Οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι εξακολουθούν να αποτελούν τη μεγαλύτερη απειλή σε βάθος χρόνου, σύμφωνα με την έκθεση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (World Economic Forum) για τους Παγκόσμιους Κινδύνους 2026, που δημοσιεύθηκε σήμερα, Τετάρτη 14 Ιανουαρίου. Η έκθεση αναλύει τους κινδύνους σε τρία χρονικά πλαίσια: άμεσο (2026), βραχυπρόθεσμο έως μεσοπρόθεσμο (τα επόμενα δύο χρόνια) και μακροπρόθεσμο (τα επόμενα 10 χρόνια). Η γεωοικονομική αντιπαράθεση αναδεικνύεται ως ο κορυφαίος κίνδυνος για το έτος, ακολουθούμενη από διακρατικές συγκρούσεις, ακραία καιρικά φαινόμενα, κοινωνική πόλωση και παραπληροφόρηση.
Με τις βραχυπρόθεσμες ανησυχίες να υπερισχύουν των μακροπρόθεσμων στόχων, οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι υποχώρησαν στην κατάταξη της διετούς προοπτικής. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα έπεσαν από τη 2η στην 4η θέση, η ρύπανση από την 6η στην 9η, ενώ οι κρίσιμες αλλαγές στα συστήματα της Γης και η απώλεια βιοποικιλότητας υποχώρησαν κατά επτά και πέντε θέσεις αντίστοιχα. Όλοι οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι κατέγραψαν μείωση στη βαθμολογία σοβαρότητας, γεγονός που αντανακλά μια απόλυτη και όχι μόνο σχετική μεταβολή στις εκτιμήσεις.
Παρά τη βραχυπρόθεσμη αυτή υποχώρηση, σε ορίζοντα δεκαετίας οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι παραμένουν οι πιο απειλητικοί. Στην κορυφή της μακροπρόθεσμης κατάταξης βρίσκονται τα ακραία καιρικά φαινόμενα, η απώλεια βιοποικιλότητας, οι κρίσιμες αλλαγές στα συστήματα της Γης, οι ελλείψεις φυσικών πόρων και η ρύπανση. Ενδεικτικό της έντονης ανησυχίας είναι ότι τα τρία τέταρτα των ερωτηθέντων, σύμφωνα με την έκθεση, εκτιμούν πως οι περιβαλλοντικές συνθήκες θα εξελιχθούν αρνητικά και με αυξημένες αναταράξεις, μια πρόβλεψη που αποτελεί τη χειρότερη μεταξύ όλων των κατηγοριών κινδύνου.
Όσον αφορά τις προοπτικές των ηγετών και των εμπειρογνωμόνων, αυτές δείχνουν βαθιά ανησυχία. Οι μισοί από τους ερωτηθέντες προβλέπουν μια ταραχώδη ή θυελλώδη περίοδο για τον κόσμο τα επόμενα δύο χρόνια, σημειώνοντας αύξηση 14 ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με πέρυσι. Ένα επιπλέον 40% αναμένει ότι η προοπτική για τα επόμενα δύο χρόνια θα είναι τουλάχιστον ασταθής, ενώ το 9% αναμένει σταθερότητα και το 1% προβλέπει ηρεμία. Όσον αφορά τις προοπτικές για τα επόμενα 10 χρόνια, το 57% αναμένει έναν ταραχώδη ή θυελλώδη κόσμο, το 32% αναμένει ασταθή κατάσταση, το 10% προβλέπει σταθερότητα και το 1% αναμένει ηρεμία.
«Μια νέα ανταγωνιστική τάξη διαμορφώνεται, καθώς οι μεγάλες δυνάμεις επιδιώκουν να εξασφαλίσουν τις σφαίρες επιρροής τους. Αυτό το μεταβαλλόμενο τοπίο, όπου η συνεργασία διαφέρει σημαντικά από ό,τι ήταν χθες, αντικατοπτρίζει μια ρεαλιστική πραγματικότητα: οι συνεργατικές προσεγγίσεις και το πνεύμα του διαλόγου παραμένουν ουσιαστικής σημασίας», δήλωσε ο Børge Brende, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ. «Η Ετήσια Συνάντησή μας στο Νταβός θα αποτελέσει μια ζωτικής σημασίας πλατφόρμα για την κατανόηση των κινδύνων και των ευκαιριών και για την οικοδόμηση των γεφυρών που απαιτούνται για την αντιμετώπισή τους».
«Η Έκθεση για τους Παγκόσμιους Κινδύνους προσφέρει ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης, καθώς η εποχή του ανταγωνισμού επιδεινώνει τους παγκόσμιους κινδύνους – από τις γεωοικονομικές αντιπαραθέσεις έως την ανεξέλεγκτη τεχνολογία και το αυξανόμενο χρέος – και αλλάζει τη συλλογική μας ικανότητα να τους αντιμετωπίσουμε. Ωστόσο, κανένας από αυτούς τους κινδύνους δεν είναι προκαθορισμένος», δήλωσε η Saadia Zahidi, Διευθύνουσα Σύμβουλος του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ. «Οι προκλήσεις που επισημαίνονται στην έκθεση υπογραμμίζουν τόσο την κλίμακα των πιθανών κινδύνων που αντιμετωπίζουμε όσο και την κοινή μας ευθύνη να διαμορφώσουμε το μέλλον».
