Στις 28 Φεβρουαρίου 2019 κλείνουν οριστικά οι ανεξέλεγκτοι χώροι ταφής αποβλήτων στο Βατί και στον Κοτσιάτη που λειτουργούν από τη δεκαετία του 1970, και οι οποίοι δέχονται ποσότητες στερεών υλικών αποβλήτων τους τελευταίους μήνες.
Το οριστικό κλείσιμο των ανεξέλεγκτων χώρων ταφής αποβλήτων στο Βατί και στον Κοτσιάτη εντάσσεται στο πλαίσιο της ευρύτερης περιβαλλοντικής πολιτικής της Κυβέρνησης για μείωση της ανεξέλεγκτης ταφής των αποβλήτων και της ορθολογικής διαχείρισής τους και αποτελεί υποχρέωση της Κυπριακής Δημοκρατίας στο πλαίσιο της εφαρμογής του ευρωπαϊκού κεκτημένου για τη διαχείριση των αποβλήτων, σημειώνει το Υπουργείο.
Η επόμενη ημέρα βρίσκει τις αρμόδιες Αρχές να αναζητούν τα καλύτερα μέτρα για πρόληψη και προστασία του περιβάλλοντος από τις εργασίες αποκατάστασης και μετέπειτα φροντίδας των δύο χώρων ανεξέλεγκτης διάθεσης απορριμμάτων.
Στα πλαίσια της αποκατάστασης προτείνεται μεταξύ άλλων να κατασκευαστεί ενεργητικό σύστημα άντλησης και επεξεργασίας του βιοαερίου, το οποίο θα χρησιμοποιεί αρνητική πίεση.
Το συλλεγόμενο βιοαέριο είτε θα οδηγείται προς καύση σε πυρσό, είτε θα χρησιμοποιείται για ενεργειακή αξιοποίηση σε ηλεκτρογεννήτρια. Εξετάζεται ακόμα και η αξιοποίηση του βιοαερίου για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Επιπλέον, το Τμήμα Περιβάλλοντος προέβη σε διαβουλεύσεις με τις Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης και τις οργανώσεις των ενδιαφερόμενων επαγγελματιών και βρέθηκαν λύσεις για την ορθολογική διαχείριση των αποβλήτων που καταλήγουν σήμερα στους σκυβαλότοπους σε αδειοδοτημένες εγκαταστάσεις.
Η πρόσβαση στις δύο χωματερές θα παραμείνει οριστικά κλειστή και προτρέπεται το κοινό και οι επαγγελματίες να μην προσεγγίζουν τους χώρους μετά τις 28 Φεβρουαρίου 2019. Επισημαίνεται ότι οποιαδήποτε απόρριψη αποβλήτων σε αυτούς τους χώρους απαγορεύεται και οι παραβάτες θα υπόκεινται στις πρόνοιες της νομοθεσίας με αυστηρές ποινές.
Ο σκοπός υλοποίησης των προτεινόμενων έργων είναι η εξυγίανση, η αποκατάσταση και η μετέπειτα φροντίδα των χώρων που επηρεάζονται από την παρούσα κατάσταση των χώρων ανεξέλεγκτης διαχείρισης απορριμμάτων (ΧΑΔΑ) σε Κοτσιάτη και Βατί. Απώτερος στόχος υλοποίησης των έργων είναι η διατήρηση, αποκατάσταση (όπου είναι εφικτό) και προστασία του φυσικού περιβάλλοντος (χλωρίδα, πανίδα), η προστασία των υπόγειων υδροφορέων και της δημόσιας υγείας, η επαναχρησιμοποίηση των χώρων, καθώς και η αναβάθμιση του βιοτικού επιπέδου λόγω των ωφελειών του προτεινόμενου έργου, όπως παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από το βιοαέριο.
Τα έργα αποκατάστασης θα υλοποιηθούν εντός των ορίων του ΧΑΔΑ Βατί, ο οποίος βρίσκεται εντός των διοικητικών ορίων της κοινότητας Παραμύθα και του Δήμου Ύψωνα στην επαρχία Λεμεσού, καθώς στην περιοχή του Κοτσιάτη που βρίσκεται εντός των ορίων της Αγίας Βαρβάρας στην επαρχία Λευκωσίας.
Οι εργασίες αποκατάστασης και μετέπειτα φροντίδας θα περιλαμβάνουν συνοπτικά τα εξής στάδια: (1) συλλογή και συσσώρευση όλων των αποβλήτων σε μια ομοιόμορφη μάζα, (2) τοποθέτηση διαδοχικών συνθετικών γεωμεμβρανών για τη διαχείριση βιοαερίου, πλευροδιηθούμενων στραγγισμάτων και ομβρίων υδάτων, (3) επικάλυψη της μάζας των αποβλήτων με χώμα και φυτόχωμα, (4) δημιουργία διάφορων έργων υποδομής αισθητικής και προστασίας του περιβάλλοντος του χώρου, συμπεριλαμβανομένης και της περίφραξης.
