Προς μεγάλη έκπληξη, στην από 8/10/2023 απάντηση της ΔΕΗ στον ΥΠΕΝ δεν υπάρχει καμία αναφορά στα ανάστροφα υδροηλεκτρικά (αντλητικά) της. Τα αντλητικά της ΔΕΗ, δυναμικότητας 700 MW, λειτουργούν στους ΥΗΣ (Υδροηλεκτρικούς Σταθμούς) Σφηκιάς και Θησαυρού. Οι μονάδες αυτές είναι μονάδες αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες, τα τελευταία χρόνια, με την τεράστια διείσδυση των ΑΠΕ, είναι άκρως απαραίτητες για τη βέλτιστη και αξιόπιστη λειτουργία των Ηλεκτρικών Συστημάτων (ΗΣ). Δεν είναι καθόλου τυχαίο. Ενδεικτικό τού πόσο απαραίτητες είναι οι μονάδες αυτές, το ότι αυτό τον καιρό διενεργούνται διαγωνισμοί για την κατασκευή και ένταξη επιπλέον νέων μονάδων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας.
Παρά την αναγκαιότητα λειτουργίας νέων μονάδων αποθήκευσης, η ΔΕΗ υπολειτουργεί ή, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν λειτουργεί καθόλου τις δικές της μονάδες αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, τις ανάστροφες υδροηλεκτρικές (αντλητικές) μονάδες, για λόγους καθαρά κερδοσκοπίας. Συγκεκριμένα, λόγω του γνωστού «φαινομένου της πάπιας», εμφανίζονται τις μεσημεριανές ώρες πολύ χαμηλές τιμές (πολλές φορές σχεδόν μηδενικές), ενώ τις πρωινές ώρες, πριν την έναρξη λειτουργίας των φωτοβολταϊκών (Φ/Β), αλλά και τις βραδινές ώρες, μετά την παύση λειτουργίας των Φ/Β, εμφανίζονται υπερβολικές «αιχμές» στις τιμές της χονδρικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Οι υπερβολικές τιμές τις πρωινές ώρες, αλλά κυρίως τις βραδινές ώρες, που, όπως την 31.08.2023, η τιμή έφτασε στα 362,58 ευρώ/MWh, είναι κερδοσκοπικά παιγνίδια που στόχο έχουν την υπερβολική αύξηση της μέσης ημερήσιας τιμής ηλεκτρικής ενέργειας στην ελληνική αγορά.
Οι αντλητικές μονάδες λειτουργούν ως μονάδες αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας (φόρτιση – άντληση) τις ώρες χαμηλών τιμών και παράγουν ηλεκτρική ενέργεια (εκφόρτιση) τις ώρες υψηλών τιμών. Μέσω της λειτουργίας αυτής έχουμε μετατόπιση φορτίου (load shifting) από τις ώρες υψηλών τιμών (άρα και σχετική μείωση τιμών) στις ώρες χαμηλών τιμών και προφανώς σημαντικό «κούρεμα» των υψηλών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στις ώρες υψηλών τιμών.
Η λειτουργία των μονάδων αποθήκευσης είναι οικονομικά συμφέρουσα και κερδοφόρα για τους λειτουργούς τέτοιων μονάδων, όταν ο λόγος χαμηλών τιμών (μεσημέρι) προς υψηλές τιμές (βράδυ) είναι μικρότερος του βαθμού απόδοσης των αποθηκευτικών μονάδων. Με την τεράστια διείσδυση των ΑΠΕ και ειδικότερα των Φ/Β, το κριτήριο αυτό καλύπτεται σχεδόν όλες τις ημέρες του έτους. Στην περίπτωση των ανάστροφων (αντλητικών) υδροηλεκτρικών μονάδων της ΔΕΗ, με βαθμό απόδοσης περίπου 70%, συμφέρει οικονομικά η αξιοποίησή τους για μείωση των υψηλών τιμών αιχμής, όταν ο λόγος χαμηλών τιμών το μεσημέρι προς υψηλές τιμές το βράδυ είναι μικρότερος του 70%, γεγονός που συμβαίνει σχεδόν όλες τις μέρες του έτους λόγου του εντεινόμενου «φαινομένου της πάπιας».
Είναι γνωστό ότι η ΔΕΗ είναι ελλειμματική με την έννοια ότι η παραγωγή της είναι μικρότερη της ζήτησης των πελατών της. Αυτό την αναγκάζει, για να καλύψει τις ανάγκες της, να αγοράζει μεγάλες ποσότητες ενέργειας από την αγορά (είναι καταχωρημένο στις λογιστικές της καταστάσεις) από τους ανταγωνιστές της, σε προφανώς υψηλές τιμές. Οι ανταγωνιστές της, από την άλλη πλευρά, είναι πλεονασματικοί, παράγοντας μεγαλύτερες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας από την κατανάλωση των πελατών τους. Υψηλές τιμές στη χονδρική αγορά ευνοούν προφανώς τους ανταγωνιστές της και όχι τη ΔΕΗ και προφανώς όχι την πλειονότητα των Ελλήνων καταναλωτών που προμηθεύονται ηλεκτρική ενέργεια από τη ΔΕΗ.
Φαίνεται ότι ο προσωρινός μηχανισμός «αποζημίωσης» των παραγωγών, που στήθηκε για να αντιμετωπίσει η χώρα την ενεργειακή κρίση, δεν είχε ως στόχο την προστασία των Ελλήνων καταναλωτών αλλά τα υπερκέρδη των ολίγων εταιρειών που συμμετέχουν στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Παρ’ όλα τα προφανή οφέλη της ΔΕΗ, των καταναλωτών και της ελληνικής οικονομίας συνολικά από τη λειτουργία και την πλήρη αξιοποίηση των αντλητικών υδροηλεκτρικών μονάδων της, η ΔΕΗ τα υπολειτουργεί. Είναι απορίας άξια η θέση της ΡΑΕ στο θέμα αυτό, τη στιγμή που διενεργεί διαγωνισμούς για εγκατάσταση επιπλέον νέων μονάδων αποθήκευσης (μπαταρίας, ανάστροφων υδροηλεκτρικών). Υπάρχει απάντηση στο ερώτημα, γιατί χρειαζόμαστε επιπλέον νέες μονάδες αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, τη στιγμή που η ΔΕΗ υπολειτουργεί τις δικές της;
*Τέως διευθυντής Προμηθειών και Κέντρου Δοκιμών, Ερευνών και Προτύπων της ΔΕΗ
