από την δασική νομοθεσία και «πράσινες» στον δασικό χάρτη.
Είναι κατανοητό ότι πλέον η όλη διαδικασία σχεδιασμού την ανάπτυξης των Ο.Τ.Α. και των ιδιωτικών περιουσιών που υπάγονται στα διοικητικά τους όρια ανατρέπεται πλήρως και θα μιλάμε για σαφές αναπτυξιακή δυσχέρεια και έλλειμμα».
Για τις πολεοδομικές αρμοδιότητες των δήμων, που διενεργούνται μέσω των ΥΔΟΜ (υπηρεσίες πολεοδομίας), ο κ. Νικολιδάκης εκτιμά: «Στα ακίνητα στα οποία υπάρχουν δεσμεύσεις της δασικής νομοθεσίας από τον δασικό χάρτη, οι πολιτικοί μηχανικοί-τοπογράφοι –μελετητές με τους Ο.Τ.Α. και με τις ΥΔΟΜ έχουν να αντιμετωπίσουν ένα τεράστιο όγκο ζητημάτων με ακίνητα τα οποία είχαν ιδιότητες δόμησης, ως κατά κανόνα άρτια και οικοδομήσιμα και κατά παρέκκλιση οικοδομήσιμα, εκτός οικισμού ακίνητα τα οποία με τον δασικό χάρτη χάνουν τις ιδιότητές τους ή είναι πολύ δυσχερής η εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσία λόγω της συνύπαρξης πολλών διαφορετικών χαρακτηρισμών εντός του ιδίου γεωτεμαχίου- πολυγώνου.
Όλα αυτά μάλιστα την ίδια στιγμή που υπάρχει το αίτημα του περιορισμού της δόμησης εκτός σχεδίων πόλεων και οικισμών σε συνδυασμό με την προστασία του περιβάλλοντος αλλά και την διασφάλιση της παραγωγικής γης. Είναι προφανές ότι με τα προβλήματα και τις δυσχέρειες αυτές οι πολίτες θα ασκούν, δικαίως, μεγάλες πιέσεις για την εξασφάλιση της δόμησης των ακινήτων τους, ή ακόμη χειρότερα θα πιέζουν για την δόμηση ακινήτων σε αμιγώς αγροτικές εκτάσεις αδιαφορώντας, προ της σχετικής ανάγκης διασφάλισης και ικανοποίησης των δικαιωμάτων και αναγκών τους, για κάθε έννοια χωροταξικού σχεδιασμού και για κάθε ανάγκη διαφύλαξης της αμιγώς παραγωγικής αγροτικής γης».

