Του Στάθη Βασιλόπουλου
Η άφιξη των πρώτων νέων συρμών έπειτα από σχεδόν δύο δεκαετίες επιχειρεί να σηματοδοτήσει την αρχή μιας νέας περιόδου για τον ελληνικό σιδηρόδρομο, σε μια συγκυρία κατά την οποία η αξιοπιστία, η ασφάλεια και η ποιότητα των σιδηροδρομικών μετακινήσεων παραμένουν στο επίκεντρο. Πρόκειται για δύο υβριδικούς συρμούς HTR 412 – Blues IC, οι οποίοι προορίζονται να ενισχύσουν τα δρομολόγια στον βασικό άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη, τη γραμμή που αποτελεί διαχρονικά τη ραχοκοκαλιά του ελληνικού σιδηροδρομικού δικτύου και ταυτόχρονα το πιο απαιτητικό “τεστ” για την επόμενη μέρα του κλάδου.
Ο πρώτος συρμός έφτασε ήδη στη Θεσσαλονίκη μέσω του διεθνούς βαλκανικού σιδηροδρομικού δικτύου, διασχίζοντας τη Σλοβενία, τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία, ενώ η μεταφορά του δεύτερου έχει προγραμματιστεί εντός του Ιουλίου. Η παρουσία τους στις ελληνικές ράγες, ωστόσο, δεν σημαίνει και άμεση δρομολόγηση. Αντιθέτως, ανοίγει έναν κύκλο δοκιμών, τεχνικών ελέγχων και διαδικασιών πιστοποίησης, προκειμένου οι νέοι συρμοί να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις του ελληνικού δικτύου.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει στατικές δοκιμές, δυναμικές δοκιμές, ελέγχους επικοινωνιών, συμβατότητας με την υποδομή και αξιολόγηση των βασικών συστημάτων λειτουργίας. Μετά την ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας θα καταρτιστεί ο τεχνικός φάκελος που θα υποβληθεί στη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων για την έκδοση της απαιτούμενης έγκρισης. Ο στόχος που τίθεται είναι οι εγκρίσεις να έχουν ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026, ώστε οι συρμοί να μπορέσουν να περάσουν σε εμπορική λειτουργία αμέσως μετά.
Οι Blues IC είναι συρμοί τύπου Diesel-Electric Multiple Unit, κατασκευασμένοι από τη Hitachi Rail, και διατίθενται στη Hellenic Train μέσω του ομίλου FS. Αποτελούν μια προσθήκη με άμεσο επιχειρησιακό ενδιαφέρον, καθώς έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία ο διαθέσιμος στόλος εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη συχνότητα, την αξιοπιστία και την ποιότητα των δρομολογίων. Παράλληλα, προηγούνται της μεγαλύτερης προμήθειας των 23 νέων ηλεκτρικών συρμών Coradia Stream της Alstom, που αναμένονται σε μεταγενέστερο στάδιο και εντάσσονται στο ευρύτερο επενδυτικό πρόγραμμα της Hellenic Train.
Η ιδιαιτερότητα των δύο Blues IC είναι ότι, αν και ανήκουν σε μια τεχνολογικά προηγμένη γενιά υβριδικών τρένων, στην Ελλάδα θα λειτουργούν με diesel και μπαταρίες. Δεν θα μπορούν να κινηθούν με την ηλεκτροκίνηση του ελληνικού δικτύου, καθώς δεν είναι συμβατοί με την τάση της εγχώριας υποδομής. Ως εκ τούτου, δεν έρχονται για να αξιοποιήσουν πλήρως την υπάρχουσα ηλεκτροκίνητη γραμμή του άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη, αλλά για να προσθέσουν διαθέσιμο τροχαίο υλικό, μεγαλύτερη ευελιξία και μια σαφώς αναβαθμισμένη εμπειρία μετακίνησης για τους επιβάτες.
Το στοίχημα της εμπιστοσύνης
Η προσθήκη τους, πάντως, αποκτά βαρύτητα και για έναν ακόμη λόγο: έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το ελληνικό σιδηροδρομικό σύστημα επιχειρεί να επανακτήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών. Η ανανέωση του στόλου αποτελεί ορατό βήμα, όμως δεν αρκεί από μόνη της για να αλλάξει την εικόνα των σιδηροδρομικών μετακινήσεων. Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν τα νέα τρένα θα μπορέσουν να ενταχθούν σε ένα δίκτυο που θα διαθέτει πλήρεις, λειτουργικές και πιστοποιημένες υποδομές ασφαλείας.