Στα πλαίσια της αποκατάστασης προτείνεται μεταξύ άλλων να κατασκευαστεί ενεργητικό σύστημα άντλησης και επεξεργασίας του βιοαερίου, το οποίο θα χρησιμοποιεί αρνητική πίεση. Το συλλεγόμενο βιοαέριο είτε θα οδηγείται προς καύση σε πυρσό ή θα χρησιμοποιείται για ενεργειακή αξιοποίηση σε ηλεκτρογεννήτρια.
Διαχείριση του βιοαερίου
Μέσα στον όγκο των απορριμμάτων επέρχεται σταδιακά η βιοαποδόμηση των οργανικών ουσιών κάτω από αερόβιες και αναερόβιες συνθήκες με παράλληλη παραγωγή αερίων, τα οποία χαρακτηρίζονται συνολικά ως βιοαέριο.
Το βιοαέριο αποτελείται κυρίως από διοξείδιο του άνθρακα (CO2) και μεθάνιο (CH4) σε ίσες περίπου αναλογίες, ενώ σε μικρές ποσότητες περιλαμβάνει υδρογόνο, υδρόθειο, άζωτο, οξυγόνο και άλλα αέρια. Η σύνθεση του παραγόμενου βιοαερίου σε έναν ΧΑΔΑ διαφέρει ανάλογα με τις επικρατούσες συνθήκες στον χώρο καθώς, και με το στάδιο μεθανογένεσης που βρίσκεται ο ΧΑΔΑ.
Συνήθως οι διαφορές εντοπίζονται στην ποσοστιαία σύνθεση των πρωτευόντων συστατικών του βιοαερίου (μεθάνιο και διοξείδιο του άνθρακα).
Η μέθοδος διαχείρισης του βιοαερίου που θα εφαρμοστεί σε κάθε ΧΑΔΑ εξαρτάται από την αναμενόμενη ποσότητα και ποιότητα του βιοαερίου. Στους μικρούς ΧΑΔΑ η πολύ παλαιούς ΧΑΔΑ που η ποσότητα του παραγόμενου βιοαερίου δεν είναι σημαντική, η μέθοδος που συνήθως εφαρμόζεται είναι αυτή της παθητικής απαγωγής μέσω κατακόρυφων φρεατίων με βιόφιλτρο απόσμησης που τοποθετείται επάνω από κάθε φρεάτιο. Σε μεγαλύτερους ΧΑΔΑ επιλέγεται ενεργητική απαγωγή του βιοαερίου με σύστημα σωληνώσεων με άντληση και η καύση σε πυρσό.
Επίσης, στην περίπτωση λειτουργίας μονάδας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από το βιοαέριο θα εγκατασταθεί ηλεκτρογεννήτρια.
Υποχρέωση της Κύπρου η αποκατάσταση
Ο τερματισμός λειτουργίας των ΧΑΔΑ στο Βατί και στον Κοτσιάτη και η περιβαλλοντική αποκατάσταση των χώρων, αποτελεί ένα από τα έργα, τα οποία η Κύπρος είναι υποχρεωμένη να πραγματοποιήσει σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της, αλλά και τις οδηγίες της ΕΕ και ειδικά του Άρθρου 16 της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 1999/31/ΕΚ για τον περιορισμό της παραγωγής μεθανίου από τους χώρους υγειονομικής ταφής, συμπεριλαμβανομένων και των ανεξέλεγκτων χώρων απόρριψης. Ως εκ τούτου, τα έργα για τον άμεσο τερματισμό της λειτουργίας των ΧΑΔΑ είναι υψίστης προτεραιότητας για την Κυπριακή Δημοκρατία, καθώς έχει παρέβη τις υποχρεώσεις της σύμφωνα με το άρθρο 14 της Οδηγίας αυτής και έχει καταδικαστεί για μη συμμόρφωση (Απόφαση Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου CELEX: 62012CJ0412, της 18ης Ιουλίου 2013).
Το περιβάλλον του ΧΑΔΑ Βατί είναι ήδη υποβαθμισμένο σε αρκετά μεγάλο βαθμό, λόγω της μακρόχρονης (έτος 1977 – έτος τερματισμού 2018) παρουσίας των διάφορων ειδών στερεών και υγρών αποβλήτων (επικίνδυνων και μη επικίνδυνων). Το ίδιο ισχύει και για τον ΧΑΔΑ Κοτσιάτη λόγω της μακρόχρονης λειτουργίας από το 1970 έως το 2018. Οι εργασίες αποκατάστασης που προγραμματίζονται να γίνουν θα βοηθήσουν στην εξυγίανση των χώρων και θα ενισχύσουν τη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης τους, δημιουργώντας ευκαιρίες για αξιοποίηση της επιφάνειας που θα δημιουργηθεί.
