Ιστορική τομή στο Κληρονομικό Δίκαιο της χώρας και ανεκτίμητης αξίας προσφορά στους πολίτες, χαρακτηρίζει η ΠΟΜΙΔΑ τη διάταξη του νέου κληρονομικού κώδικα, με με βάση την οποία απαλλάσσονται οι εξ αδιαθέτου συγκληρονόμοι από τις αλλεπάλληλες διαδικαστικές συμπληγάδες της εξ αδιαιρέτου συγκληρονόμησης των περιουσιακών στοιχείων, και της εν συνεχεία μεταξύ τους διανομής, με όσα όλο αυτό συνεπάγεται, επιτρέποντάς τους την κατ΄ευθείαν διανομή τους που ανατρέχει στην ημέρα του θανάτου του κληρονομουμένου. Αυτό, επισημαίνει η ΠΟΜΙΔΑ, διευκολύνει τόσο την άμεση ουσιαστική διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων από τον κάθε δικαιούχο συγκληρονόμο, όσο και την εκπλήρωση των φορολογικών υποχρεώσεων τους ως προς τον οφειλόμενο από τον καθένα φόρο κληρονομιάς.
Ειδικότερα, σύμφωνα με την ανακοίνωση της ΠΟΜΙΔΑ, μια από τις κυριότερες μεταβολές του πρόσφατου νόμου «Αναμόρφωση του Κληρονομικού Δικαίου και άλλες διατάξεις», ήταν η θεσμοθέτηση της δυνατότητας σύναψης των μέχρι τώρα ρητά απαγορευομένων κληρονομικών συμβάσεων, με τις οποίες ο «κληρονομούμενος» ρυθμίζει εν ζωή του σε σύμβαση με τους κληρονόμους του, τη μετά θάνατον τύχη των περιουσιακών στοιχείων του.
Ενόψει της εξέλιξης αυτής, η ΠΟΜΙΔΑ με τις από 21.12.2025 και 21.4.2026 επιστολές της προς την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Δικαιοσύνης και τα μέλη της Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής για το Κληρονομικό Δίκαιο, πρότεινε την επέκταση της δυνατότητα σύναψης κληρονομικής σύμβασης διανομής μεταξύ των συγκληρονόμων, όχι μόνον εν ζωή, αλλά και μετά τον θάνατο του κληρονομουμένου.
Στόχος της πρότασης ήταν να τεθεί τέρμα στην απαράδεκτη διαχρονική διαδικαστική ταλαιπωρία των εξ αδιαθέτου κληρονόμων οι οποίοι ήταν υποχρεωμένοι να τρέχουν επί έτη για αλλεπάλληλες φορολογικές δηλώσεις, συμβολαιογραφικές πράξεις και μεταγραφές κ.λπ. αποδοχών, διανομών και ανταλλαγών για να αποφύγουν τον εξ αδιαιρέτου κατακερματισμό των περιουσιακών στοιχείων, με τη θέσπιση της δυνατότητας κατάρτισης μεταξύ τους σύμβασης διανομής που θα μεταγράφεται στο αρμόδιο Κτηματολογικό Γραφείο ως αποδοχή κληρονομιάς, ανατρέχοντας στον χρόνο θανάτου του κληρονομουμένου, χωρίς καμιά άλλη περαιτέρω γραφειοκρατική ταλαιπωρία τους, και χωρίς να αναγκάζονται να προσφεύγουν σε ανορθόδοξες μεθοδεύσεις.
Στην τεκμηριωμένη αυτή πρόταση υπήρξε θετική ανταπόκριση του Υπουργού Δικαιοσύνης κ. Γιώργου Φλωρίδη και του Υφυπουργού κ. Γιάννη Μπούγα, με αποτέλεσμα στην πρώτη παράγραφο του άρθρου 1883 του Α.Κ. περί διανομής της κληρονομικής περιουσίας, να προστεθεί τρίτο εδάφιο που προβλέπει τα εξής:
«Σύμβαση μεταξύ συγκληρονόμων με την οποία διανέμεται η κληρονομία, ολόκληρη ή εν μέρει, ισχύει και ως αποδοχή της κληρονομίας από τους συμβαλλομένους.»
Σύμφωνα με το άρθρο 33 του νόμου η διάταξη αυτή θα τεθεί σε ισχύ από την 16.9.2026, όπως και όλες οι άλλες διατάξεις που τροποποιούν το Κληρονομικό Δίκαιο, τέτοια σύμβαση όμως θα μπορεί να καταρτιστεί και για θανάτους που συνέβησαν προ της ημερομηνίας αυτής, αρκεί να μην είχε ασκηθεί αγωγή διανομής
Προϋποθέσεις εφαρμογής
Οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή της διάταξης αυτής είναι οι εξής:
1. Ως σύμβαση διανομής ακινήτων θα πρέπει να καταρτιστεί συμβολαιογραφικά.
2. Συμβαλλόμενοι θα πρέπει να είναι όλοι οι νόμιμοι εξ αδιαθέτου συγκληρονόμοι.