ΠΛΗΡΗΣ ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΑ ΕΡΓΑ
Αν κάτι, όμως, είναι εξίσου, ίσως και πιο ισχυρά «προβληματικό» είναι το μέλλον της ανάπτυξης μέσω των έργων των δήμων.
Αυτό το σημειώνουν και οι ίδιοι οι δημοτικοί παράγοντες. Όπως λέει ο κ. Νικολιδάκης, «ο Δασικός χάρτης ανατρέπει πλήρως τον σχεδιασμό για μελλοντικά αναπτυξιακά έργα και εν γένει έργα υποδομής.
Είναι κατανοητό ότι η φιλοσοφία των Ο.Τ.Α. ως προς την διαχείριση των τοπικών υποθέσεων προσανατολίζεται στην ικανοποίηση του Δημοσίου Συμφέροντος στο οποίο συμπεριλαμβάνονται και τα συμφέροντα του Ο.Τ.Α. ως αυτοτελούς ΝΠΔΔ και φορέα δικαιωμάτων και υποχρεώσεων αλλά κυρίως τα συμφέροντα των πολιτών και της ανάδειξης της περιουσίας τους. Η δυσχέρεια σχεδιασμού και εν γένει ικανοποίησης της σκοπιμότητας, νομιμότητας και βιωσιμότητας των έργων θα είναι πλέον μια δύσκολη εξίσωση. Αυτό διότι ο κάθε Ο.Τ.Α. εντός των περιορισμών του Δασικού χάρτη θα πρέπει να προβαίνει στην διάγνωση του τι αποσκοπεί να εξυπηρετήσει με κάθε έργο, πως θα εξασφαλίσει την χρηματοδότηση, τις μελέτες και αλλά και τις νόμιμες εγκρίσεις που θα απαιτούνται.
Τα παραπάνω καθιστούν ιδιαίτερα δυσχερή την όποια αναπτυξιακή διαδικασία, αφού τα νέα έργα οδοποιίας ή η δημιουργία και επέκταση δικτύων ύδρευσης, άρδευσης, αποχέτευσης και φωτισμού θα τίθενται εν αμφιβόλω ενώ επίσης θα είναι δυσχερής και η διαδικασία έγκρισης περιβαλλοντικών όρων αλλά και η διαδικασία διενέργειας αναγκαστικών απαλλοτριώσεων για την υλοποίηση των έργων».
Μάλιστα, ο ρεθυμνιώτης δικηγόρος παραθέτει και ένα παράδειγμα, λέγοντας: «Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι και το παράδειγμα του αγροτικού οδικού δικτύου το οποίο προβληματίζει τους Ο.Τ.Α. Πρόκειται για ένα δίκτυο χιλιάδων χιλιομέτρων αγροτικής οδοποιίας διανοιγμένο τα τελευταία 40 έτη το οποίο δεν πληροί τις προϋποθέσεις του νόμου για το χαρακτηρισμό ως δημοτικό οδικό δίκτυο, πλην όμως αποτελεί ως κοινόχρηστο δίκτυο αντικείμενο της αρμοδιότητας των Ο.Τ.Α. ως προς την εποπτεία και συντήρησή του για τα οποία δαπανώνται μεγάλοι πόροι ετησίως. Το δίκτυο αυτό στις περισσότερες περιπτώσεις ελέγχεται από τον δασικό χάρτη ως έκταση της δασικής νομοθεσίας. Αυτό σημαίνει ότι το δίκτυο αυτό την ίδια στιγμή που πρέπει να δηλωθεί στο Εθνικό Κτηματολόγιο πρέπει να αποτελέσει και αντικείμενο αντιρρήσεων προκειμένου να μπορεί να συνεχίσει αποχαρακτηρισμένο στο μέλλον να συνεχίσει να συντηρείται και να χρησιμοποιείται για την εξυπηρέτηση των περιουσιών των πολιτών. Η Κεντρική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων υποβάλλει ήδη πρόταση νόμου κατόπιν σχετικής εισήγησης του Δήμου Αγίου Βασιλείου.
Μέχρι όμως την νομοθετική ή μη διευθέτηση του ζητήματος οι ΟΤΑ θα εξακολουθήσουν άραγε νομίμως να διαθέτουν πόρους για να εξυπηρετήσουν τους δημότες παρεμβαίνοντας σε κοινόχρηστα πράγματα που ελέγχονται κατά τον δασικό τους χαρακτήρα;».

Τι λένε οι ΟΤΑ
Ο δήμαρχος Αγίου Βασιλείου Γιάννης Ταταράκης σχολιάζοντας το θέμα του δασικού χάρτη, τον χαρακτήρισε «τροχοπέδη για τα ΣΧΟΟΑΠ», λέγοντας πως ο δήμος υπέβαλε αντιρρήσεις για δεκάδες περιπτώσεις, και για δρόμους.
Από την πλευρά του ο αντιδήμαρχος Ρεθύμνου Άγγελος Μαλάς, τόνισε πως «είναι ιδιαίτερα σημαντικό, πέρα από την κατάρτιση του περιουσιολογίου, το κομμάτι το αναπτυξιακό των δήμων, τίθενται πολλά βασικά ερωτηματικά, που έχουν να κάνουν με το κομμάτι της συντήρησης και της εξασφάλισης της προσβασιμότητας στο κοινόχρηστο δίκτυο, που είναι του δήμου. Αυτό σημαίνει ότι στο μέλλον ο δήμος μπορεί να μην έχει πρόσβαση και να συντηρεί το αγροτικό δίκτυο, γιατί είναι δασικό και στην πορεία να καταστεί ακόμα και μη προσβάσιμο». Αυτό φυσικά είναι ένα ζήτημα και σε ό,τι αφορά τις επενδύσεις στο μέλλον, λέει ο αντιδήμαρχος.
Αξίζει να σημειώσουμε ότι ο δήμος Ρεθύμνου κατέθεσε αντιρρήσεις για 4526 πολύγωνα αντιρρήσεων επί όλων των δασικών κατηγοριών συνολικής έκτασης 5.400 στρ. Τα παραπάνω πολύγωνα ταξινομήθηκαν σε τέσσερις διαφορετικές κατηγορίες ανάλογα με την τεκμηρίωση της αντίρρησης.

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΚΑΛΛΕΡΓΗ