Τσιμεντένιο τείχος εκατέρωθεν των γραμμών του τρένου σε τρία σημεία του δικτύου, που βρίσκονται κοντά σε καταυλισμούς Ρομά, τους οποίους ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών, Κωνσταντίνος Κυρανάκης, έχει ευθέως συσχετίσει με τους λιθοβολισμούς τρένων και κρούσματα δολιοφθοράς, αποφάσισε να χτίσει ο ΟΣΕ.
Με απόφαση που έλαβε το Διοικητικό Συμβούλιο του Οργανισμού πριν από λίγες ημέρες, εγκρίθηκε η περιτοίχιση του σιδηροδρομικού διαδρόμου σε επιλεγμένες θέσεις στις περιοχές Θήβας, Θριασίου και Ζευγολατιού. Η δαπάνη του έργου υπολογίζεται σε 4,5 εκατομμύρια ευρώ, τα οποία θα προέλθουν από τον τακτικό προϋπολογισμό του ΟΣΕ και κατανέμονται σε 375.000 ευρώ για το 2025, 2,25 εκ. ευρώ για το 2026 και 1,875 εκ. ευρώ για το 2027, ενώ η διάρκεια κατασκευής εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 2 χρόνια από την υπογραφή της σύμβασης.
Όπως επισημαίνεται στο σχετικό έγγραφο της αρμόδιας Διεύθυνσης Συντήρησης Γραμμής του ΟΣΕ προς το Δ.Σ. του Οργανισμού, «μετά από επιθεωρήσεις στελεχών του τμήματός μας διαπιστώθηκε ότι στις περιοχές της Θήβας, του Θριασίου και του Ζευγολατιού, δεν υφίσταται περίφραξη του σιδηροδρομομικού διαδρόμου καθώς έχει βανδαλιστεί ή αφαιρεθεί και γενικότερα έχει υποστεί εκτεταμένες δολιφθορές».
Η Διεύθυνση σημειώνει ότι τμήμα του διαδρόμου, εντός ή και εκτός των σιδηροδρομικών γραμμών κυκλοφορίας έχει καταστεί περιοχή συγκέντρωσης απορριμμάτων λόγω παράπλευρων καταυλισμών Ρομά, προσθέτοντας ότι παρατηρείται συχνά παράνομη διέλευση ατόμων Ρομά εκ των καταυλισμών εντός του σιδηροδρομικού διαδρόμου θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο τη ζωή τους. «Επανειλημμένως γίνεται ρίψη αντικειμένων και πετρών σε διερχόμενους συρμούς με άμεση επίπτωση στην ασφάλεια κυκλοφορίας», υπογραμμίζεται στο έγγραφο.
Τη λήψη μέτρων είχε προαναγγείλει μέσω τηλεοπτικών εμφανίσεών του ο κ. Κυρανάκης το προηγούμενο διάστημα: «Είπαμε ότι θα λέμε αλήθειες. Λιθοβολισμοί, βανδαλισμοί, πυρκαγιές, είναι όλα περιστατικά που “κοκκινίζουν” σε περιοχές που είναι δίπλα σε καταυλισμούς Ρομά. Δεν θα μείνουμε παρατηρητές». Είχε μάλιστα δώσει στοιχεία, σύμφωνα με τα οποία, μόνο στους τρεις πρώτους μήνες του 2025 καταγράφηκαν 43 κρούσματα δολιοφθοράς, 42 πυρκαγιές, 21 λιθοβολισμοί τρένων και 21 εμπόδια γραμμής. Όπως ανέφερε, πρόκειται για περιστατικά σε περιοχές γύρω από τη Θήβα, το Θριάσιο και τις Αχαρνές κοντά σε καταυλισμούς Ρομά προαναγγέλλοντας καλύτερες περιφράξεις, ενίσχυση του δικτύου drones του ΟΣΕ και στενότερη συνεργασία με την αστυνομία.
Οπως, πάντως, προκύπτει από το έγγραφο του ΟΣΕ, και στο παρελθόν είχαν γίνει προσπάθειες περίφραξης με κοινό μεταλλικό συρματόπλεγμα στηριζόμενο σε ορθοστάτες από σκυρόδεμα ή μεταλλικούς, χωρίς όμως αποτέλεσμα, ενώ αφήνονται αιχμές και για την ελλιπή αστυνόμευση των περιοχών αυτών: «Κατ΄επανάληψη αυτή (η περίφραξη) υφίσταται εκ νέου δολιοφθορά ή αφαίρεσή της για μεταπώληση, καθώς είναι ανέφικτη η συστηματική αστυνόμευσή της, παρά τις επιστολές που έγιναν από τον ΟΣΕ στους αρμόδιους φορείς και συνεχείς συναντήσεις από κοινού για την επίλυση του θέματος».
Για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του προβλήματος αυτή τη φορά προτείνεται η κατασκευή περίφραξης με προκατασκευασμένα στοιχεία οπλισμένου σκυροδέματος, τα οποία συνθέτουν ένα είδος τοιχοπετάσματος. «Αυτή η μέθοδος υλοποίησης προσφέρει μειωμένο χρόνο κατασκευής, γεγονός που επιδιώκεται λόγω των επικίνδυνων συνθηκών που επικρατούν στην περιοχή από παραβατικές συμπεριφορές των κατοίκων των καταυλισμών Ρομά, καθώς και ευκολία στην αποκατάσταση τυχόν δολιοφθορών με αντικατάσταση των βεβλαμένων προκατασκευασμένων στοιχείων από άλλα καινούρια», σημειώνεται.
Στο αίτημά της μάλιστα η αρμόδια Διεύθυνση του ΟΣΕ επισημαίνει ότι «λόγω της επικινδυνότητας των επιτόπου συνθηκών, η κατασκευή της προτεινόμενης περιτοίχισης κρίνεται κατεπείγουσα και αναγκαία».
Ο τοίχος περιτοίχισης προτείνεται να κατασκευαστεί σε τρεις επιλεγμένες θέσεις του σιδηροδρομικού διαδρόμου που χρήζουν άμεσης προστασίας και πιο συγκεκριμένα στα εξής σημεία:
- Παραπλεύρως της γραμμής ανόδου στη Θήβα σε δύο σημεία συνολικού μήκους 374 μέτρων.
- Στα ανατολικά του Εμπορευματικού Κέντρου Θριασίου Πεδίου και δυτικά του ρέματος Γιαννούλας σε συνολικό μήκος 2.900 μέτρων εκατέρωθεν της γραμμής.
- Σε γειτνίαση με τον Σιδηροδρομικό Σταθμό Ζευγολατιού σε συνολικό μήκος 2.200 μέτρων εκατέρωθεν των γραμμών.
Πρόκειται για ακόμα μία εργολαβία, την οποία δεν θα διεκπεραιώσει το αρμόδιο τμήμα του ΟΣΕ, καθώς όπως ξεκάθαρα αναφέρεται στο έγγραφο: «Το τμήμα συντήρησης Γραμμης Αθηνών τα τελευταία χρόνια λόγω της μεγάλης μείωσης του προσωπικού από συνταξιοδοτήσεις και της απασχόλησης του εναπομείναντος, κυρίως με την επιθεώρηση της γραμμής και την αντιμετώπιση εκτάκτων πειρστατικών που αφορούν στην ασφάλεια της κυκλοφορίας, δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε εξειδικευμένες εργασίες και ως εκ τούτου αυτές γίνονται κατά κύριο λόγο με ανάθεση παροχής υπηρεσιών ή εκτέλεσης έργων σε αναδόχους ιδιωτικών εταιριών».
Ενέσεις ασφαλείας και στις υποδομές
Στο μεταξύ ο ΟΣΕ θα προχωρήσει και στην αναβάθμιση του Οχήματος Ελέγχου και Καταγραφής Σφαλμάτων Γραμμής ΕΜ120 έχοντας ήδη λάβει προσφορά από την κατασκευάστρια αυστριακή εταιρία Plasser & Theurer δεδομένου ότι τα νέα συστήματα πρέπει να είναι συμβατά με την υφιστάμενη υποδομή λογισμικού και hardware του μηχανήματος .
Το συγκεκριμένο μηχάνημα είναι το μοναδικό μηχάνημα καταγραφής σφαλμάτων γραμμής κανονικού εύρους που διαθέτει ο ΟΣΕ και χρησιμοποιείται για τον έλεγχο όλου του δικτύου. Αγοράστηκε το 1986 και αναβαθμίστηκε (με βάση τα τότε διαθέσιμα τεχνικά μέσα) τη διετία 2008 – 2009. Έκτοτε, έγιναν μόνο μικρές επιμέρους παρεμβάσεις στα υπολογιστικά συστήματα που φέρει το όχημα, με μεγαλύτερη εξ’ αυτών το 2020, η οποία περιελάμβανε την αναβάθμιση των ηλεκτρονικών υπολογιστών.
Σήμερα ωστόσο – όπως επισημαίνεται σε σχετικό έγγραφο του ΟΣΕ – παρατηρείται όλο και πιο έντονη η ανεπάρκεια διαθέσιμων ανταλλακτικών προκειμένου να επισκευαστούν βλάβες που αναπόφευκτα παρουσιάζονται από τη χρήση του οχήματος, ενώ παράλληλα «προκύπτουν αυξημένες και πολυεπίπεδες ανάγκες καταγραφής χαρακτηριστικών του Σιδηροδρομικού Δικτύου, βάσει των τελευταίων κανονιστικών διατάξεων αλλά και των πραγματικών συνθηκών που υφίστανται σήμερα στο Δίκτυο (π.χ. ύπαρξη συστήματος ηλεκτροκίνησης, σηματοδότησης κλπ)».
Στο αναβαθμισμένο όχημα, ο Οργανισμός θέλει να ενσωματώσει και σύγχρονα συστήματα καταγραφής, τα οποία δίνουν νέες δυνατότητες, όπως για παράδειγμα ελέγχου της βλάστησης, καταγραφής γεωμετρίας της εναέριας γραμμής επαφής, ελέγχου γεωμετρικών στοιχείων αλλαγών τροχιάς, κλπ).
Στόχος είναι στο νέο σύστημα να συμπεριληφθούν:
- Αναβάθμιση οπτικού συστήματος μέτρησης εύρους.
- Εγκατάσταση συστήματος μέτρησης κυματοειδούς φθοράς σιδηροτροχιών.
- Αναβάθμιση συστήματος μέτρησης περιτυπώματος γραμμής έτσι ώστε να είναι δυνατή και η αποτύπωση της γεωμετρίας της ροηφόρου γραμμής.
- Εγκατάσταση συστημάτων βιντεοσκόπησης θέας οδηγού, επιθεώρησης αλλαγών γραμμής, παρακολούθησης βίντεο στοιχείων γραμμής και λογισμικού διαχείρισης – επεξεργασίας των δεδομένων των ανωτέρω συστημάτων.
Η προσφορά που έλαβε ο ΟΣΕ από την εταιρία κατασκευής ανέρχεται σε 2.853.000 ευρώ άνευ Φ.Π.Α. και ο εκτιμώμενος χρόνος διάρκειας της σύμβασης σε 17 μήνες (14 μήνες για την παράδοση υλικών και 3 μήνες για την ολοκλήρωση των εργασιών: εγκατάσταση, θέση σε λειτουργία και εκπαίδευση).
Επιπλέον ο Οργανισμός θα προχωρήσει και στην αγορά ενός αυτόνομου συστήματος μέτρησης και καταγραφής ταχύτητας διέλευσης συρμών (RAILSPIDER) με τη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης. Οπως επισημαίνεται στη σχετική απόφαση, η ταχύτητα των συρμών είναι ένας καθοριστικός παράγοντας τόσο για την ασφάλεια της κυκλοφορίας όσο και για την συντήρηση της γραμμής, ενώ ειδικά «σε τμήματα του δικτύου με ιδιαίτερα γεωμετρικά στοιχεία χάραξης όπως ειδικές αλλαγές τροχιάς, μικρές ακτίνες καμπυλότητας στη χάραξη, περιοχή εντός κατοικήσιμων περιοχών, ο έλεγχος ταχύτητας είναι ιδιαίτερα σημαντικός».
Το νέο σύστημα ελέγχου ταχύτητας θα έχει τη δυνατότητα σε πραγματικό χρόνο να καταγράφει, να αποθηκεύει σε server και να αποστέλλει στις αρμόδιες υπηρεσίες δεδομένα προκειμένου να προβαίνουν στις απαιτούμενες ενέργειες με τις απαιτούμενες συσκευές να τοποθετούνται σε πρώτη φάση πιλοτικά σε τέσσερα σημεία του δικτύου. Θα μπορεί να καταγράφει ταχύτητες από 20 έως 200 χλμ την ώρα και θα διαθέτει και φωτοβολταικό πάνελ προκειμένου να επιτυγχάνεται απρόσκοπτη λειτουργία μέχρι και 5 ημερών σε περίπτωση μηδενικής ηλιοφάνειας και κατά συνέπεια μηδενικής φόρτισης του συσσωρευτή.
Η μετάδοση των δεδομένων για τις περιπτώσεις υπέρβασης του ορίου ταχύτητας, πάντως, θα γίνεται μέσω του δικτύου κινητής τηλεφωνίας (4G ή 5G όπου είναι εφικτό), το σήμα του οποίου, όπως είναι γνωστό, δεν υπάρχει στο σύνολο του δικτύου.
Ο προϋπολογισμός της προμήθειας υπολογίζεται σε 28.500 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α, ενώ ο ανάδοχος θα αναλάβει επιπλέον την τοποθέτηση του συστήματος επί στύλων ηλεκτροκίνησης, καθώς και τη διαχείριση δεδομένων και την συντήρηση του συστήματος για δύο χρόνια.