3. Θα μπορεί να αφορά το σύνολο ή και μέρος της αδιάθετης κληρονομικής περιουσίας.
4. Θα ισχύει και θα μεταγράφεται και ως αποδοχή κληρονομιάς για τα διανεμόμενα με αυτήν περιουσιακά στοιχεία.
5. Η ενέργειά της θα ανατρέχει αναδρομικά στο χρόνο θανάτου του κληρονομουμένου.
Βασική προϋπόθεση για την επιτυχία του νέου αυτού θεσμού των κληρονομικών συμβάσεων είναι η αποδοχή της περαιτέρω πρότασης της ΠΟΜΙΔΑ για φορολόγησή τους αποκλειστικά με το φορολογικό πλαίσιο των γονικών παροχών και δωρεών (αφορολόγητο 800.000€) και όχι το πλαίσιο των κληρονομιών που παραμένει στις 400.000€ για τον επιζώντα σύζυγο και 150.000€ για κάθε τέκνο, υποστηρίζει η ΠΟΜΙΔΑ.
Η ΠΟΜΙΔΑ στην επιτροπή της Βουλής για το νέο κληρονομικό δίκαιο
Στην ακρόαση φορέων της αρμόδιας Επιτροπής της Βουλής, κατά την επεξεργασία του σχεδίου νόμου για το Κληρονομικό Δίκαιο, την ΠΟΜΙΔΑ εκπροσώπησε ο Πρόεδρός της κ. Στράτος Παραδιάς, ο οποίος ανέφερε τα εξής:
«Η ιδιωτική ακίνητη περιουσία είναι το σημαντικότερο περιουσιακό και αποταμιευτικό στοιχείο της ελληνικής οικογένειας και το σημαντικότερο κεφαλαιουχικό αγαθό της ελληνικής οικονομίας. Γι΄αυτό είναι εκ των πραγμάτων και το κυριότερο αντικείμενο ρύθμισης του Κληρονομικού Δικαίου μας.
Τόσο η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Δικαιοσύνης, όσο και ο Πρόεδρος και τα μέλη της Επιτροπής για την αναμόρφωση του Κληρονομικού Δικαίου δικαιούνται να είναι εξαιρετικά υπερήφανοι γιατί παραδίδουν στο νομικό κόσμο της χώρας, αλλά κυρίως στην ελληνική κοινωνία και τις μελλοντικές γενεές, την υπό ψήφιση ιστορική κυριολεκτικά μεταρρύθμιση του Δικαίου αυτού, με την οποία εισάγονται σημαντικές αλλαγές που είχε ανάγκη από δεκαετιών η κοινωνία και η οικονομία μας, όπως:
Ο διαχωρισμός της κληρονομικής περιουσίας από την ατομική περιουσία του κληρονόμου, ώστε να περιοριστεί το φαινόμενο των μαζικών αποποιήσεων ακίνητης περιουσίας.
Η μεταρρύθμιση του θεσμού της νόμιμης μοίρας και η μετατροπή της σε ενοχική αξίωση, ώστε να περιοριστεί η πολυδιάσπαση της ακίνητης ιδιοκτησίας σε μικρά μερίδια και πολλούς συνιδιοκτήτες.
Η προσαρμογή της κληρονομικής διαδοχής στις σύγχρονες μορφές οικογένειας, με ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία του επιζώντος συζύγου ή συντρόφου.
Η διατήρηση της ισχύος της ιδιόγραφης διαθήκης, με πρόσθετες διασφαλίσεις υπέρ των μελών της οικογένειας του διαθέτη.
Η εισαγωγή του νέου θεσμού των κληρονομικών συμβάσεων μεταξύ του κληρονομηθησόμενου και των νομίμων κληρονόμων του. Εδώ θέλω να ευχαριστήσω θερμότατα την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Δικαιοσύνης για την αποδοχή της πρότασης της οργάνωσής μας να νομοθετηθεί η δυνατότητα και της κληρονομικής σύμβασης μετά θάνατον του κληρονομουμένου, ως δικαίωμα των κληρονόμων να προβούν μεταξύ τους σε διανομή της κληρονομικής περιουσίας που θα επέχει θέση αποδοχής της κληρονομιάς, καταβάλλοντας ο καθένας το φόρο που του αναλογεί χωρίς να ταλαιπωρηθούν επί έτη στα συμβολαιογραφεία, τη Φορολογική Αρχή και το Κτηματολόγιο με αλλεπάλληλες συμβολαιογραφικές πράξεις και την αφόρητη γραφειοκρατία που δυστυχώς εξακολουθεί να τις συνοδεύει.
Εδώ πρέπει να επισημάνω ότι για να επιτύχει στην πράξη ο θεσμός αυτός, θα πρέπει με νομοθετική ρύθμιση το φορολογικό πλαίσιο των κληρονομικών συμβάσεων να εξομοιωθεί άμεσα με το αφορολόγητο πλαίσιο των γονικών παροχών».