Η έκθεση αναλύει τους κινδύνους σε τρία χρονικά πλαίσια: άμεσο (2026), βραχυπρόθεσμο έως μεσοπρόθεσμο (τα επόμενα δύο χρόνια) και μακροπρόθεσμο (τα επόμενα 10 χρόνια). Στο άμεσο μέλλον, οι ένοπλες συγκρούσεις, η χρήση οικονομικών εργαλείων ως όπλων και ο κοινωνικός κατακερματισμός συγκρούονται. Καθώς αυτοί οι άμεσοι κίνδυνοι εντείνονται, οι μακροπρόθεσμες προκλήσεις, από την τεχνολογική επιτάχυνση έως την περιβαλλοντική υποβάθμιση, δημιουργούν επίσης αλυσιδωτές επιπτώσεις.
Αύξηση των γεωπολιτικών, οικονομικών και γεωοικονομικών κινδύνων
Η γεωοικονομική αντιπαράθεση βρίσκεται στην κορυφή της κατάταξης για το άμεσο μέλλον, με το 18% των ερωτηθέντων να την θεωρούν ως τον κίνδυνο που είναι πιο πιθανό να προκαλέσει παγκόσμια κρίση το 2026, καθώς και να κατατάσσεται 1η σε σοβαρότητα για τα επόμενα δύο χρόνια, ανεβαίνοντας οκτώ θέσεις από πέρυσι. Οι ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ κρατών ακολουθούν στη 2η θέση για το 2026, πέφτοντας στην 5η θέση στο χρονικό πλαίσιο των δύο ετών.
Σε έναν κόσμο αυξανόμενων αντιπαλοτήτων και παρατεταμένων συγκρούσεων, η αντιπαράθεση απειλεί τις αλυσίδες εφοδιασμού και την ευρύτερη παγκόσμια οικονομική σταθερότητα, καθώς και την ικανότητα συνεργασίας που απαιτείται για την αντιμετώπιση των οικονομικών κλυδωνισμών. Όσον αφορά τις γεωπολιτικές προοπτικές, το 68% των ερωτηθέντων αναμένει μια «πολυπολική ή κατακερματισμένη τάξη» κατά την επόμενη δεκαετία, σημειώνοντας άνοδο τεσσάρων μονάδων σε σχέση με πέρυσι.
Οι οικονομικοί κίνδυνοι παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη συλλογική αύξηση στις προοπτικές για τα επόμενα δύο χρόνια. Οι κίνδυνοι οικονομικής ύφεσης και πληθωρισμού ανέβηκαν οκτώ θέσεις, στην 11η και 21η αντίστοιχα, ενώ η έκρηξη της φούσκας των περιουσιακών στοιχείων ανέβηκε επτά θέσεις, στην 18η. Οι αυξανόμενες ανησυχίες για το χρέος και οι πιθανές φούσκες περιουσιακών στοιχείων, εν μέσω γεωοικονομικών εντάσεων, θα μπορούσαν να προκαλέσουν μια νέα φάση αστάθειας.
Τεχνολογία
Η παραπληροφόρηση και η αποπληροφόρηση κατατάσσονται στη 2η θέση στις προοπτικές για τα επόμενα δύο χρόνια, ενώ η ανασφάλεια στον κυβερνοχώρο κατατάσσεται στην 6η θέση. Οι αρνητικές επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης παρουσιάζουν την πιο έντονη πορεία, ανεβαίνοντας από την 30η θέση στις προοπτικές για τα επόμενα δύο χρόνια στην 5η θέση στις προοπτικές για τα επόμενα δέκα χρόνια, αντανακλώντας την ανησυχία για τις επιπτώσεις στις αγορές εργασίας, τις κοινωνίες και την ασφάλεια.
Η κοινωνική πόλωση κατατάσσεται 4η το 2026 και 3η το 2028. Η ανισότητα βρίσκεται στην 7η θέση στις προοπτικές για τα επόμενα δύο και δέκα χρόνια. Η ανισότητα επιλέχθηκε επίσης ως ο πιο αλληλένδετος κίνδυνος για δεύτερη συνεχή χρονιά, τροφοδοτώντας άλλους κινδύνους καθώς η κοινωνική κινητικότητα παραπαίει. Η οικονομική ύφεση είναι ο δεύτερος πιο αλληλένδετος κίνδυνος. Πίσω από αυτές τις αλληλεξαρτήσεις κρύβονται ανησυχίες για τις πιέσεις στο κόστος διαβίωσης και την εδραίωση των K-shaped οικονομιών.
Δείτε εδώ ολόκληρη την έκθεση