Το κρίσιμο πεδίο βρίσκεται στον άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη και ειδικά στο θεσσαλικό τμήμα που επλήγη από την κακοκαιρία Daniel. Μετά τις εκτεταμένες ζημιές στο σιδηροδρομικό δίκτυο, το βάρος πέφτει στα έργα αποκατάστασης της διπλής γραμμής, της ηλεκτροκίνησης και των συστημάτων σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης. Στο επίκεντρο βρίσκεται το τμήμα Δομοκός – Κραννώνας, το οποίο αποτελεί κρίσιμο κομμάτι του βασικού κορμού της γραμμής Αθήνας – Θεσσαλονίκης.
Η ολοκλήρωση των έργων αποκατάστασης εντός του καλοκαιριού θεωρείται προϋπόθεση ώστε από το φθινόπωρο να μπορέσουν να αυξηθούν σταδιακά οι συχνότητες στον άξονα. Ωστόσο, ακόμη και μετά την ολοκλήρωση των τεχνικών εργασιών, θα παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της πλήρους πιστοποίησης και λειτουργικής ένταξης των συστημάτων. Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι ιδιαίτερη σημασία θα έχει η αδειοδότηση των τμημάτων του παρατρόχιου ETCS, καθώς και η επιτυχής ολοκλήρωση των δοκιμών διαλειτουργικότητας μεταξύ των συστημάτων της γραμμής και του εξοπλισμού των συρμών.
Πρόκειται για τα λεγόμενα integration tests, τα οποία δεν αποτελούν τυπική λεπτομέρεια, αλλά ουσιαστική προϋπόθεση για την ασφαλή και αξιόπιστη λειτουργία του άξονα. Σε ένα σύγχρονο σιδηροδρομικό περιβάλλον, το τρένο δεν λειτουργεί αποκομμένο από την υποδομή. Αντίθετα, πρέπει να “επικοινωνεί” με τα συστήματα σηματοδότησης, τηλεδιοίκησης και ελέγχου κυκλοφορίας, ώστε να διασφαλίζεται η ομαλή διαχείριση των δρομολογίων και η έγκαιρη παρέμβαση όπου απαιτείται.
Οι δύο Blues IC, επομένως, ανοίγουν ένα νέο κεφάλαιο, αλλά δεν κλείνουν τα μεγάλα μέτωπα του ελληνικού σιδηροδρόμου. Το στοίχημα για το 2026 είναι να συμπέσει η πιστοποίησή τους με την ολοκλήρωση των έργων αποκατάστασης και τη λειτουργική ετοιμότητα των συστημάτων ασφαλείας στον άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη. Μόνο τότε η άφιξη των νέων τρένων θα μπορέσει να μετατραπεί από συμβολική κίνηση ανανέωσης σε πραγματική αναβάθμιση των σιδηροδρομικών μεταφορών.
Τι φέρνουν οι νέοι Blues IC στις ελληνικές ράγες
Οι νέοι Blues IC είναι υβριδικοί συρμοί νέας γενιάς, τύπου HTR 412, κατασκευασμένοι από τη Hitachi Rail στην Ιταλία. Αποτελούνται από τέσσερα μονώροφα βαγόνια, έχουν μήκος 86 μέτρα και μπορούν να αναπτύξουν ταχύτητα έως 160 χλμ./ώρα. Στην Ελλάδα θα κινούνται με κινητήρες diesel προδιαγραφών Stage V και μπαταρίες υψηλής ισχύος, οι οποίες επιτρέπουν αμιγώς ηλεκτρική λειτουργία σε μικρές αποστάσεις, κυρίως εντός σταθμών ή σε σημεία όπου απαιτείται χαμηλότερος θόρυβος και περιορισμένες εκπομπές. Οι μπαταρίες φορτίζονται και μέσω της αναγεννητικής πέδησης, αξιοποιώντας ενέργεια που διαφορετικά θα χανόταν κατά το φρενάρισμα.
Κάθε συρμός διαθέτει 192 καθήμενες θέσεις, εκ των οποίων 20 στην Α΄ θέση, 170 στη Β΄ θέση και 2 για επιβάτες με αμαξίδιο. Στον εξοπλισμό περιλαμβάνονται σύστημα CCTV, οθόνες και ηχητικές αναγγελίες, θέσεις ποδηλάτων, δύο τουαλέτες, αυτόματος πωλητής, τραπεζαρία και χώρος συνοδού, με στόχο πιο άνετη και σύγχρονη εμπειρία ταξιδιού.
